Hãng tin Bloomberg hôm nay đăng nội dung thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Iran để chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài gần 4 tháng. Dự thảo gồm 14 điểm, theo kế hoạch sẽ được đại diện hai nước ký tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Dưới đây là 14 điểm trong thỏa thuận mà truyền thông Mỹ đăng tải.
1. Iran và Mỹ cùng với các đồng minh của các bên trong cuộc chiến hiện tại tuyên bố chấm dứt giao tranh ngay lập tức và vĩnh viễn trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, ngay sau khi ký bản ghi nhớ này. Các bên cam kết không thực hiện bất cứ hành động thù địch nào chống lại nhau, kiềm chế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.
Những cam kết này sẽ được tái khẳng định trong thỏa thuận cuối cùng.
2. Iran và Mỹ cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của đối phương.
3. Iran và Mỹ nhất trí đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu cả hai bên đồng ý.
4. Ngay sau khi bản ghi nhớ được ký, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, chấm dứt mọi hoạt động cản trở đối với Iran và khôi phục lưu thông hàng hải về mức bình thường trong vòng tối đa 30 ngày. Lượng tàu thuyền qua lại sẽ được khôi phục tương ứng với mức trước chiến tranh của Iran.
Mỹ cam kết rút lực lượng khỏi các khu vực xung quanh trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký.
5. Iran sẽ lập tức triển khai các biện pháp nhằm khôi phục hoạt động vận tải thương mại giữa vịnh Ba Tư và biển Oman theo cả hai chiều, đưa lưu lượng tàu thuyền trở lại mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày. Quá trình này sẽ bao gồm việc khắc phục các trở ngại kỹ thuật và rà phá thủy lôi.
6. Mỹ cùng các đối tác trong khu vực sẽ xây dựng một kế hoạch toàn diện nhằm phục hồi và phát triển kinh tế Iran, với nguồn tài trợ tối thiểu 300 tỷ USD. Cơ chế triển khai kế hoạch này sẽ được hoàn thiện trong vòng 60 ngày và trở thành một phần của thỏa thuận cuối cùng.
7. Mỹ cam kết dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran theo một lộ trình sẽ được thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng. Các biện pháp được xét đến bao gồm nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các quyết định từ Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cũng như toàn bộ lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ, cả trực tiếp lẫn gián tiếp.
8. Iran tái khẳng định sẽ không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân. Hai bên nhất trí việc xử lý lượng uranium đã làm giàu, cùng các nội dung liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và nhu cầu hạt nhân dân sự của nước này, sẽ được giải quyết đầy đủ trong thỏa thuận cuối cùng.
9. Iran và Mỹ nhất trí duy trì nguyên trạng trong thời gian đàm phán. Iran sẽ không mở rộng chương trình hạt nhân hiện tại, còn Mỹ không áp đặt thêm lệnh trừng phạt mới hay tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.
10. Mỹ cam kết rằng ngay sau khi ký bản ghi nhớ đến khi các lệnh trừng phạt chính thức được dỡ bỏ, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các giấy miễn trừ cần thiết để Iran có thể xuất khẩu dầu thô, sản phẩm hóa dầu và các mặt hàng liên quan. Những miễn trừ này cũng áp dụng đối với các dịch vụ hỗ trợ như ngân hàng, bảo hiểm, vận tải và các lĩnh vực liên quan.
11. Mỹ cam kết giải phóng các khoản tiền và tài sản của Iran đang bị phong tỏa hoặc hạn chế tiếp cận, phù hợp với tiến trình đàm phán hướng đến thỏa thuận cuối cùng. Các khoản tiền này sẽ được ngân hàng trung ương Iran toàn quyền sử dụng cho các mục đích thanh toán mà Tehran lựa chọn. Mỹ sẽ cấp mọi giấy phép và chấp thuận cần thiết để bảo đảm việc thực hiện cam kết này.
12. Iran và Mỹ nhất trí thành lập một cơ chế giám sát nhằm theo dõi việc thực thi thỏa thuận và bảo đảm các cam kết trong thỏa thuận cuối cùng được tuân thủ đầy đủ.
13. Sau khi bản ghi nhớ được ký và Iran nhận được bảo đảm rằng các điều khoản 4, 5, 10 và 11 đã bắt đầu được thực hiện và duy trì, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán về các điều khoản còn lại của thỏa thuận cuối cùng.
14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin được truyền thông đăng tải.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance trước đó mô tả thỏa thuận đạt được với Iran dài khoảng một trang rưỡi, nội dung rất khái quát. Ông cùng Tổng thống Donald Trump đã ký điện tử vào tài liệu hôm 14/6 với đại diện của phía Iran là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf.
Truyền thông Iran ngày 15/6 cũng đăng tải nội dung 14 điểm trong thỏa thuận. Hai phiên bản của Washington và Tehran nhìn chung có nhiều điểm tương đồng, như lập tức chấm dứt giao tranh trên toàn bộ mặt trận, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa với các cảng của Iran hay lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết dự thảo văn bản vẫn đang được Tehran xem xét và hoàn thiện trước khi đi đến quyết định cuối cùng. Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi ngày 16/6 xác nhận ông Ghalibaf sẽ đến Thụy Sĩ để ký thỏa thuận với đại diện phía Mỹ là ông Vance.
Cựu thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra, 76 tuổi, sáng 11/5 được phóng thích khỏi nhà tù trung tâm Klong Prem ở Bangkok trước thời hạn và sẽ đeo thiết bị giám sát điện tử thêm 4 tháng quản chế.
Hình ảnh hàng trăm người ủng hộ mặc áo đỏ và reo hò mừng rỡ khi thấy ông Thaksin bước ra từ cổng nhà tù cho thấy người đàn ông này vẫn có sức ảnh hưởng lớn tại Thái Lan, dù đã dành phần lớn thời gian suốt 20 năm qua sống lưu vong và 8 tháng gần đây ở trong tù.
Ông Thaksin giữ chức thủ tướng Thái Lan từ năm 2001 nhưng bị lật đổ trong cuộc đảo chính quân sự năm 2006. Dù vậy, gia tộc Shinawatra và đảng Pheu Thai của ông vẫn gần như thống trị chính trường Thái Lan gần hai thập kỷ qua, với 4 người lên làm thủ tướng và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cử tri vùng nông thôn, những người thường mặc áo đỏ biểu tượng cho phong trào.
Trong những ngày gần đây, việc ông được phóng thích sớm là tin tức gây chú ý lớn ở Thái Lan. Đảng Pheu Thai đã tuyên bố Thaksin từ nay sẽ lui về hậu trường, nhưng điều đó vẫn không thể ngăn cản giới truyền thông suy đoán sôi nổi về vai trò của ông trong chính trường Thái Lan sau này.
Điều này không phải không có cơ sở. Kể từ khi đắc cử thủ tướng vào tháng 1/2001, Thaksin, một tỷ phú tự thân, đã tìm cách tái định hình đất nước và giành được sự ủng hộ rộng rãi của tầng lớp lao động Thái Lan.
Với sự ủng hộ của cử tri vùng nông thôn, đảng Pheu Thai và các tiền thân trước đó của tổ chức chính trị này đã liên tiếp giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử. Tuy nhiên, trong mắt tầng lớp tinh hoa thân quân đội và hoàng gia ở Thái Lan, đường lối dân túy của ông bị coi là mối đe dọa đối với trật tự xã hội truyền thống.
Điều đó đã dẫn đến những phán quyết bất lợi của Tòa án Hiến pháp Thái Lan nhắm vào các đồng minh của Thaksin, các cuộc biểu tình bạo lực trên đường phố và một cuộc đảo chính quân sự vào năm 2014.
Nhưng Thaksin không chịu lùi bước. Dù phải sống lưu vong, ông vẫn tiếp tục điều hành đảng của mình từ nước ngoài. Sau khi đạt "thỏa hiệp lớn" với các đối thủ thuộc phe bảo thủ, ông đã về nước vào năm 2023 để trực tiếp lãnh đạo đảng một khi lực lượng này quay trở lại nắm quyền.
Theo bình luận viên Janathan Head của BBC, ông Thaksin dường như không thể chấp nhận việc lùi về hậu trường, bất chấp những tuyên bố rằng ông muốn dành nhiều thời gian hơn cho các cháu của mình.
Nhưng trong hơn một năm qua, chính trường Thái Lan đã chứng kiến rất nhiều biến động. Ông Thaksin bị bỏ tù hồi tháng 9 năm ngoái, sau khi Tòa án Tối cao Thái Lan phán quyết rằng 6 tháng ông ở trong bệnh viện cảnh sát sau khi về nước chỉ là khoảng thời gian trốn tránh thi hành án tù.
Phán quyết này được đưa ra chưa đầy hai tuần sau khi chính phủ liên minh do đảng Pheu Thai lãnh đạo sụp đổ và Tòa án Hiến pháp cách chức thủ tướng của con gái ông, bà Paetongtarn Shinawatra, sau bê bối liên quan đến cuộc điện đàm bị rò rỉ giữa bà với lãnh đạo Campuchia Hun Sen về việc giải quyết tranh chấp biên giới hai nước.
Trong khi ông Thaksin ngồi tù, đảng Pheu Thai đã chứng kiến kết quả bầu cử tồi tệ nhất từ trước đến nay trong cuộc tổng tuyển cử tháng 2. Đảng này bị đẩy xuống vị trí thứ ba, sau đảng Nhân dân cải cách và bị lu mờ bởi đảng Bhumjaithai. Pheu Thai buộc phải chấp nhận vị trí đối tác liên minh nhỏ trong chính phủ mới của Thủ tướng Anutin Charnvirakul.
Theo nhà phân tích chính trị Ken Lohatepanont, ông Thaksin sau khi ra tù sẽ bước vào môi trường chính trị mới.
"Pheu Thai đã bị gạt ra ngoài lề, giờ đây chỉ được xem là một đảng tầm trung. Thách thức mà ông Thaksin và đảng của mình phải đối mặt có quy mô khác hẳn so với trước đây", Lohatepanont cho hay.
Sau khi kết thúc 4 tháng quản chế, ông Thaksin hoàn toàn có thể quay trở lại chính trường. Tuy nhiên, Pheu Thai giờ đây sẽ phải quyết định liệu sự trở lại của ông Thaksin sẽ là "liều thuốc kích thích" cho đảng, hay họ sẽ phải tập trung hơn vào thế hệ lãnh đạo trẻ, Ken đánh giá.
Dù vậy, sự nổi tiếng của Thaksin vẫn được thể hiện rõ ràng bên ngoài nhà tù, nơi những người ủng hộ ông đã tập trung. Một trong số họ, Maysa Lombuarot, đã lái xe 700 km để chứng kiến khoảnh khắc cựu thủ tướng được tự do.
"Hôm nay tôi mang đến cho ông ấy 20 kg vải. Tôi biết ông ấy thích chúng. Giờ ông ấy đã tự do, tôi muốn ông ấy ăn thứ gì đó ngon lành", Maysa nói, thêm rằng hy vọng ông Thaksin sẽ tiếp tục sự nghiệp chính trị của mình.
"Tôi muốn ông ấy giúp đỡ đất nước, giúp đỡ những người đang phải chịu đựng rất nhiều hiện nay. Chỉ có ông ấy mới có thể thực hiện những gì ông ấy đã hứa", Maysa tiếp tục.
Thông báo được ông Unsit Sampuntharat, Thư ký thường trực Bộ Nội vụ Thái Lan, công bố trong bối cảnh cháy rừng, khói mù và bụi mịn đang ảnh hưởng 17 tỉnh khu vực phía bắc.
Theo công ty giám sát chất lượng không khí iQAir (Thụy Sĩ), Chiang Mai đã đứng đầu danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới trong 5 ngày liên tiếp. Chiều 4.4, chỉ số AQI tại đây là 206 - mức "rất không lành mạnh", với nồng độ PM2.5 ở mức 131 µg/m3, cao gấp nhiều lần ngưỡng an toàn quốc gia là 37,5 µg/m3.
Việc ban bố tình trạng khẩn cấp nhằm tăng cường điều phối ứng phó khủng hoảng, đồng thời cho phép các thống đốc tỉnh sử dụng quỹ ứng trước và các nguồn ngân sách liên quan để triển khai biện pháp khẩn cấp. Qua đó, chính quyền địa phương có thể đẩy nhanh nỗ lực kiểm soát thảm họa và hỗ trợ kịp thời các thiệt hại về người và tài sản, theo báo Nation của Thái Lan.
Mùa khói mù tại miền bắc Thái Lan thường đạt đỉnh từ tháng 2 - 4, chủ yếu do hoạt động đốt rơm rạ, cháy rừng và khói xuyên biên giới. Giới chức y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài, đeo khẩu trang và đi khám nếu có triệu chứng hô hấp.
Trong một diễn biến khác, tại Nam Á, mưa lớn và bão đã khiến ít nhất 121 người thiệt mạng tại Afghanistan và Pakistan trong 2 tuần qua, theo AFP ngày 5.4. Tại Afghanistan, mưa lớn kéo dài từ cuối tháng 3 đã gây lũ lụt, sạt lở đất và phá hủy nhà cửa, mùa màng, làm 77 người chết và 137 người bị thương. Tại Pakistan, 44 người đã tử vong do mưa lớn.
Ngày 6.4, Tư lệnh lực lượng thiết bị không người lái của Ukraine Robert Brovdi cho biết quân đội đã tấn công một tàu tên lửa của Nga tại thành phố cảng Novorossiysk và một giàn khoan tại biển Đen gần bán đảo Crimea, theo Reuters. Cuộc tấn công diễn ra vào rạng sáng, nhắm vào tàu Đô đốc Makarov.
Hãng TASS dẫn thông báo của chính quyền thành phố Novorossiysk cho biết đợt tấn công làm 10 người bị thương, 8 người trong đó phải nhập viện.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết lực lượng phòng không đã bắn hạ 2 tên lửa tầm xa Neptune, 693 máy bay không người lái (UAV), 12 quả bom thông minh và 3 quả rốc két HIMARS của Ukraine trong vòng 24 giờ.
50 chiếc UAV bị bắn hạ tại các vùng lãnh thổ Nga trong đêm 5.4 và rạng sáng 6.4. Mảnh vỡ từ UAV rơi trúng một tòa chung cư tại Novorossiysk. Tổng cộng 6 căn hộ và 2 ngôi nhà bị hư hại.
Nga không bình luận về thông tin tàu chiến và giàn khoan bị tấn công nhưng nói đã ngăn chặn một cuộc tấn công của các tàu cao tốc không người lái tại đông bắc biển Đen, nơi 4 thiết bị của Ukraine và một tên lửa hành trình Neptune bị phá hủy.
Novorossiysk đã trở thành căn cứ trọng yếu của Hạm đội biển Đen Nga sau khi nhiều tàu chiến được di dời khỏi Crimea sau các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine.
Quân đội Ukraine còn tuyên bố đã tấn công các cơ sở bốc dỡ dầu mỏ tại cảng dầu Sheskharis ở Novorossiysk, gây ra đám cháy lớn.
Trang The Kyiv Independent dẫn tin từ truyền thông Nga xác nhận cảng dầu Sheskharis tại Novorossiysk đã bị UAV của Ukraine tấn công.
Đây là cảng xuất khẩu dầu lớn, là điểm cuối của các đường ống dẫn dầu do công ty Transneft điều hành. Cảng dầu Sheskharis là một trong những cửa ngõ chính xuất khẩu dầu mỏ bằng đường biển của Nga, cùng với các cơ sở Ust-Luga và Primorsk trên biển Baltic, nơi lực lượng Ukraine đã tấn công nhiều lần trong 2 tuần qua.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết Ukraine đã tấn công các cơ sở tại khu phức hợp trung chuyển hàng hải ở cảng Novorossiysk vào rạng sáng, làm hư hại một điểm neo đậu của Tập đoàn Đường ống dẫn dầu Caspian và gây cháy 4 bể chứa sản phẩm dầu mỏ.
Tập đoàn Đường ống dẫn dầu Caspian vận chuyển phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Kazakhstan sang các thị trường năng lượng. Kazakhstan cùng ngày cho rằng khối lượng xuất khẩu không bị ảnh hưởng.
Chính quyền các địa phương Ukraine ngày 6.4 thông báo các cuộc tấn công của Nga trong vòng 24 giờ đã làm ít nhất 5 người thiệt mạng và ít nhất 28 người bị thương.
Không quân Ukraine cho hay Nga đã phóng 141 UAV vào rạng sáng 6.4, gồm khoảng 80 chiếc loại Shahed. Ukraine bắn hạ 114 chiếc trong số đó. Tại thành phố Odessa ở miền nam, đợt tấn công làm 3 người thiệt mạng và 16 người bị thương.
"Các tòa nhà dân cư, cơ sở hạ tầng quan trọng và các cơ sở hành chính đã bị tấn công. Thiệt hại rất đáng kể", tỉnh trưởng Odessa Oleh Kiper nói.
Odessa là trung tâm hậu cần quan trọng ở miền nam Ukraine và là cảng lớn nhất của nước này, nơi xử lý phần lớn ngũ cốc và các mặt hàng xuất khẩu đường biển khác của Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin nhưng lâu nay tuyên bố không nhắm vào dân thường.
Ukraine đã giành lại quyền kiểm soát 480 km² lãnh thổ ở phía đông nam và phía đông của mặt trận kể từ cuối tháng 1, theo lời Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrskyi.
Sau chuyến thị sát tiền tuyến, ông Syrskyi nói rằng Ukraine đã giành lại quyền kiểm soát 8 khu định cư ở tỉnh Dnipropetrovsk miền đông và 4 khu định cư ở tỉnh Zaporizhzhia phía đông nam.
Theo ông Syrskyi, mặc dù Ukraine đã đạt được những thành công nhất định, quân đội Nga vẫn đang tiếp tục cuộc tấn công mùa xuân.
"Quân đội Nga không từ bỏ kế hoạch cho các hoạt động tấn công tiếp theo và đang tập hợp lại lực lượng và trang thiết bị hiện có", vị tổng tư lệnh thông báo trên ứng dụng Telegram, cho biết Nga vẫn đặt mục tiêu kiểm soát thêm lãnh thổ và thiết lập một "vùng đệm" ở Dnipropetrovsk.
Dù vậy, quân đội Ukraine đã duy trì được các tuyến phòng thủ. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuần trước cho biết tình hình tiền tuyến của Ukraine đang ở mức tốt nhất kể từ giữa năm ngoái.
Giới phân tích quân sự cho rằng các cuộc phản công của Ukraine ở phía đông nam đang làm gián đoạn nỗ lực của Nga xung quanh thành phố Pokrovsk ở tỉnh Donetsk cũng như cuộc tấn công mùa xuân dọc hơn 1.200 km tiền tuyến.
"Các cuộc phản công của Ukraine theo hướng Hulyaipole và Oleksandrivka tiếp tục đặt ra những tình thế khó xử cho bộ chỉ huy quân sự Nga khi lực lượng đang bị dàn trải quá mức của Nga dường như khó có thể giải quyết", Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) tại Mỹ đánh giá ngày 6.4.
Ông Syrskyi cho biết cũng đã đến thăm khu vực Pokrovsk và ra lệnh cung cấp thêm đạn dược và các vật tư khác để tăng cường cho quân đội Ukraine tại đây.
