Sau khi làm việc tại TAND khu vực 1 (TP.HCM) vào chiều 29.4, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng chỉ đạo từ ngày 1.5, toàn bộ hệ thống tòa án tại TP.HCM triển khai đồng bộ, và cần áp dụng diện rộng hệ thống quản lý tòa án điện tử của TAND khu vực 1 nhằm số hóa dữ liệu, tăng minh bạch và giảm thủ tục cho người dân.
Trong chuyến khảo sát thực tế tại TAND khu vực 1, đoàn công tác của TAND tối cao trực tiếp trải nghiệm các mô hình đổi mới tại đây. Điểm nhấn nổi bật là hệ thống kiosk tra cứu thông tin và xác minh văn bản tố tụng ngay tại khu vực tiếp dân, giúp người dân dễ dàng tiếp cận công lý một cách minh bạch.
Báo cáo với đoàn công tác, Chánh án TAND khu vực 1 Nguyễn Quang Huynh cho biết đơn vị đã xây dựng được một "kho tài nguyên" số đáng kinh ngạc. Xác định dữ liệu là huyết mạch, đơn vị đã số hóa toàn diện 100% bản án từ năm 1976 của quận 1, quận 3 và quận 4 (cũ).
Tính đến tháng 4.2026, sau khi thành lập Phòng Số hóa chuyên trách, kho dữ liệu của đơn vị đã đạt quy mô trên 10 TB với khoảng 32 triệu trang tài liệu. Đáng chú ý, đơn vị đã tự phát triển hệ sinh thái 4 phần mềm lõi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ thẩm phán tóm tắt văn bản, cảnh báo án quá hạn, và cho phép người dân nộp đơn trực tuyến thông qua xác thực sinh trắc học ngay tại nhà.
Theo thống kê, việc chuyển đổi số tại đây đã giúp giảm hơn 30% thời gian giải quyết án, tiết kiệm 90% chi phí in ấn và 80% không gian lưu trữ hồ sơ.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Văn Quảng ghi nhận và biểu dương tinh thần tự lực, tự cường của tập thể đơn vị trong việc chủ động xây dựng phần mềm quản lý nội bộ. Ông đánh giá đây là sự chủ động rất đáng trân trọng trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, nhìn nhận một cách thẳng thắn để nhân rộng mô hình, Chánh án Nguyễn Văn Quảng chỉ ra một hạn chế lớn: mô hình hiện tại vẫn phụ thuộc nhiều vào lực lượng sinh viên thực tập trong khâu số hóa.
"Nếu duy trì cách làm này, thẩm phán và thư ký sẽ không trực tiếp tham gia vào quy trình, dẫn đến hệ quả là họ không thực sự 'sống' trong môi trường số và coi đó là việc của người khác", Chánh án Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh.
Ông yêu cầu để hệ thống vận hành bền vững, các thẩm phán và thư ký phải là những người trực tiếp thực hiện các thao tác số hóa. Chỉ khi trực tiếp làm, cán bộ mới thấy được cái khó, cái sai để sửa chữa, từ đó nâng cao trách nhiệm cá nhân đối với dữ liệu hệ thống. Đối với lãnh đạo các cấp, việc chỉ đạo phải sát sao, tuyệt đối không được chỉ nghe báo cáo trên giấy hay nhìn biểu đồ mà phải trực tiếp kiểm tra, vận hành phần mềm.
Về kế hoạch triển khai diện rộng, Chánh án TAND tối cao chỉ đạo lấy TAND 2 cấp TP.HCM làm địa bàn thí điểm chiến lược. Lý do được đưa ra là lượng án tại TP.HCM hiện chiếm tới 1/4 tổng lượng án cả nước. Nếu dữ liệu tại đây được làm "sạch" và chuẩn hóa, hệ thống quản trị toàn ngành sẽ đạt được hiệu quả tối ưu.
"Bắt đầu từ ngày 1.5, tất cả TAND khu vực trên địa bàn TP.HCM phải triển khai đồng bộ quy trình số hóa này. Lãnh đạo TAND TP.HCM phải trực tiếp chỉ đạo, có văn bản ấn định thời hạn rõ ràng", Chánh án Nguyễn Văn Quảng giao nhiệm vụ.
Mục tiêu trọng tâm của chiến dịch này là khớp dữ liệu thực tế với phần mềm quản lý án của TAND tối cao, xóa bỏ triệt để tình trạng số liệu trên hệ thống và hồ sơ giấy không trùng khớp nhau. Đây là bước chuẩn bị dữ liệu nền tảng để khi hệ thống phần mềm quản lý hiện đại của ngành hoàn thiện, toàn bộ dữ liệu có thể được lắp ghép và vận hành ngay lập tức, tránh lãng phí nguồn lực.
Chánh án TAND tối cao cũng giao Cục Công nghệ thông tin phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ kỹ thuật, hoàn thiện mô hình chuẩn. Sau quá trình triển khai thử nghiệm tại TP.HCM, Chánh án TAND tối cao sẽ trực tiếp nghiệm thu, đánh giá tính hiệu quả trước khi chính thức đưa vào ứng dụng bắt buộc trong toàn ngành tòa án trên phạm vi cả nước.
Tin Gốc: Thanh Niên
