Sau nhiều lần lỡ hẹn đáng tiếc kể từ khi Uzbekistan tuyên bố độc lập vào năm 1991, quốc gia Trung Á này cuối cùng đã giành quyền tham dự một VCK World Cup. Trước đây, đã có vài lần họ gục ngã ngay trước ngưỡng cửa thiên đường. Nhưng lần này, đội bóng có biệt danh “bầy sói trắng” đã càn quét vòng loại khu vực châu Á, khi chỉ để thua 1 trong số 16 trận trên đường đến Bắc Mỹ.
Uzbekistan dù đang xếp hạng 50 FIFA và có màn trình diễn ấn tượng khi đứng nhì bảng (sau Iran) ở cả hai vòng loại, nhưng HLV trưởng Timur Kapadze vẫn bị chấm dứt hợp đồng. Giờ đây, dưới sự dẫn dắt của cựu vô địch thế giới Fabio Cannavaro – người đã nâng cao chiếc cúp vàng danh giá cùng đội tuyển Ý cách đây 20 năm, Uzbekistan đã có bước chạy đà cho vòng bảng bằng 2 trận giao hữu tiền giải đấu.
Sau khi để thua đồng chủ nhà World Cup 2026 là Canada 0-2, Uzbekistan tiếp tục thất bại 1-2 trước Hà Lan tại New York. Lúc này, Uzbekistan đứng trước thử thách đầy cam go, khi nằm ở bảng K với ứng viên vô địch Bồ Đào Nha và “ông lớn” Nam Mỹ Colombia.
Trong khi Uzbekistan mới có lần đầu tiên ra mắt, thì Colombia đã sẵn sàng cho lần thứ 7 góp mặt tại một VCK World Cup. Sau khi lọt vào trận chung kết Copa America gần nhất, những người lạc quan hy vọng đội nhà sẽ vượt qua thành tích tốt nhất trong lịch sử, đó là vào đến tứ kết. Những người thực tế hơn thì chỉ kỳ vọng Colombia tiến sâu hơn vòng bảng, điều mà họ làm được ở cả kỳ World Cup 2014 và 2018, khi giành chiến thắng 5 trong số 6 trận vòng bảng.
Sau khi vắng mặt đáng tiếc tại Qatar 2022, Colombia đã dễ dàng sở hữu tấm vé lần này khi kết thúc ở vị trí thứ ba tại vòng loại khu vực Nam Mỹ (CONMEBOL). Nổi bật trong số đó là chiến thắng 2-1 trước Brazil. Chỉ có nhà đương kim vô địch thế giới Argentina ghi được nhiều bàn thắng hơn Colombia trong suốt chiến dịch vòng loại, nơi các ngôi sao đã khẳng định được tên tuổi như Luis Diaz và James Rodriguez liên tục tỏa sáng.
Lúc này, các học trò của HLV Nestor Lorenzo đã xốc lại tinh thần sau 2 thất bại liên tiếp trước Croatia và Pháp trong loạt trận quốc tế hồi tháng 3, bằng hai chiến thắng giao hữu vào đầu tháng 6. Sau thắng lợi 3-1 trước Costa Rica, đại diện Nam Mỹ tiếp tục tích lũy thêm sự tự tin bằng cách đánh bại Jordan với tỷ số 2-0, ở trận đấu mà Jhon Arias đã lập một cú đúp.
Cannavaro thường lựa chọn sơ đồ chiến thuật 3-4-2-1, đề cao sự an toàn kể từ khi tiếp quản Uzbekistan. Trong đó Abdukodir Khusanov đóng vai trò hạt nhân. Bên cạnh trung vệ Khusanov (Man City), lực lượng của Uzbekistan chỉ có Eldor Shomurodov (chân sút xuất sắc nhất lịch sử của “bầy sói trắng” với 44 bàn thắng) và Abbosbek Fayzullaev (CLB Istanbul Basaksehir) đang chơi bóng ở châu Âu.
Fayzullaev – cầu thủ được bầu chọn là Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất châu Á năm 2023, đã ghi được 4 bàn thắng trong chiến dịch vòng loại World Cup 2026. Đội trưởng Shomurodov có 5 lần xé lưới đối phương và đóng góp 4 đường kiến tạo. Tiền vệ kỳ cựu Jaloliddin Masharipov nhiều khả năng sẽ bỏ lỡ cuộc đối đầu với Colombia do chấn thương lưng.
Ở phía đối diện, Colombia dự kiến có lực lượng mạnh nhất và hoàn toàn sung sức. Để hỗ trợ cho tiền đạo cắm duy nhất Luis Suarez, HLV đội tuyển Colombia nhiều khả năng sẽ xếp Luis Diaz và đội trưởng kỳ cựu James Rodriguez đá chính ngay từ đầu, nhằm tạo nên một hàng công đầy sức mạnh.
Chỉ có Lionel Messi ghi được nhiều bàn thắng hơn Luis Diaz tại vòng loại CONMEBOL, trong khi Rodriguez là người dẫn đầu danh sách kiến tạo với 7 đường chuyền dọn cỗ. Suarez tuy đã ghi tới 38 bàn thắng cho CLB Sporting Lisbon trên mọi mặt trận mùa rồi, nhưng vẫn chưa để lại nhiều dấu ấn trong màu áo đội tuyển quốc gia. Trong khi đó, Jefferson Lerma và Richard Rios của CLB Benfica nhiều khả năng sẽ quán xuyến tuyến giữa, ở vị trí tiền vệ trung tâm. Gustavo Puerta cũng là một phương án tiền vệ con thoi (box-to-box) chất lượng để thay thế.
Dự đoán kết quả Uzbekistan vs Colombia
Siêu máy tính Opta nghiêng hẳn về một chiến thắng cho Colombia với tỷ lệ 67,7%, trong tổng số 25.000 lần mô phỏng trước trận đấu. Cơ hội để Uzbekistan đánh dấu màn ra mắt World Cup bằng một chiến thắng chỉ được đánh giá ở mức 11,7%. Tỷ lệ hòa là 20,6%.
Đáng chú ý, lịch sử cho thấy sân vận động Azteca (Mexico) rất hiếm khi chứng kiến một kết quả hòa. Với Colombia, họ chưa từng trải qua trận hòa không bàn thắng nào sau 22 trận đã đấu tại World Cup.
Dự đoán tỷ số: Uzbekistan 1-2 Colombia
Trận đấu được phát trực tiếp trên các kênh của VTV, VTVgo, FPT Play, TV360…
Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương chia sẻ: "Được thi đấu trên sân nhà với lực lượng CĐV hùng hậu là điểm tựa cực lớn về mặt tinh thần cho các cầu thủ đội tuyển Mexico. Theo tôi được biết, sân Azteca có độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển. Các cầu thủ chủ nhà Mexico chắc chắn đã quen thuộc khi thường xuyên tập luyện, thi đấu ở điều kiện độ cao, không khí loãng. Đây sẽ là thách thức lớn đối với đội tuyển Nam Phi".
Bỏ qua yếu tố sân nhà, chuyên gia Đoàn Minh Xương cho biết xét về chuyên môn, đội tuyển Mexico vẫn được đánh giá cao hơn so với Nam Phi. Dưới sự dẫn dắt của chiến lược gia lão luyện Javier Aguirre, đội Mexico xây dựng lối chơi thực dụng, nơi hàng phòng ngự là ưu tiên số 1. Những cầu thủ giàu kinh nghiệm chinh chiến ở châu Âu giúp Mexico có xương sống vững vàng. Tuyến giữa được định hình bởi thủ lĩnh Edson Alvarez có khả năng đánh chặn và điều tiết nhịp độ trận đấu. Trên hàng công, kinh nghiệm của Raul Jimenez, sức trẻ của Santiago Gimenez và tài năng của Gilberto Mora hứa hẹn giúp Mexico có nhiều phương án xuyên thủng hàng phòng ngự Nam Phi. Tuy vậy đội tuyển Mexico cũng bị đánh giá thiếu ngôi sao tầm cỡ có thể định đoạt trận đấu. Vì thế họ cũng gặp khó nếu chạm trán đối thủ chơi chặt chẽ và kỷ luật.
"Theo tôi, đội tuyển Mexico sẽ nhập cuộc chủ động, còn Nam Phi sẽ tổ chức phòng ngự đông người. Hiệp 1 sẽ là quãng thời gian đội chủ nhà thi đấu kiểm soát, phá sức đối thủ. Hiệp 2 sẽ là thời điểm các học trò HLV Javier Aguirre gia tăng sức ép, tấn công đa dạng để xuyên phá hàng phòng ngự Nam Phi. Tôi tin rằng Mexico sẽ biết cách ghi bàn và giành chiến thắng. Tuy nhiên tỷ số trận đấu không cao, có thể 1-0 hoặc 2-1", chuyên gia Đoàn Minh Xương dự báo.
Còn nhớ ở lần chạm trán gần nhất, trận khai mạc World Cup 2010 tại Nam Phi, đội tuyển Mexico chia điểm với đối thủ khi hòa 1-1. Theo đánh giá của cựu tiền đạo Trần Minh Chiến, đội tuyển Nam Phi cho thấy sự tiến bộ qua thành tích dẫn đầu ở vòng loại. Nam Phi dưới sự dẫn dắt của HLV Hugo Broos sở hữu lối đá khó chịu. Đại diện châu Phi mạnh ở các tình huống chuyển trạng thái nhanh dựa trên nền tảng thể lực dồi dào và tốc độ ở hai biên. Tiền đạo Lyle Foster với thể hình lý tưởng và kinh nghiệm chinh chiến tại giải Ngoại hạng Anh là ngòi nổ nguy hiểm, sẵn sàng trừng phạt nếu hàng thủ Mexico lơi lỏng. Đội tuyển Nam Phi còn có thủ môn Ronwen Williams chơi vững chãi, là chỗ dựa tinh thần cho toàn đội. Phong độ của Nam Phi là mối lo cho người hâm mộ đội bóng này khi chỉ thắng 1 trong 5 trận gần nhất.
Ông Trần Minh Chiến nhận định việc không được đánh giá cao trước đối thủ và cũng không áp lực thành tích ở World Cup sẽ giúp tinh thần các cầu thủ Nam Phi thoải mái; thậm chí chính kỳ vọng của khán giả nhà mới khiến Mexico gặp áp lực. "Trận ra quân bao giờ cũng khó đá bởi cầu thủ hai đội chơi thận trọng. Tôi tin đội tuyển Nam Phi sẽ có được kết quả thuận lợi trước chủ nhà Mexico. Tôi dự đoán đội tuyển Nam Phi sẽ cầm chân Mexico với tỷ số 1-1", ông Chiến nói.
Trong cuộc phỏng vấn với France Football đầu tháng 6, Di Maria dành nhiều thời gian để nói về Messi và Ronaldo, hai siêu sao anh từng sát cánh trong những giai đoạn quan trọng nhất sự nghiệp. Tiền vệ Argentina thi đấu cùng Messi ở đội tuyển quốc gia, nơi họ vô địch World Cup 2022 và nhiều danh hiệu lớn khác. Trong khi đó, Ronaldo là đồng đội của anh tại Real Madrid thời 2010-2014.
Theo Di Maria, Ronaldo và Messi đại diện cho hai con đường khác nhau để vươn tới đỉnh cao. Anh đánh giá Ronaldo là hiện thân của sự khổ luyện và tinh thần cầu tiến không ngừng nghỉ. "Ronaldo chăm chỉ thuần túy và ổn định mỗi ngày", Di Maria nói. "Anh ấy luôn cố gắng cật lực để tiệm cận Messi, cố gắng vượt qua cậu ấy. Đó là lý do Ronaldo cũng giành nhiều Quả Bóng Vàng".
Tuy nhiên, cựu tiền vệ Real và PSG cho rằng điểm khác biệt lớn nhất nằm ở tài năng bẩm sinh của Messi. "Với tôi, Messi giỏi hơn Ronaldo vì sở hữu tài năng thiên bẩm. Cậu ấy không cần liên tục cố gắng để đuổi kịp hay vượt qua ai đó. Messi đơn giản là có món quà đặc biệt từ tự nhiên", Di Maria nhận xét.
Dù nghiêng về người đồng đội ở tuyển Argentina, Di Maria vẫn xem Messi và Ronaldo là hai cầu thủ giỏi nhất của thời đại. Anh cho rằng cuộc cạnh tranh giữa họ đã tạo nên một chương đặc biệt trong lịch sử bóng đá.
Trong hơn một thập kỷ, những cuộc tranh luận về Quả Bóng Vàng thường xoay quanh hai siêu sao này. Theo Di Maria, từng có thời gian thế giới bóng đá tranh cãi liệu danh hiệu nên thuộc về cầu thủ vô địch Champions League hay người ghi nhiều bàn thắng hơn. Sau đó, Messi và Ronaldo liên tục thay phiên nhau thống trị các giải thưởng cá nhân lớn nhất thế giới.
"Tôi có mối quan hệ rất tốt với cả hai", tiền vệ 38 tuổi nói thêm. "Tôi từng kiến tạo cho cả hai ghi bàn. Đó là điều rất đặc biệt. Điều tuyệt vời nhất trong sự nghiệp của tôi là được chơi cùng hai cầu thủ cạnh tranh Quả Bóng Vàng suốt gần 20 năm".
Ở độ tuổi tứ tuần, Messi và Ronaldo không còn ở đỉnh cao phong độ như trước. Tuy nhiên, Di Maria vẫn tin cả hai còn cơ hội giành thêm Quả Bóng Vàng nếu tỏa sáng tại World Cup 2026. Anh không thấy bóng đá hiện tại có cuộc so tài hấp dẫn như thế. "Điều đó là bình thường, bởi không còn Messi hay Ronaldo nữa", Di Maria nhận định. "Kỷ nguyên ấy đã kết thúc. Với tôi, sẽ không còn cuộc cạnh tranh nào lớn như giữa hai cầu thủ này".
Di Maria cũng nhắc đến HLV Jose Mourinho, người có ảnh hưởng lớn đến bước ngoặt sự nghiệp của anh tại châu Âu. Sau khi chuyển từ Benfica sang Real, tiền vệ người Argentina từng trải qua giai đoạn khó khăn. Khi đó, Mourinho đã bảo vệ và đặt niềm tin vào anh khi nhiều người nghi ngờ khả năng thích nghi.
"Tôi trở thành con người của ngày hôm nay nhờ những cầu thủ sát cánh cùng mình, và cũng nhờ Mourinho. Ông ấy ủng hộ tôi vào thời điểm mọi thứ không diễn ra thuận lợi", Di Maria cho biết.
Anh kể rằng Mourinho quyết tâm đưa anh đến Real và luôn tin tưởng anh sẽ thành công. Chính sự hậu thuẫn đó giúp Di Maria phát triển mạnh mẽ, trước khi tiếp tục tỏa sáng trong màu áo PSG.
Khi được hỏi về World Cup 2026, Di Maria đánh giá Pháp, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là những ứng viên đáng chú ý. Trong đó, anh đặc biệt ấn tượng với hai tiền vệ Joao Neves và Vitinha của Bồ Đào Nha.
"Hai cầu thủ này sẽ tạo ra sự khác biệt", tiền vệ sinh năm 1988 dự đoán. "Nhưng tôi nghĩ sẽ có ba hoặc bốn đội tuyển đủ khả năng cạnh tranh ngôi vô địch. Trong đó Pháp sở hữu dàn cầu thủ đẳng cấp đã được kiểm chứng, còn Tây Ban Nha có phong độ rất cao".
Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2026, tổng cộng 49 kỳ thủ bị xử lý với nhiều mức án khác nhau, từ khiển trách, cấm thi đấu có thời hạn cho đến cấm vĩnh viễn và thậm chí nhận án tù. Chưa bao giờ một môn thể thao trí tuệ truyền thống lại đối diện với cuộc thanh lọc sâu rộng và khốc liệt đến vậy.
Cú sốc lớn nhất nằm ở danh sách những người sa ngã. Từ "Vua cờ tướng" Vương Thiên Nhất, đến các kỳ vương Triệu Hâm Hâm, Trịnh Duy Đồng, Uông Dương, rồi Hồng Trí, Tạ Tĩnh, Từ Siêu và gần nhất là Tưởng Xuyên. Họ từng thống trị kỳ đàn suốt gần hai thập kỷ, nhưng đều lần lượt bị phanh phui và xử lý. Trong đó, Thiên Nhất, Duy Đồng, Hâm Hâm và Tưởng Xuyên được ví như "Tứ Đại Thiên Vương" của cờ tướng Trung Quốc hiện đại, biểu tượng cho đỉnh cao chuyên môn.
Trong đợt xử phạt mới nhất ngày 13/4/2026, Tưởng Xuyên, cựu số một quốc gia, vô địch thế giới 2011, bị cấm thi đấu 5 năm. Ba kỳ vương Hồng Trí, Tạ Tĩnh và Từ Siêu nhận án cấm vĩnh viễn. Trước đó, hai đợt xử lý năm 2024 và 2025 đã "quét" qua 43 kỳ thủ khác, trong đó nhiều người cũng bị treo giò dài hạn hoặc tước danh hiệu. Con số 49 người bị kỷ luật cho thấy quy mô của bê bối mang tính hệ thống, dàn trải.
Các kỳ thủ dàn xếp kết quả thông qua hình thức đưa và nhận hối lộ hơn 10 năm qua. Một số trả tiền để đối thủ buông cờ, nhằm cải thiện thứ bậc, số khác nhận tiền để cố tình thua. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài, thậm chí ngay tại các giải đấu danh giá nhất như Giáp Cấp Liên Tái hay vô địch quốc gia. Một đoạn ghi âm bị rò rỉ từ tháng 4/2023, trong đó các kỳ thủ bàn bạc mua bán độ, được xem là quả bom mở đầu cuộc khủng hoảng.
Mục đích mua bán độ của các kỳ thủ cũng nằm ở tiền bạc và danh vọng. Thứ bậc của kỳ thủ gắn trực tiếp với thu nhập từ giải thưởng, quảng cáo, livestream. Một nhà vô địch giải đồng đội quốc gia nhận khoảng 150.000 nhân dân tệ (580 triệu đồng), nhưng khi chia cho cả đội, mỗi người chỉ còn chưa đến 40.000 tệ (150 triệu đồng). Với những kỳ thủ không thuộc nhóm hàng đầu, thu nhập hàng năm thường dưới 100.000 tệ (386 triệu đồng), thậm chí có người chỉ kiếm vài nghìn tệ mỗi tháng tại các CLB địa phương.
Do đó, một vòng luẩn quẩn hình thành. Kỳ thủ cần thứ bậc cao để kiếm tiền, và dùng tiền để mua lại thứ bậc đó. Theo truyền thông Trung Quốc, riêng Vương Thiên Nhất bị cáo buộc chi tới 940.000 tệ (3,6 tỷ đồng) để đảm bảo vị trí số một Trung Quốc.
Việc dàn xếp kết quả đã trở thành luật ngầm trong một bộ phận kỳ thủ. Những giao dịch hậu trường dần được chấp nhận như cách tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Khi đó, công tác giám sát còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công.
Phản ứng từ cộng đồng cờ tướng Trung Quốc cũng cho thấy sự chia rẽ sâu sắc. Tài khoản Old Huang’s View viết trên Baidu: "Khi những ván cờ cũng có thể được định giá, sự thuần khiết của môn cờ nghìn năm đang đối mặt thử thách lớn nhất".
Sister Wang loves sports thì sốc trước quy mô vụ việc: "49 người phải trả giá, luật ngầm của cờ tướng đã bị phanh phui hoàn toàn".
Một số ý kiến gay gắt hơn, như tác giả Vương Tội Đại Thiết Phấn trên Zhihu, cho rằng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho cách quản lý. "Không thể nói những kỳ thủ hàng đầu vi phạm suốt hơn 10 năm là những kẻ ngây thơ bị hại", người này viết. "Dư luận đang có tiêu chuẩn kép, khi thấy thương cảm cho người này và phán xét người kia".
Tranh cãi xoay quanh vai trò của những người tố cáo, như "Loạn Chiến Vương" Hồng Trí và Đảng Phỉ. Một số chỉ trích họ cũng không trong sạch gì, khi đã bị xử phạt. Tuy nhiên, cũng có ý kiến bảo vệ: "Nếu đòi người tố cáo phải hoàn hảo, sẽ không ai dám lên tiếng".
Dù còn nhiều tranh luận, phần lớn đều đồng thuận rằng cuộc thanh lọc là cần thiết. Các án phạt không chỉ dừng ở cấp độ cấm thi đấu, còn đi kèm xử lý hình sự. Thiên Nhất bị tuyên án 2 năm 9 tháng tù, hay Hâm Hâm nhận 4 năm 9 tháng.
Hệ quả trước mắt không nhỏ. Sự vắng bóng của hàng loạt ngôi sao khiến các giải đấu giảm sức hút. Một khảo sát cho thấy 62% khán giả cảm thấy giải vô địch quốc gia nhạt hơn khi thiếu các tên tuổi lớn. Những nền tảng livestream từng tăng trưởng mạnh nhờ các kỳ thủ hàng đầu cũng ghi nhận lượng người xem sụt giảm.
Một thế hệ kỳ thủ từng được tôn vinh giờ đồng loạt sụp đổ. Những người như "Ngọc Diện Thần Phật" Tưởng Xuyên từng được xem là hình mẫu về chuyên môn và đạo đức, cũng không đứng ngoài vòng xoáy tội lỗi.
"Chúng tôi từng nghĩ đó là một thế hệ vàng", một người hâm mộ viết trên Zhihu. "Nhưng giờ nhìn lại, đó là thế hệ đen tối".
Cơn địa chấn đã xảy ra, để lại những vết nứt sâu trong lòng người hâm mộ. Nhưng với nhiều người, đó cũng là cơ hội để tái thiết. "Cái giá phải trả là rất lớn, nhưng nếu không làm sạch, tương lai của cờ tướng còn đáng lo hơn", người này viết thêm.
Sau tất cả, câu hỏi lớn vẫn còn đó. Khi những biểu tượng lần lượt sụp đổ, niềm tin vào sự công bằng của bàn cờ liệu có thể được dựng lại?
