Đó là buổi tưởng niệm của nhóm thiện nguyện Nụ Cười (TP.HCM) đối với bà Leslie Wiener, nữ đạo diễn người Mỹ gốc Pháp. Bà đã dành hơn 30 năm đời mình, từ việc làm phim tài liệu về Việt Nam thời hậu chiến cho đến những năm tháng thầm lặng nuôi dưỡng, thắp lên niềm tin cho những trẻ em thiệt thòi.
Cha là người Pháp, nhưng từ nhỏ bà Leslie (sinh năm 1951) cùng gia đình sống ở Mỹ. Thời đi học, qua tin tức báo chí, bà rất ấn tượng về đất nước Việt Nam kiên cường trong chiến tranh. Vì vậy, bà chọn nghề làm phim với bao ấp ủ hướng đến đất nước này.
Từ những năm đầu thập niên 1990, bước chân bà Leslie cùng đoàn làm phim in dấu trên nhiều tỉnh, thành Việt Nam. Liên tục trong hai năm 2004 - 2005, để thực hiện bộ phim tài liệu Vụ kiện chất độc da cam, bà Leslie đã 4 lần đến vùng A Lưới (tỉnh Thừa Thiên - Huế trước đây, nay thuộc TP.Huế) gặp gỡ gia đình các nạn nhân chất độc da cam. Đặc biệt, bà đã phỏng vấn Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng một số quan chức, luật sư ở Việt Nam và Mỹ... để làm phim tài liệu này.
Bộ phim sau đó được công chiếu rộng rãi trên đài truyền hình ở Pháp, tạo ảnh hưởng nhất định trong việc lên tiếng đòi công lý cho các nạn nhân chất độc da cam Việt Nam. Không những vậy, bà Leslie còn là đạo diễn của một số bộ phim về sự phát triển của Việt Nam sau chiến tranh.
Hơn cả một cơ duyên, đó còn là định mệnh khi vào năm 1994, bà Leslie gặp ông Nguyễn Văn Hùng (sinh năm 1956, lúc đó điều hành Chương trình trẻ em Thảo Đàn tại TP.HCM) để làm phim về trẻ đường phố.
Khởi đầu từ tình bạn, mối duyên của họ dần nảy nở dựa trên sự đồng điệu giữa hai tâm hồn lớn. Họ phát hiện những trùng hợp kỳ lạ như cùng ngày tháng sinh (4.1), hay tiếng huýt sáo của ông Hùng giống hệt cha bà Leslie.
Lúc sinh thời, ông Nguyễn Văn Hùng (biệt danh "người cha của trẻ đường phố") từng chia sẻ với PV Thanh Niên rằng ban đầu ông không dám tin bà Leslie yêu mình. Bởi bà biết rất rõ ông trắng tay, biết quá khứ nghiện ngập cũng như căn bệnh ung thư gan đang tàn phá cơ thể ông. Gần 1 năm ông nằm viện, bà lo lắng, tận tụy chăm sóc cho ông.
Ngày 2.10.2007, lễ đính hôn đặc biệt của nữ đạo diễn Leslie và bệnh nhân ung thư Nguyễn Văn Hùng diễn ra tại một bệnh viện ở TP.HCM. Hai người dự định tổ chức đám cưới vào đúng dịp sinh nhật 4.1.2008, với sự chung vui của nhiều trẻ đường phố. Nhưng chỉ hơn 10 ngày sau lễ đính hôn (ngày 13.10.2007), ông Hùng vĩnh viễn ra đi bởi bạo bệnh, để lại bao ước nguyện dang dở.
Khi ông Hùng qua đời, nhóm Nụ Cười (cưu mang những trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV) do ông sáng lập vào năm 2004 đã rơi vào cảnh khó khăn. Vực dậy tinh thần, nữ đạo diễn Leslie cùng hai người thuộc nhóm "Bạn thầy Hùng" là bà Elisabeth (Pháp) và chị Nguyễn Thị Minh Phương (giảng viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM) đứng ra điều hành Nụ Cười, suốt từ năm 2008 cho đến khi những đứa trẻ lớn lên, tự tin bước ra đời.
Chị Minh Phương cho biết có thời điểm Nụ Cười chăm lo cùng lúc hơn 50 trẻ hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trong đó, có nhiều em trụ lại, vươn lên thay đổi số phận.
Chị Phương khẳng định bà Leslie là người "vận hành mạch máu" cho Nụ Cười hoạt động. Bà có nhiều sáng tạo, từng dẫn các em đi gặp những người trực tiếp làm nghề như nhà thiết kế, lính cứu hỏa, nhà nông… để trẻ trải nghiệm thực tế và có ý tưởng hơn cho tương lai.
"Khi nghĩ đến cô Leslie, tôi nghĩ đến một người luôn muốn làm những điều tốt đẹp cho những người yếu thế xung quanh, luôn muốn những cái xấu phải bị đẩy lùi, luôn muốn tìm những điều mới mẻ bổ ích trong cuộc sống để cống hiến. Cô ấy cũng luôn dõi theo quá trình phát triển của Việt Nam, am hiểu lịch sử Việt, từng làm phim về chất độc da cam, đã gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp…", chị Phương bày tỏ với niềm tiếc nhớ khôn nguôi.
Năm 2019, bà Leslie phát hiện mình bị ung thư tuyến tụy. Dù phải chống chọi với những cơn đau và trải qua quá trình điều trị tại Pháp, tâm trí bà dường như vẫn quyến luyến Việt Nam cùng những đứa trẻ Nụ Cười.
Chị Phương kể mỗi lần chị qua Pháp thăm bà Leslie chữa bệnh, bên cạnh sức khỏe và cuộc sống, thì chủ đề của hai người vẫn là Nụ Cười. Bà Leslie luôn hỏi thăm thông tin từng đứa trẻ và gia đình các em để cập nhật, kể cả khi Nụ Cười ngưng hoạt động sau đại dịch Covid-19.
Năm 2023, dù bệnh tình trở nặng, bà Leslie vẫn trở lại Việt Nam trong hai tuần. Bà dành nhiều ngày đi thăm những chốn cũ, vui chơi cùng phụ huynh và các em nhóm Nụ Cười. Không ngờ, đó là lần cuối bà ở Việt Nam. Ngày 26.3.2025, trái tim bà ngừng đập, nhưng lòng nhân ái của nữ đạo diễn Mỹ vẫn tiếp tục được lan tỏa.
Bà Minh (50 tuổi, ở TP.HCM) bồi hồi nhớ lại cảm giác chới với cách đây gần 20 năm, khi chồng chết, còn bà mắc bệnh hiểm nghèo mà phải nuôi 4 đứa con thơ dại. Với bà, nhóm Nụ Cười chính là phao cứu sinh giúp mẹ con bà vượt qua dòng đời khắc nghiệt.
"Nhờ bà Leslie và nhóm Nụ Cười, mấy đứa nhỏ nhà tui mới được nên người. Nay bé đầu học xong quản lý nhà hàng và đã lập gia đình, còn thằng út học ngành bếp. Không riêng con tui, trong nhóm nhiều đứa học cao đẳng, đại học được Nụ Cười lo học phí cho tới lúc ra trường luôn", bà Minh khoe.
Chị Thảo My (28 tuổi) cho biết từ nhỏ đã có cơ duyên gặp bà Leslie, được bà dang tay đón nhận với sự ấm áp và yêu thương như người thân. Bà luôn dốc lòng cưu mang và giúp đỡ cho My cũng như những bạn trẻ nhóm Nụ Cười có được nhiều cơ hội học tập, phát triển.
"Con mãi nhớ về bà, người mẹ thứ hai của con - Leslie kính yêu!", chị Thảo My xúc động thầm thì.
Tin Gốc: Thanh Niên
