Một buổi tối cuối tuần, Quang Trung (22 tuổi) ngồi cà phê cùng nhóm bạn. Trong lúc trò chuyện, Trung kể rằng chiếc điện thoại hiện tại đã bắt đầu chậm, pin xuống cấp và đang cân nhắc lên đời một chiếc mới.
Cuộc nói chuyện diễn ra hoàn toàn trực tiếp, không ai tìm kiếm sản phẩm trên mạng hay mở các trang thương mại điện tử.
“Tôi chỉ ngồi nói chuyện trực tiếp với bạn bè. Nhưng đêm hôm đó mở Facebook và TikTok lên thì thấy liên tục quảng cáo điện thoại, từ các mẫu máy đang cân nhắc đến các chương trình trả góp”, Trung kể lại.
Điều khiến nam thanh niên bất ngờ là những quảng cáo xuất hiện ngay sau khi anh vừa kể cho bạn bè nghe dự định.
Sự xuất hiện liên tiếp của các quảng cáo dẫn Trung đến sự nghi hoặc rằng thiết bị của mình đang nghe lén các cuộc trò chuyện.
Không riêng trường hợp của Trung, trên các nền tảng mạng xã hội, câu chuyện tương tự xuất hiện khá thường xuyên.
Có người vừa bàn về máy lọc không khí thì thấy quảng cáo máy lọc không khí. Có người nhắc đến chuyến du lịch sắp tới thì ngay sau đó liên tục nhận được quảng cáo khách sạn, vé máy bay hay bảo hiểm du lịch.
Những sự trùng hợp này khiến giả thuyết “điện thoại nghe lén người dùng” tồn tại suốt nhiều năm qua.
Thực tế, cảm giác bị theo dõi không phải là điều khó hiểu. Khi một quảng cáo xuất hiện đúng thời điểm và đúng nhu cầu đến mức đáng kinh ngạc, phản ứng tự nhiên của nhiều người là nghĩ rằng thiết bị đã nghe được cuộc trò chuyện của mình.
Điện thoại có thực sự nghe lén?
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia an ninh mạng, nhận định rằng hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy các nền tảng lớn hoặc chính chiếc điện thoại của người dùng đang âm thầm ghi âm mọi cuộc trò chuyện để phục vụ quảng cáo.
Nếu một nền tảng thực hiện việc nghe lén hàng loạt thông qua microphone, họ sẽ phải đối mặt với rủi ro pháp lý rất lớn, đồng thời tiêu tốn lượng tài nguyên khổng lồ để lưu trữ và xử lý dữ liệu âm thanh.
Trên thực tế, bản thân các nền tảng thường có nhiều cách hiệu quả hơn để hiểu người dùng mà không cần nghe lén.
Theo ông Hiếu, thứ giúp các nền tảng quảng cáo hoạt động chính xác không phải microphone mà là dữ liệu hành vi.
Mỗi ngày, người dùng để lại vô số dấu vết trên môi trường trực tuyến: lịch sử tìm kiếm, video đã xem, website đã truy cập, bài viết đã tương tác, vị trí, ứng dụng đã cài đặt hay sản phẩm từng xem trên các sàn thương mại điện tử.
Những dữ liệu tưởng chừng rời rạc này được hệ thống tổng hợp, phân tích và xây dựng thành một hồ sơ hành vi tương đối chi tiết.
Ví dụ, một người thường xuyên xem video đánh giá điện thoại, đọc tin công nghệ, truy cập website bán lẻ điện tử hoặc tìm kiếm thông tin về pin, camera, hiệu năng có thể được hệ thống đánh giá là đang có nhu cầu đổi thiết bị.
Ngay cả khi người đó chưa từng gõ từ khóa “mua điện thoại”, thuật toán vẫn có thể dự đoán khả năng quan tâm đến sản phẩm này.
Ngoài ra, các hệ thống quảng cáo hiện đại còn tận dụng khá tốt dữ liệu từ đối tác quảng cáo để hiểu người dùng hơn.
Đó là lý do đôi khi người dùng có cảm giác như quảng cáo “đọc được suy nghĩ”.
Ngoài nguyên nhân do khả năng dự đoán của thuật toán ngày càng chính xác, trong nhiều trường hợp, lý do còn nằm ở cách con người ghi nhớ những thông tin trùng khớp với mối quan tâm của mình.
Có hàng trăm quảng cáo xuất hiện mỗi ngày nhưng chúng ta thường chỉ nhớ những quảng cáo trùng khớp với điều vừa nhắc đến. Những trường hợp đó khiến nhiều người tin rằng thiết bị đang nghe lén mình.
Mối quan tâm lớn hơn không phải là nghe lén
Thay vì quá tập trung vào câu hỏi liệu điện thoại có nghe lén hay không, người dùng nên quan tâm nhiều hơn đến lượng dữ liệu cá nhân đang được thu thập mỗi ngày.
“Nhiều người bấm “Đồng ý” khi cài đặt ứng dụng mà không đọc kỹ các điều khoản về quyền truy cập, cookie hay chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba. Sau nhiều năm sử dụng Internet, lượng dữ liệu tích lũy có thể rất lớn”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu cho biết.
Để hạn chế việc thu thập dữ liệu không cần thiết, người dùng nên thường xuyên kiểm tra quyền truy cập của các ứng dụng đối với microphone, camera và vị trí.
Những ứng dụng không có nhu cầu sử dụng các tính năng này nên bị thu hồi quyền truy cập.
Bên cạnh đó, người dùng có thể tắt hoặc hạn chế tính năng quảng cáo cá nhân hóa trên Google, Facebook và các nền tảng khác. Dù không loại bỏ hoàn toàn quảng cáo, việc này giúp giảm lượng quảng cáo được nhắm mục tiêu dựa trên hồ sơ hành vi.
Chẳng hạn trên iPhone, người dùng có thể truy cập vào mục Theo dõi và tắt đi tính năng “Cho phép ứng dụng yêu cầu theo dõi”.
Một biện pháp khác là định kỳ rà soát các ứng dụng đã cài đặt và gỡ bỏ những ứng dụng không còn sử dụng.
Người dùng cũng nên xem lại lịch sử hoạt động trên các dịch vụ như Google, YouTube, Google Maps hoặc các mạng xã hội để hiểu mình đang chia sẻ những dữ liệu nào với nền tảng.
Đồng thời, nhiều ứng dụng trong cùng hệ sinh thái thường chia sẻ dữ liệu để nâng cao hiệu quả quảng cáo. Người dùng nên kiểm tra các cài đặt quyền riêng tư, liên kết tài khoản và giới hạn việc theo dõi chéo giữa các ứng dụng.
Thủ tướng ngày 4/6 phê duyệt Đề án hỗ trợ, phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam vươn ra toàn cầu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, cả nước phấn đấu có 5.000 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam phát sinh doanh thu từ thị trường quốc tế. Doanh thu xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số đạt tối thiểu 55 tỷ USD mỗi năm, tăng trưởng bình quân 30%/năm.
Ngoài ra, Việt Nam sẽ có 60 doanh nghiệp công nghệ số đạt doanh thu từ thị trường nước ngoài từ 20 triệu USD trở lên và 5 doanh nghiệp đạt doanh thu một tỷ USD; thực hiện thành công 25 thương vụ mua bán, sáp nhập, liên doanh hoặc hợp tác chiến lược giữa doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam với đối tác quốc tế, mỗi thương vụ có giá trị từ một triệu USD.
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam trở thành một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ số hàng đầu khu vực và thế giới; có 10 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến. Thương hiệu Make in Vietnam được cộng đồng quốc tế ghi nhận và có uy tín trên thị trường toàn cầu.
Đề án xác định doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam không chỉ làm chủ công nghệ và thị trường mà còn từng bước tham gia định hình xu hướng phát triển công nghệ số toàn cầu, đóng góp vào việc xây dựng các tiêu chuẩn, chuẩn mực và hệ sinh thái số quốc tế.
Để thực hiện mục tiêu này, Chính phủ sẽ ưu tiên nguồn lực cho các chương trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm và dịch vụ công nghệ số Make in Vietnam có tiềm năng xuất khẩu, tập trung vào công nghệ chiến lược và công nghệ lõi. Các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, cùng Quỹ Đầu tư Phát triển công nghiệp chiến lược, được khuyến khích ưu tiên nguồn vốn cho các dự án hướng tới thị trường quốc tế.
Mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp sẽ được thúc đẩy nhằm tăng cường nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ. Nhà nước cũng hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, thử nghiệm, bản địa hóa, tiêu chuẩn hóa sản phẩm để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, pháp lý, ngôn ngữ và văn hóa của từng thị trường; hỗ trợ chứng nhận, thử nghiệm độc lập và mở rộng hoạt động ra nước ngoài.
Theo đề án, Việt Nam sẽ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu và cẩm nang truyền thông đa ngôn ngữ cho ngành công nghiệp công nghệ số nhằm quảng bá hình ảnh doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Chính phủ cũng sẽ lựa chọn 5 doanh nghiệp công nghệ số chủ lực để đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Các cơ chế ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn và chính sách phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) sẽ được nghiên cứu, xây dựng nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường và tăng khả năng tiếp cận sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trong nước.
Trong những chia sẻ chân thành trước khi rời ghế CEO, ông Tim Cook đã nhắc lại một 'vết sẹo' chưa bao giờ lành trong lịch sử Apple. Tuy nhiên, giới công nghệ đặt ra câu hỏi rằng phải chăng gã khổng lồ xứ Cupertino vẫn chưa thực sự rút ra bài học khi để Siri rơi vào vết xe đổ tương tự?
Sau 15 năm đứng đầu đế chế giá trị nhất thế giới, CEO Tim Cook cuối cùng đã tiết lộ điều khiến ông hối tiếc nhất. Không phải những dự án bị hủy bỏ như sạc AirPower hay xe điện Apple Car, mà chính là màn ra mắt thảm họa của Apple Maps vào năm 2012.
"Sản phẩm chưa hề sẵn sàng", ông Cook thẳng thắn chia sẻ trong một cuộc họp nội bộ vừa bị rò rỉ. Ông thừa nhận Apple đã quá tự mãn khi chỉ thử nghiệm dịch vụ tại các khu vực lân cận trụ sở mà quên mất rằng người dùng toàn cầu cần nhiều hơn thế. Kết quả là một lời xin lỗi công khai hiếm hoi đã được đưa ra, cùng với việc sa thải ngay lập tức Scott Forstall - vị công thần phụ trách dự án lúc bấy giờ.
Dù ông Cook gọi đây là bài học về sự khiêm tốn để đưa Apple Maps trở thành ứng dụng bản đồ hàng đầu hiện nay, nhưng thực tế dường như đang cho thấy điều ngược lại ở một mặt trận khác.
Apple từng tự tin tuyên bố Siri sẽ lột xác hoàn toàn với trí tuệ nhân tạo (Apple Intelligence) vào tháng 6.2024. Thế nhưng, thông tin mới nhất từ Google lại như một 'gáo nước lạnh' khi phiên bản Siri thực sự thông minh phải đợi đến năm 2026.
Các chuyên gia phân tích cho rằng Apple đã bị bất ngờ trước sự trỗi dậy thần tốc của ChatGPT. Trong cơn hoảng loạn, họ đã quảng bá những bản mô hình (mockup) hào nhoáng như một sản phẩm đã hoàn thiện. Việc trì hoãn này khiến lời hứa về một trợ lý ảo hiểu ngữ cảnh cá nhân trở nên xa vời hơn bao giờ hết.
CEO Tim Cook có thể được coi là huyền thoại so với những lãnh đạo công nghệ đầy tranh cãi khác, nhưng Siri hiện tại là minh chứng cho thấy Apple đang lặp lại sai lầm của 14 năm trước, đó là đưa ra những lời quảng cáo bóng bẩy khi sản phẩm vẫn còn chưa hoàn thiện.
Nếu Apple Maps là bài học về sự vội vã, thì Siri đang là bài học về sự chậm chân được che đậy bằng những lời hứa hão huyền. Để giữ được niềm tin từ người dùng, Apple cần nhiều hơn là những lời xin lỗi hay những bài phát biểu về 'sự khiêm tốn'. Họ cần biến những lời nói đó thành sản phẩm thực tế trên tay khách hàng.
Theo Reuters, Roblox cho biết sẽ triển khai hệ thống tài khoản phân theo độ tuổi, đi kèm việc vô hiệu hóa hoặc hạn chế chức năng chat với nhóm người dùng nhỏ tuổi. Đây là một phần trong nỗ lực tăng cường kiểm soát nội dung và tương tác trên nền tảng, vốn có lượng lớn người chơi là trẻ em.
Theo kế hoạch, người dùng sẽ được phân loại vào các nhóm tuổi khác nhau, từ đó áp dụng mức độ kiểm soát phù hợp. Với nhóm trẻ nhỏ, các tính năng giao tiếp như chat sẽ bị hạn chế đáng kể, thậm chí vô hiệu hóa trong một số trường hợp. Điều này nhằm giảm nguy cơ tiếp xúc với nội dung không phù hợp hoặc tương tác với người lạ.
Hệ thống mới cũng cho phép phụ huynh có thêm công cụ để quản lý tài khoản của con, bao gồm việc theo dõi hoạt động và điều chỉnh quyền truy cập. Roblox cho biết cách tiếp cận này giúp tạo ra môi trường an toàn hơn mà vẫn giữ được trải nghiệm chơi game cốt lõi.
Trước đó, nền tảng này đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm duyệt nội dung và lọc tin nhắn, nhưng vẫn đối mặt với chỉ trích liên quan đến an toàn trẻ em. Việc chuyển sang mô hình tài khoản theo độ tuổi được xem là bước đi mạnh tay hơn, khi kiểm soát ngay từ cấp độ hệ thống thay vì chỉ xử lý nội dung phát sinh.
Động thái mới diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ ngày càng chịu áp lực từ cơ quan quản lý và phụ huynh về việc bảo vệ người dùng nhỏ tuổi trên môi trường trực tuyến. Những thay đổi như hạn chế chat hay kiểm soát tương tác được xem là cần thiết để giảm rủi ro, đặc biệt với các nền tảng có yếu tố mạng xã hội.
Việc vô hiệu hóa chat với trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng đến cách người chơi tương tác, nhưng Roblox cho rằng đây là sự đánh đổi cần thiết. Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến ngày càng phức tạp, việc thiết lập rào cản rõ ràng theo độ tuổi được xem là giải pháp trực tiếp để giảm thiểu rủi ro.
