Thạc sĩ – bác sĩ Lê Tiểu Nhật, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết, trà xanh (Camellia sinensis) là thức uống quen thuộc, đặc biệt phổ biến trong văn hóa châu Á. Thành phần hoạt tính chính của trà xanh là polyphenol, chủ yếu thuộc nhóm catechin. Trong đó, EGCG là catechin chiếm ưu thế và được nghiên cứu nhiều nhất, nhờ đặc tính chống oxy hóa mạnh.
Trong khi đó, ung thư khởi nguồn từ sự tăng sinh quá mức của các tế bào bất thường, vốn liên hệ mật thiết với các tổn thương do quá trình oxy hóa kéo dài.
Các nghiên cứu trên động vật và trong ống nghiệm cho thấy flavonoid trong trà xanh, đặc biệt là EGCG, có khả năng chống ung thư thông qua nhiều cơ chế phức tạp, không chỉ dừng ở tác dụng chống oxy hóa. Hợp chất này có thể ức chế quá trình hình thành mạch máu nuôi khối u, đồng thời các catechin còn giúp kìm hãm sự phát triển, xâm lấn và di căn của tế bào ung thư, cũng như điều hòa quá trình tăng sinh tế bào. Một số phân tích gộp gần đây cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ trà xanh hoặc các chế phẩm từ trà xanh với nguy cơ ung thư thấp hơn.
Phần lớn bằng chứng hiện nay đến từ các nghiên cứu dùng flavonoid nguyên chất (chưa qua chuyển hóa) nên chưa phản ánh đầy đủ tác dụng của trà xanh khi uống thực tế. Kết quả từ nghiên cứu trên động vật cũng khó suy rộng cho người do khác biệt về chuyển hóa và hệ vi sinh.
Các phân tích gộp cho thấy kết quả còn trái chiều, nhiều nghiên cứu cỡ mẫu nhỏ. Trà xanh chỉ có thể giúp phòng ngừa một số loại ung thư nhất định và hiệu quả còn phụ thuộc vào loại trà, cách chế biến. Ngoài ra, người uống trà xanh thường có lối sống lành mạnh hơn, dễ gây nhiễu kết quả.
Trà xanh cũng có thể gây tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, bồn chồn, tăng huyết áp nhẹ, độc gan nhẹ hoặc dị ứng da đặc biệt với dạng chiết xuất. Uống trà quá nóng (>65°C) còn làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Theo bác sĩ Lê Tiểu Nhật, mặc dù các nghiên cứu hiện tại chưa cung cấp đủ bằng chứng xác thực để khẳng định trà xanh là “chìa khóa” tuyệt đối trong việc phòng ngừa ung thư, nhưng chúng ta không thể phủ nhận những tiềm năng sinh học và lợi ích sức khỏe mà loại thức uống này mang lại.
Thay vì xem trà xanh như một phương thuốc đặc trị, người dùng nên tiếp cận uống trà xanh như một phần của lối sống lành mạnh. Để tối ưu hóa lợi ích và hạn chế tối đa các tác dụng không mong muốn, hãy duy trì thói quen tiêu thụ trà ở mức độ vừa phải, lưu ý nhiệt độ sử dụng dưới 65 độ C, đồng thời kết hợp đồng bộ với chế độ dinh dưỡng khoa học và tầm soát sức khỏe định kỳ.
Khoảng 1/3 trẻ ở Việt Nam mang phế cầu khuẩn ở vùng hầu họng nhưng không có triệu chứng. Trẻ dưới 5 tuổi có nguy cơ lây bệnh nhiều nhất cho người thân tiếp xúc gần.
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) hiện là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn (IPD) có thể đe dọa tính mạng như nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Đó là thông tin được nêu ra tại buổi tọa đàm khoa học chia sẻ và cập nhật thông tin y khoa về bệnh do phế cầu khuẩn ở trẻ, do Hội Y học dự phòng Việt Nam phối hợp Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 24.6, tại TP.HCM.
Theo Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Phạm Quang Thái, Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, phế cầu khuẩn rất phổ biến, nó có thể hiện diện trong cơ thể người lành mang trùng.
Khảo sát tại một bệnh viện nhi tuyến Trung ương cho thấy, tỷ lệ tử vong ở bệnh nhi mắc phế cầu khuẩn xâm lấn là 8,8% (bình quân 11 trẻ mắc bệnh có 1 ca tử vong); còn khảo sát tại 2 bệnh viện nhi ở TP.HCM cho thấy, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi (hơn 86%).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM, cho biết bệnh viện này tiếp nhận nhiều bệnh nhi viêm phổi nặng, viêm tai giữa tái phát và viêm màng não do phế cầu khuẩn.
Thực trạng kháng thuốc kháng sinh (vi khuẩn lờn thuốc) cũng được các chuyên gia đề cập. Tình trạng này khiến việc điều trị bệnh do phế cầu khuẩn gặp nhiều thách thức.
Theo Phó giáo sư Phạm Quang Thái, bức tranh dịch tễ phế cầu khuẩn ở trẻ em Việt Nam tiếp tục thay đổi theo thời gian, với sự đa dạng của các tuýp huyết thanh lưu hành. Giám sát dịch tễ liên tục và cập nhật dữ liệu khoa học là cơ sở cho các quyết định chuyên môn về y tế dự phòng.
Còn Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, cho biết hiện bệnh do phế cầu khuẩn không chỉ là mối nguy ở nhóm trẻ nhũ nhi và trẻ dưới 5 tuổi mà còn có thể gây bệnh nặng và biến chứng ở một số trẻ lớn hơn có bệnh nền. Do đó, việc nhận diện đúng nhóm nguy cơ ở từng độ tuổi là quan trọng, giúp định hướng các biện pháp phòng ngừa phù hợp để giảm gánh nặng bệnh tật cho trẻ.
Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam, cho rằng việc dự phòng rất quan trọng. Có những bệnh nếu chúng ta chờ đến khi vào viện mới quan tâm thì thường đã muộn, đôi khi là những hậu quả nặng nề đối với trẻ. Bệnh do phế cầu khuẩn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em. Hiện nay, với tác động của ô nhiễm môi trường, quá trình đô thị hóa và tình trạng tự ý sử dụng kháng sinh, khiến bức tranh bệnh tật do phế cầu khuẩn đang trở nên phức tạp hơn.
"Điều tôi muốn nhấn mạnh về vai trò của truyền thông báo chí trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Bởi vì kiến thức y khoa nếu chỉ nằm trong bệnh viện, trong hội nghị hay trong các bài báo khoa học thì chưa đủ. Chỉ khi những thông tin đó được chuyển tải ra cộng đồng bằng ngôn ngữ dễ hiểu, chính xác và có trách nhiệm thì kiến thức mới thực sự trở thành giá trị", Giáo sư Phan Trọng Lân nói.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết dù cùng có nguồn gốc từ mía hoặc củ cải đường và thành phần chính đều là sucrose, đường trắng và đường nâu lại có những điểm khác biệt rất rõ rệt về bản chất và hương vị.
Đường trắng là loại sucrose đã được tinh luyện gần như hoàn toàn, loại bỏ sạch mọi tạp chất để cho ra những hạt đường có màu trắng tinh khiết và vị ngọt sắc. Ngược lại, đường nâu thực chất là đường trắng nhưng còn giữ lại hoặc được phối trộn bổ sung thêm mật mía (molasses). Chính lớp mật mía đặc sánh này đã tạo nên màu sắc sẫm đặc trưng và mang lại cho đường nâu hương thơm caramel thoang thoảng. Nhờ thành phần mật mía này mà đường nâu cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất tự nhiên như canxi, kali, sắt và magie.
Mặc dù đường nâu có chứa canxi, kali, sắt và magie nhờ lớp mật mía, nhưng hàm lượng của chúng cực kỳ không đáng kể. Ví dụ thực tế, một thìa cà phê đường nâu chỉ chứa lượng khoáng chất rất nhỏ, thường chưa tới vài % nhu cầu khuyến nghị hằng ngày của cơ thể.
"Để bạn dễ hình dung, nếu muốn nhận được lượng sắt hay magie đủ 'có ý nghĩa' cho sức khỏe từ đường nâu, bạn sẽ phải ăn hàng lạng, thậm chí hàng cân đường mỗi ngày. Lúc này, tác hại từ lượng calo rỗng và lượng đường quá tải nạp vào cơ thể (gây béo phì, tiểu đường, tim mạch) sẽ vượt xa hoàn toàn lợi ích nhỏ từ lượng ít khoáng chất kia", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Nói cách khác, đường nâu đúng là có nhiều vi chất hơn đường trắng, nhưng lượng quá nhỏ để tạo ra lợi ích sức khỏe thực tế.
Xét về lượng calo và khả năng gây tăng cân, đường trắng và đường nâu gần như không có sự khác biệt khi mỗi gram của 2 loại đều cung cấp khoảng 4 kcal. Do mức chênh lệch calo là không đáng kể, yếu tố quan trọng nhất đối với người ăn kiêng vẫn luôn là tổng lượng đường tiêu thụ, tổng năng lượng nạp vào và tần suất sử dụng đồ ngọt hằng ngày.
Tương tự, chỉ số đường huyết của 2 loại đường này cũng khác nhau rất ít. Dù đường nâu đôi khi có chỉ số đường huyết thấp hơn một chút nhờ thành phần mật mía, nhưng mức chênh này hoàn toàn không đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong việc kiểm soát cân nặng, quản lý insulin hay giảm nguy cơ tiểu đường.
Nếu mục tiêu của bạn là giảm cân, kiểm soát đường huyết và hướng tới một lối sống lành mạnh, thì việc cắt giảm tổng lượng đường tiêu thụ hằng ngày quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi từ đường trắng sang đường nâu. Hãy xem đường nâu như một lựa chọn mang tính cá nhân về hương vị với mùi caramel đặc trưng và rất phù hợp để làm bánh hay pha chế đồ uống chứ nó hoàn toàn không phải là một "phiên bản healthy" thực sự.
"Vì vậy, thay vì bận tâm về màu sắc của đường, chiến lược hiệu quả hơn nhiều cho người ăn kiêng là tập trung kiểm soát khẩu phần tổng thể: chủ động giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên các nguồn carbohydrate giàu chất xơ từ tự nhiên", bác sĩ Anh chia sẻ.
Ngày 13-6, Sở Y tế Đồng Tháp cho biết đã xác định nguyên nhân vụ nhiều học sinh và người lớn nhập viện sau khi ăn suất ăn bán trú tại Trường tiểu học Kim Đồng (phường Sa Đéc) là ngộ độc thực phẩm, có liên quan vi khuẩn Salmonella spp và khả năng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản thức ăn.
Theo sở, Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc đã lấy 30 mẫu bệnh phẩm trong các ngày 20 và 21-5 gửi xét nghiệm. Kết quả từ Viện Pasteur TP.HCM cho thấy 18/30 mẫu dương tính với Salmonella spp.
Trên cơ sở các bằng chứng dịch tễ, lâm sàng và kết quả xét nghiệm, cơ quan chức năng xác định đây là vụ ngộ độc thực phẩm do nhiều nguồn thực phẩm bị ô nhiễm. Các tác nhân được ghi nhận gồm Escherichia coli, Bacillus cereus giả định và Salmonella spp.
Ngành y tế nhận định khả năng rất cao các tác nhân gây bệnh xuất phát từ tình trạng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản suất ăn bán trú cung cấp cho trường.
Từ ngày 19 đến 21-5, nhiều học sinh và người lớn phải nhập viện sau khi sử dụng suất ăn bán trú tại trường. Đến chiều 22-5, tổng số người nhập viện điều trị là 81 người, gồm 71 học sinh và 10 người lớn.
Sau vụ việc, UBND phường Sa Đéc đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm, đồng thời yêu cầu nhà trường tạm ngưng tổ chức ăn bán trú từ ngày 20-5.
Trung tâm Y tế khu vực Sa Đéc 1 phối hợp với địa phương điều tra vụ việc, lấy mẫu thực phẩm lưu của các ngày 18 và 19-5 để kiểm nghiệm. Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc cũng lấy mẫu bệnh phẩm của các trường hợp nhập viện để phục vụ công tác xác minh nguyên nhân.
UBND phường Sa Đéc đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp củng cố hồ sơ, xử lý vi phạm đối với công ty cung cấp suất ăn bán trú cho Trường tiểu học Kim Đồng.
