Theo AFP, các nhà nghiên cứu và hoạt động môi trường ở Thái Lan đang cảnh báo về tình trạng ô nhiễm thạch tín đang đe dọa sức khỏe và nguồn sinh kế của nhiều người dân sống bên dòng sông Mê Kông tại đây.
Các chuyên gia và nhà hoạt động cho rằng tình trạng ô nhiễm này bắt nguồn từ hoạt động khai thác mỏ trái phép ở Myanmar, và kết quả kiểm tra cho thấy tình trạng này đang lan rộng xuống hạ lưu.
AFP dẫn lời ngư dân Thái Lan Somdet Singthong cho biết người dân địa phương trước đây thường mua cá trực tiếp từ ông tại một bến tàu gần thành phố Chiang Saen ở miền bắc Thái Lan, trên biên giới với Myanmar và Lào.
Nhưng kể từ khi giới chức phát hiện thạch tín và các kim loại nặng khác trong một số nhánh của sông Mê Kông, lượng khách hàng của ông Somdet đã giảm sút. Các bác sĩ đã phát hiện mức thạch tín độc hại cao trong móng tay và nước tiểu của ông Somdet. “Tác động rất lớn. Tôi thì chẳng bao giờ sợ, nhưng những người dân làng khác thì lo lắng. Họ không ăn cá; một số người thậm chí không đụng đến con cá nào”, ông Somdet (69 tuổi) nói.
Trong tháng 4, cơ quan kiểm soát ô nhiễm Thái Lan thông báo đã phát hiện nồng độ thạch tín lên tới 296 mg trong mỗi kg trầm tích gần Chiang Saen, cao hơn gấp 9 lần mức được coi là nguy hiểm đối với sinh vật thủy sinh. Đó là lần đầu tiên nhà chức trách phát hiện tình trạng ô nhiễm ở chính con sông Mê Kông, chứ không chỉ các nhánh của con sông này.
Bà Pianporn Deetes thuộc tổ chức vận động Rivers and Rights (Thái Lan) nhận định khi dòng sông bị ô nhiễm kim loại nặng và các loại độc tố khác, những chất này sẽ chảy đến tận vùng đồng bằng sông Mê Kông.
Các nhà nghiên cứu và nhà hoạt động môi trường thường cho rằng nguồn ô nhiễm xuất phát từ các mỏ khai thác trái phép ở Myanmar, nơi cuộc xung đột kéo dài tạo điều kiện cho hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên không kiểm soát.
“Xung đột, quản trị phân tán và thị trường toàn cầu cùng hội tụ để thúc đẩy và duy trì việc khai thác tài nguyên, gây tổn hại đến tính toàn vẹn môi trường và an ninh con người”, trung tâm nghiên cứu Stimson Center (Mỹ) cảnh báo trong một báo cáo hồi tháng 5.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Chiang Mai (Thái Lan) đã phát hiện nồng độ thạch tín cao gấp 10 lần mức bình thường trong trầm tích từ sông Kok, một nhánh của sông Mê Kông. Phó giáo sư Wan Wiriya mô tả tình trạng này như một “quả bom hẹn giờ”, làm tăng nguy cơ ung thư và rối loạn thần kinh lâu dài, đặc biệt là ở những người dễ bị tổn thương.
Gần đây, một nhóm nhà sư đã dẫn đầu một cuộc tuần hành phản đối dọc theo dòng sông bị ô nhiễm. Những người tham gia cầm các biển hiệu có dòng chữ “Sông là mạch máu của cuộc sống chúng ta”.
“Chúng ta không còn thấy trẻ em chơi đùa dưới sông nữa. Chúng ta không thấy chim chóc. Chúng ta không thấy bướm. Nước đã chết. Và nếu nước đã chết, thì con người như thế nào?”, AFP dẫn lời một nghệ sĩ 69 tuổi tên Sansoen Duangdee”.
Nhà hoạt động Deetes, một trong những người tổ chức cuộc tuần hành nói trên, kêu gọi “đối thoại ngoại giao” giữa Thái Lan và các nước láng giềng, cùng với Trung Quốc, nước nhập khẩu chính các nguyên tố đất hiếm từ Myanmar và Lào. Bà lên án những “kẻ côn đồ” “làm những gì chúng muốn mà không chịu trách nhiệm”, cũng như sự thờ ơ từ giới chính trị trước mối nguy hiểm phần lớn là “vô hình”.
Ủy ban sông Mê Kông liên chính phủ cho hay đang tăng cường giám sát và hợp tác khu vực sau những phát hiện mới nhất, nhưng cả Myanmar lẫn Trung Quốc đều không phải là thành viên của ủy ban này.
Chính quyền khuyến cáo không nên ăn bất kỳ loại động vật có vỏ từ sông hoặc nội tạng cá sông, nhưng nhiều người dân không đủ khả năng mua những thứ thay thế có thể an toàn hơn.
Ngư dân Somdet cho biết ông không thay đổi chế độ ăn uống của mình và vẫn sống duy trì cách sống như trước. “Dù sao thì cũng chẳng thể làm gì khác. Chúng tôi phải sống chung với dòng sông này, bất kể chuyện gì xảy ra với nó”, ông nói.
Theo Hãng tin Bloomberg, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã không gia hạn tiếp lệnh miễn trừ trừng phạt đối với dầu mỏ Nga, ngay cả khi xung đột tại Iran đang làm dấy lên lo ngại về nguồn cung toàn cầu.
Động thái này khép lại giai đoạn Washington tạm nới lỏng trừng phạt đối với một số loại dầu của Nga. Trước đó Mỹ đã có hai lần ban hành miễn trừ vào tháng 3 và tháng 4, áp dụng cho lượng dầu Nga đã được bốc xếp lên tàu.
Các quyết định này từng vấp phải nhiều tranh cãi, đặc biệt từ các đồng minh châu Âu - vốn coi trừng phạt là công cụ then chốt để siết nguồn thu dầu mỏ của Nga, qua đó hạn chế tài chính cho cuộc xung đột tại Ukraine. Giới phê bình cũng cho rằng việc nới lỏng đã góp phần làm tăng nguồn thu cho Matxcơva trong bối cảnh giá dầu leo thang.
Tuy vậy một số quốc gia như Ấn Độ và Indonesia đã vận động Mỹ gia hạn miễn trừ, với lý do xung đột tại Iran và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể khiến thị trường thiếu hụt hàng triệu thùng dầu mỗi ngày.
Lập trường của Washington vì thế từng có điều chỉnh. Tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent ban đầu tuyên bố Mỹ sẽ không gia hạn miễn trừ đối với một số loại dầu thô của Nga, nhưng chỉ hai ngày sau lại cấp quyết định cho phép.
Phát biểu trước một ủy ban Thượng viện, ông cho biết sự thay đổi này diễn ra sau khi hơn 10 quốc gia nghèo và dễ bị tổn thương nhất về năng lượng tiếp cận ông để xin gia hạn. Ông cho rằng việc nới lỏng khi đó là cần thiết để ổn định thị trường trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông leo thang.
Tương tự áp lực từ các đồng minh châu Á và tình trạng thắt chặt nguồn cung vẫn có thể thúc đẩy Washington ban hành lệnh miễn trừ mới trong thời gian tới.
Giá dầu Brent đã tăng mạnh kể từ khi xung đột Iran bùng phát, kéo theo giá xăng, dầu diesel và các sản phẩm lọc hóa dầu. Gián đoạn tại eo biển Hormuz cũng buộc nhiều bên mua gấp rút tìm nguồn thay thế, trong đó có dầu từ Mỹ.
Chính quyền ông Trump hiện cho phép tàu nước ngoài vận chuyển dầu thô và hàng hóa giữa các cảng Mỹ đến giữa tháng 8, đồng thời tạm nới lỏng một số tiêu chuẩn kỹ thuật đối với nhiên liệu nội địa.
Các cuộc giao tranh giữa Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và Hezbollah trở nên dữ dội hơn vào ngày 26/5, sau khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu ra lệnh cho quân đội Israel tấn công mạnh hơn vào nhóm vũ trang này trên khắp Lebanon. "Chúng tôi sẽ tăng cường độ tấn công và đánh bại toàn diện Hezbollah", ông Netanyahu nói.
IDF cùng ngày cho biết đã tập kích hơn 100 địa điểm của Hezbollah trên khắp miền nam và miền đông Lebanon, nhắm vào kho đạn, sở chỉ huy và điểm quan sát mà đối phương sử dụng để tấn công binh sĩ và người dân ở miền bắc Israel.
Hãng thông tấn nhà nước Lebanon NNA đưa tin 12 người thiệt mạng trong một vụ tấn công của Israel nhằm vào làng Mashghara ở miền đông nước này, trong đó có một số nạn nhân là thành viên một gia đình.
Hezbollah cho biết đã phóng rocket, nã pháo và dùng drone tập kích binh sĩ, phương tiện chiến đấu của Israel di chuyển dọc sông Litani về phía làng Yohmor al-Shaqif và Zawtar al-Sharqieh, tỉnh Nabatieh. Kênh Al-Manar của Hezbollah đưa tin nhóm này đã đẩy lùi các đợt tiến công dọc sông.
IDF những ngày qua tăng tần suất tấn công vào thành phố Nabatieh và các khu vực khác thuộc tỉnh cùng tên, nơi sông Litani chảy qua. Quân đội Israel ngày 26/5 cảnh báo người dân tại Nabatieh sơ tán trước khi không kích thành phố này.
Sông Litani nằm cách biên giới Israel - Lebanon khoảng 30 km về phía bắc. Giới chức Israel cuối tháng 3 tuyên bố muốn kiểm soát khu vực ở Lebanon trải rộng từ biên giới tới phía nam con sông này nhằm lập vùng đệm phòng thủ.
Các cuộc đụng độ diễn ra bất chấp lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon đang có hiệu lực. Phái đoàn Israel và Lebanon dự kiến gặp nhau để đàm phán trực tiếp tại thủ đô Washington, Mỹ vào ngày 29/5.
Thỏa thuận ngừng bắn Israel - Lebanon bị đánh giá là dường như ngày càng trở nên không thực tế, làm phức tạp thêm nỗ lực khôi phục hòa bình tại Trung Đông khi Iran muốn chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, trong đó có ở Lebanon.
Israel tuyên bố sẽ chỉ rút quân khi Hezbollah không còn gây ra mối đe dọa cho cư dân các thị trấn miền bắc nước này. Hezbollah khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi IDF rời khỏi Lebanon và chấm dứt các cuộc không kích hàng ngày.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, sau khi nhóm vũ trang tại Lebanon tấn công nước láng giềng để trả đũa cho cái chết của cố lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. IDF sau đó phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Lebanon, khiến hơn một triệu người tại miền nam nước này phải di tản.
Giao tranh tới nay đã khiến 3.185 người thiệt mạng, hơn 9.600 người bị thương tại Lebanon. Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết 23 binh sĩ, một nhà thầu quân sự và hai thường dân nước này thiệt mạng.
Chính quyền Thái Lan phát hiện hàng loạt vụ làm giả giấy khai sinh và chuyển đổi hộ khẩu cho trẻ em Trung Quốc thời gian qua.
Ngày 2-5, chính quyền Thái Lan cho biết ba công chức ở tỉnh Nakhon Ratchasima đã bị bắt giữ vì bị cáo buộc cấp giấy khai sinh giả và chuyển đổi hộ khẩu cho ít nhất 10 trẻ em Trung Quốc.
Theo báo Bangkok Post, hôm 1-5, cơ quan chức năng đã phát lệnh bắt giữ đối với cán bộ đăng ký cấp cao của xã Pho Klang, huyện Muang, và một cựu huyện trưởng, nhân viên tại huyện Huai Thalaeng.
Khi bị thẩm vấn, các công chức đã thừa nhận sử dụng tên người cha giả và hồ sơ giả từ Bệnh viện Fort Suranari do quân đội điều hành ở Korat để cấp giấy khai sinh. Những người đàn ông Thái Lan được ghi tên là cha ruột trong các giấy khai sinh đều phủ nhận những đứa trẻ là con mình. Đến nay đã có 13 trường hợp đăng ký khai sinh gian lận được xác minh.
Ông Kittipong Pongsurawet, lãnh đạo xã Pho Klang, nói rằng các nghi phạm đã đòi từ 10.000 - 30.000 baht (khoảng 300 - 900 USD) tiền hối lộ từ một đường dây do người Trung Quốc vận hành cho mỗi giấy khai sinh giả.
"Vụ bê bối này liên quan đến nhiều người", ông khẳng định.
Tuần trước cảnh sát ở Bangkok đã bắt giữ sáu nghi phạm, một trong số đó là một quan chức huyện Thon Buri, liên quan đến một đường dây tương tự. Nhóm này thuê đàn ông Thái Lan đăng ký kết hôn giả và xác nhận quan hệ cha con để tạo quốc tịch Thái Lan cho trẻ em Trung Quốc.
Cuối tuần này, cảnh sát nhập cư tại sân bay Suvarnabhumi đã chặn một công dân Trung Quốc rời khỏi Thái Lan với một bé trai 10 tháng tuổi mang giấy khai sinh được cấp tại Pho Klang.
Ngoài ra cuộc điều tra ở Nakhon Ratchasima cũng phát hiện hàng chục trẻ em Trung Quốc được đăng ký hộ khẩu tại Pho Klang. Các quan chức chính quyền tỉnh khi đến kiểm tra các địa điểm này chỉ thấy những khu đất trống.
Theo ông Kittipong Pongsurawet, lãnh đạo Pho Klang, tổng số vụ việc đang được điều tra hiện tại lên tới 50 vụ, trong số đó gồm 29 vụ giả giấy khai sinh. Chính quyền đang rà soát các tài liệu trong 5 năm qua để hủy bỏ các giấy chứng nhận gian lận.
Các quan chức cho biết việc cấp quốc tịch Thái Lan cho trẻ em nước ngoài sẽ tạo ra những lợi thế lâu dài và trong một số trường hợp là liên quan việc chuyển nhượng tài sản.
