Phát biểu khi tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết giao tranh giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon đã kéo dài quá lâu, cũng như “quá nhiều người” đã chết.
Ông Trump cho rằng chiến thuật của Israel không hiệu quả và chậm chạp, khiến chiến sự tại Lebanon kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
“Tôi đã đề xuất với Israel rằng hãy để Syria lo liệu vấn đề Hezbollah”, ông Trump nói. “Tôi nghĩ họ sẽ làm tốt hơn”.
Tổng thống Trump hồi tháng 6 từng nêu ý tưởng để Syria cử lực lượng tham chiến ở Lebanon nhằm đối phó Hezbollah. Tuy nhiên, đề xuất của ông nhanh chóng vấp phải sự hoài nghi từ các chuyên gia, bởi những rào cản lịch sử, chính trị và an ninh còn rất lớn tại khu vực.
“Đây là ý tưởng không khả thi”, Michael Young, chuyên gia về Lebanon tại Trung tâm Carnegie Trung Đông, nói với CNN. “Yếu tố tôn giáo trong vấn đề này cực kỳ nguy hiểm, có thể chia rẽ Lebanon và dẫn đến một thảm họa. Syria sẽ mắc sai lầm lớn nếu làm như vậy”.
Một trong những trở ngại lớn nhất đối với ý tưởng của ông Trump nằm ở lịch sử quan hệ Syria – Lebanon. Năm 1976, Syria triển khai quân đội tới quốc gia láng giềng với danh nghĩa gìn giữ hòa bình trong cuộc nội chiến Lebanon. Sau khi xung đột kết thúc, lực lượng Syria vẫn hiện diện ở Lebanon và chi phối chính trường Beirut.
Trong giai đoạn này, hàng nghìn người Lebanon đã mất tích và thiệt mạng, để lại sự ngờ vực sâu sắc của người Lebanon đối với Syria và khiến quan hệ giữa hai bên trở nên phức tạp. Quân đội Syria chỉ rút quân năm 2005, khi thủ tướng Lebanon Rafik Hariri bị ám sát dẫn đến hàng loạt cuộc biểu tình lớn tại nước này.
Vì vậy, bất kỳ đề xuất nào liên quan tới việc quân đội Syria quay trở lại Lebanon đều lập tức gợi lại những ký ức nhạy cảm, theo Vanessa Ghanem, biên tập viên về Trung Đông tại The National.
Ngoài yếu tố lịch sử, một hệ lụy tiềm ẩn khác từ việc Syria triển khai lực lượng đối phó Hezbollah là tác động đối với cấu trúc chính trị mong manh của Lebanon, vốn dựa trên sự cân bằng giữa nhiều cộng đồng tôn giáo khác nhau như Hồi giáo, Cơ đốc giáo.
Chính quyền hiện tại ở Syria, do Tổng thống Ahmed al-Sharaa đứng đầu, có nguồn gốc từ lực lượng Hồi giáo dòng Sunni. Phe này hồi tháng 12/2024 lật đổ chính quyền ông Bashar al-Assad vốn được Hezbollah hậu thuẫn.
Hezbollah là thế lực có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite tại Lebanon. Nhóm thành lập năm 1982, khi Lebanon còn chìm trong nội chiến, và dần vươn lên, được đánh giá là mạnh hơn cả quân đội chính quy. Trong khi đó, nội bộ cộng đồng Hồi giáo dòng Sunni và Cơ đốc giáo ở Lebanon còn nhiều rạn nứt về quyền lực.
Do đó, chuyên gia Young cảnh báo việc Syria triển khai quân tấn công Hezbollah có thể ảnh hưởng đến cán cân chính trị ở Lebanon, nguy cơ châm ngòi một cuộc nội chiến như từng xảy ra trong quá khứ.
Bên cạnh những lo ngại từ Lebanon, bản thân Syria cũng chưa sẵn lòng tham gia sâu hơn vào cuộc đối đầu với Hezbollah. Sau khi lên nắm quyền, ông Sharaa từng thừa nhận chính quyền mới có đủ lý do để trả đũa Hezbollah “vì những gì họ đã làm ở Syria trong nhiều năm qua”.
“Nhưng tôi quyết định không đi theo hướng ấy. Đây là một bãi mìn và chỉ một bước đi sai lầm cũng có thể khiến tình hình bùng nổ”, ông Sharaa nói.
Lập trường này phần nào phản ánh những ưu tiên hiện nay của Damascus. Sau hơn một thập kỷ nội chiến, Syria đang tập trung vào quá trình tái thiết kinh tế và khôi phục bộ máy nhà nước. Chính quyền mới cũng phải xử lý nhiều thách thức an ninh trong nước, khi tình hình tại một số khu vực vẫn chưa hoàn toàn ổn định.
Nguồn tin thân cận Hezbollah tại quốc hội Lebanon cho biết Damascus đã cam kết với Beirut rằng Syria không tìm kiếm xung đột với bất kỳ cộng đồng hay phe phái nào tại nước láng giềng. Nguồn tin cũng nhấn mạnh tầm ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ với Syria, quốc gia được xem là một trong những đối tác quan trọng nhất của chính quyền ông Sharaa.
“Thổ Nhĩ Kỳ không có lợi ích trong việc thúc đẩy một cuộc đối đầu như vậy, khi nước này vẫn đang có quan hệ tốt với Iran và khu vực vẫn đang chịu tác động từ các cuộc xung đột kéo dài”, người này nói.
Một số quan chức Mỹ cho rằng thay vì triển khai quân đối đầu với Hezbollah, Syria có thể hỗ trợ bằng cách tăng cường kiểm soát khu vực biên giới giữa nước này với Lebanon, từ đó chặn dòng tiếp vận từ Iran cho Hezbollah. Theo họ, việc cắt đứt nguồn hỗ trợ cho Hezbollah từ bên ngoài “sẽ rất hữu ích cho quân đội Lebanon và cuối cùng là cho Israel”.
Ý tưởng “dùng Syria đánh Hezbollah” của ông Trump cũng vấp phải sự phản đối từ chính trường Mỹ. Nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, gọi đây là “đề xuất hoàn toàn phi lý”. Theo ông Blumenthal, giải pháp phù hợp hơn là tăng cường năng lực cho nhà nước Lebanon.
Cho đến nay, chính phủ Lebanon vẫn chưa có biện pháp hiệu quả để kiềm chế Hezbollah. Nhóm từ chối giải giáp sau khi nội chiến kết thúc năm 1990 và cảnh báo mọi nỗ lực nhằm gây sức ép về vấn đề này có thể châm ngòi xung đột.
“Điều quan trọng là cung cấp cho chính phủ Lebanon những công cụ và sự hỗ trợ cần thiết”, ông Blumenthal nói, đồng thời nhấn mạnh rằng Israel sẽ không giao phó an ninh của họ cho Syria hay bất kỳ quốc gia nào khác.
Chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu chưa bình luận về thông tin, nhưng một số quan chức Israel đã bày tỏ hoài nghi với ý tưởng mà ông Trump nêu ra.
“Không rõ ông Trump muốn nói gì”, một quan chức Israel trả lời Ynet News. “Syria sẽ không can thiệp vào Lebanon để đối phó Hezbollah vì điều đó nằm ngoài khả năng của họ. Điều duy nhất Syria có thể làm là ngăn chặn các tuyến vận chuyển vũ khí từ Iran vào Lebanon”.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng phòng không đang làm nhiệm vụ đã đánh chặn và phá hủy 354 máy bay không người lái (UAV) do Ukraine phóng vào 15 vùng của Nga, cũng như ở bán Crimea và biển Azov, trong đêm 2.6 và rạng sáng 3.6, theo Hãng tin TASS.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, UAV đã bị bắn hạ ở các vùng Belgorod, Bryansk, Voronezh, Kaluga, Kursk, Leningrad, Novgorod, Oryol, Pskov, Rostov, Smolensk, Tver, Tula, Moscow và Krasnodar.
Trong khi đó, Tỉnh trưởng Alexander Khinshtein của tỉnh Kursk ngày 3.6 viết trên mạng xã hội Max rằng trong 24 giờ trước đó, quân đội Ukraine đã nã pháo vào các khu vực dân cư trong tỉnh hơn 160 lần, nhưng không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận.
Còn Tỉnh trưởng Alexander Drozdenko của tỉnh Leningrad viết trên mạng xã hội Max rằng lực lượng phòng không đã phá hủy 59 UAV.
Trong khi đó, ông Robert "Magyar" Brovdim, chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) của Ukraine tuyên bố USF đã tấn công một tàu chiến Nga trang bị tên lửa tại căn cứ hải quân Kronstadt thuộc tỉnh Leningrad của Nga vào ngày 3.6, theo trang tin The Kyiv Independent.
Ông Brovdi còn viết trên Telegram rằng UAV của USF đã "theo dõi và đốt cháy" tàu hộ vệ Boikyi, được trang bị tên lửa dẫn đường.
Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo rằng trong đêm 2.6 và rạng sáng 3.6, quân đội Ukraine đã tấn công trạm trung chuyển dầu ở thành phố St. Petersburg của Nga, cách biên giới Ukraine khoảng 1.100 km. Cuộc tấn công bằng UAV này diễn ra vài giờ trước khi Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF) khai mạc.
Sau các cuộc tấn công trên, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Nga sẽ tiếp tục tấn công Ukraine một cách có hệ thống. "Tôi muốn nhắc lại tuyên bố của Bộ Ngoại giao, trong đó nêu rõ rằng các phản ứng của chúng tôi sẽ mang tính hệ thống", ông Peskov nói với các phóng viên khi được hỏi về vụ tấn công của Ukraine vào St Petersburg.
Ngoài ra, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov phát biểu bên lề SPIEF rằng bất kỳ hành động nào chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ của Nga từ phía các thế lực xâm lược đều có thể dẫn đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân trong trường hợp xấu nhất.
Đến tối 3.6 chưa có thông tin phản ứng từ Nga cũng như Ukraine đối với cáo buộc hay tuyên bố của bên kia.
Xem thêm: Ukraine tuyên bố tấn công căn cứ UAV trong đất Nga
Bộ Quốc phòng Nga ngày 3.6 tuyên bố rằng trong 24 giờ, quân đội nước này đã tấn công các địa điểm phóng máy bay không người lái (UAV) tầm xa của quân đội Ukraine và các khu vực triển khai quân của đối phương trong chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, theo Hãng tin TASS.
Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố trong cùng thời gian, lực lượng phòng không Nga đã đánh chặn và phá hủy 754 UAV của Ukraine và 6 quả rốc két thuộc Hệ thống rốc két pháo binh cơ động cao (HIMARS) do Mỹ sản xuất.
Cũng theo TASS, số liệu mới nhất của bộ này cho thấy Kyiv mất 1.300 binh sĩ dọc theo chiến tuyến trong 24 giờ.
Trong khi đó, Không quân Ukraine tuyên bố hệ thống phòng không đã bắn hạ 189 chiếc trong số 198 UAV do Nga phóng vào Ukraine trong đêm 2.6 và rạng sáng 3.6, theo trang tin The Kyiv Independent.
Ngoài ra, giới chức ở 5 tỉnh của Ukraine thông báo ít nhất 5 người thiệt mạng và 60 người bị thương trong các cuộc tấn công mới của Nga.
Đến tối 3.6 chưa có thông tin phản ứng từ Moscow cũng như Kyiv. Hai bên lâu nay phủ nhận tấn công nhắm vào dân thường.
Xem thêm: Ông Putin nói xung đột sắp tới hồi kết, nêu điều kiện gặp Tổng thống Ukraine
Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã đến thủ đô Kyiv của Ukraine vào ngày 3.6 trong một chuyến thăm chính thức không được thông báo trước, theo thông báo của công ty đường sắt nhà nước Ukraine Ukrzaliznytsia.
"Hôm nay, tại ga xe lửa Kyiv, chúng tôi hân hạnh chào đón Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Chuyến thăm này vô cùng quan trọng, giống như tất cả các chuyến thăm trước đây, vì đó là một cử chỉ thể hiện sự đoàn kết và ủng hộ của liên minh dành cho đất nước chúng tôi", Ukrzaliznytsia thông báo trên ứng dụng nhắn tin Telegram.
Ông Rutte đến thủ đô Ukraine vài giờ sau khi Kyiv tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào thành phố St. Petersburg của Nga, và một ngày sau các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Ukraine, theo AFP.
Phát biểu tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ở Kyiv, ông Rutte nói rằng Nga đang ngày càng tuyệt vọng khi phải đối mặt với những khó khăn quân sự và kinh tế ngày càng gia tăng trong chiến dịch quân sự kéo dài hơn 4 năm ở Ukraine, theo AFP. Ông Rutte chỉ ra thương vong của Nga và áp lực kinh tế ngày càng gia tăng.
Ngay sau khi ông Rutte phát biểu, còi báo động không kích vang lên khắp Kyiv cảnh báo về một cuộc tấn công có thể xảy ra của Nga.
Đến tối 3.6 chưa có thông tin phản ứng từ Nga đối với phát ngôn của Tổng thư ký NATO.
Xem thêm: Một quốc gia NATO tuyên bố sẽ không tài trợ cho Ukraine
Hàm ý ở đây là giải phóng nước Mỹ khỏi xiềng xích và hạn chế về chủ quyền quốc gia, khỏi người nhập cư bất hợp pháp và khỏi những gì cản trở lợi ích của nước Mỹ theo khẩu hiệu "Nước Mỹ trước hết". Thuế quan bảo hộ thương mại được ông Trump sử dụng làm công cụ cầm quyền khi ông thay đổi chính sách thương mại của Mỹ và chấm dứt thời kỳ Mỹ tham gia vào tự do thương mại toàn cầu.
Sau một năm, cuộc thương chiến đã làm thay đổi hệ thống và trật tự thương mại thế giới, dẫn đến sự tái cấu trúc mạng lưới chuỗi cung ứng toàn cầu. Nó buộc tất cả các nền kinh tế phải dần thích ứng với bối cảnh tình hình mới, vừa tìm cách duy trì quan hệ kinh tế và thương mại với Mỹ vừa giảm dần mức độ lệ thuộc vào thị trường Mỹ.
Ông Trump không coi đó là một cuộc thí nghiệm mà là một chiến lược. Nhà lãnh đạo cùng cộng sự và phe ủng hộ ở Mỹ đương nhiên ngợi ca thành công. Trên thực tế và trong thực chất lại không hoàn toàn như vậy. Các nhà nhập khẩu và người dân Mỹ đã phải trả giá đắt hơn trước, tỷ lệ lạm phát vẫn cao, việc làm trong nhiều ngành bị mất do chi phí nguyên vật liệu tăng vọt, mức độ thâm hụt cán cân thương mại không giảm. Sau một năm, Tổng thống Trump hiện vẫn quyết tâm tiếp tục và chưa biết sẽ kết thúc nó như thế nào. Nhưng đây sẽ là một trong những vấn đề thử thách cho nhà lãnh đạo và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới ở Mỹ.
Luật sư Yoo Jung-hwa, bào chữa cho bà Kim Keon Hee (vợ của cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol), viết trên mạng xã hội hôm nay 16.4 rằng "từ góc nhìn của các luật sư đại diện cho cả hai bên trong một tình huống khó khăn mà không ai muốn nhớ lại, đó là một khoảnh khắc vô cùng đau đớn", theo tờ Seoul Economic Daily.
Cả hai vợ chồng ông Yoon đều đang bị giam giữ. Họ đã gặp lại nhau hôm 15.4, khi bà Kim ra làm chứng tại phiên tòa xét xử ông Yoon về tội nhận dịch vụ thăm dò ý kiến bất hợp pháp từ nhà môi giới chính trị Myung Tae-kyun.
"Sau khi vào phòng xử án, bà Kim đã liếc nhìn ông ấy vài lần, và trong quá trình thẩm vấn nhân chứng, bà ấy đã xúc động đến nỗi mũi đỏ ửng. Giọng bà ấy hơi run, nhưng cuối cùng bà ấy đã kìm nén nước mắt và nói nhỏ nhẹ rằng bà ấy không muốn làm chứng", luật sư Yoo viết.
Luật sư Yoo còn viết rằng "quan sát từ phía trước, nỗ lực kìm nén cảm xúc và giữ bình tĩnh đến cùng của bà ấy càng thể hiện rõ hơn, và trong suốt thời gian trả lời khoảng 40 câu hỏi, có thể cảm nhận rõ sự đan xen giữa nỗi buồn và niềm vui khi hai người gặp lại nhau".
Luật sư Yoo còn tiết lộ rằng trong cuộc gặp với bà Kim vào khoảng 14 giờ 25 ngày 16.4 (giờ Hàn Quốc), bà Kim đã nói: "Tôi thậm chí không nhớ mình đã trở lại trung tâm giam giữ như thế nào sau phiên thẩm vấn nhân chứng hôm qua, và tôi đã khóc rất nhiều sau khi trở lại".
"Bài đăng này không nhằm tìm kiếm sự cảm thông từ bất kỳ ai. Tuy nhiên, vì một số suy đoán sai lệch đang lan truyền trên các bản tin, tôi đang truyền đạt sự thật để ít nhất là làm rõ vấn đề", luật sư Yoo viết trên mạng xã hội.
Lời lẽ này của luật sư Yoo dường như nhằm phản bác lại một số thông tin từ báo chí rằng "cựu Tổng thống Yoon không thể rời mắt khỏi bà Kim, nhưng bà ấy đã tránh ánh nhìn của ông ấy". Luật sư Yoo nhấn mạnh rằng "cả hai người đều là những người có cảm xúc, và cả hai vẫn còn là vợ chồng".
Trong phiên tòa hôm 15.4, ông Yoon thỉnh thoảng mỉm cười nhìn bà Kim, và khi bà kết thúc việc cho lời khai và rời khỏi phòng xử án, ông gật đầu với nụ cười tươi và chào hỏi bằng ánh mắt. Tuy nhiên, bà Kim chủ yếu nhìn thẳng về phía trước mà không giao tiếp bằng mắt trực tiếp với ông Yoon, theo Seoul Economic Daily.
Cựu Tổng thống Yoon bị cáo buộc thông đồng với bà Kim nhận miễn phí từ nhà môi giới chính trị Myung Tae-kyun kết quả thăm dò ý kiến tổng cộng 58 lần, với tổng trị giá 270 triệu won (186.700 USD) từ tháng 4.2021 đến tháng 3.2022. Ông Myung bị cáo buộc cung cấp các cuộc thăm dò ý kiến trái phép.
Nhóm công tố viên đặc biệt điều tra những nghi ngờ liên quan tới cựu Đệ nhất phu nhân Kim cho rằng để nhận miễn phí kết quả của các cuộc thăm dò, cặp vợ chồng cựu Tổng thống Yoon đã dùng sức ảnh hưởng nhằm đảm bảo cựu nghị sĩ Kim Young-sun nhận được sự đề cử từ đảng Quyền lực nhân dân (khi đó là đảng cầm quyền) trong cuộc bầu cử địa phương và quốc hội bổ sung vào ngày 1.6.2022.
Bà Kim cũng bị truy tố trong cùng vụ án nhưng đã được tuyên trắng án trong phiên tòa đầu tiên. Tòa án nhận thấy khó có thể kết luận rằng ông Myung hành động theo chỉ đạo của cặp vợ chồng này và rằng ông ta không cung cấp dịch vụ thăm dò ý kiến riêng cho họ, theo Seoul Economic Daily.
