Theo Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nghiên cứu về thực trạng tham gia thể thao của trẻ em gái cấp THCS ở độ tuổi 11-15, thực hiện theo cách tiếp cận đa nguồn kết hợp tổng quan chính sách, khảo sát trực tuyến, khảo sát trực tiếp tại một số trường THCS, tọa đàm, phỏng vấn sâu và tham vấn các bên liên quan.
Theo thông tin từ hội thảo “Thực trạng và giải pháp thúc đẩy sự tham gia thể thao của trẻ em gái cấp THCS tại Việt Nam” do Viện Khoa học giáo dục Việt Nam chủ trì ngày 18-6, một khảo sát trực tuyến được tiến hành với 524.674 người tại 34 tỉnh/thành.
Kết quả cho thấy mặc dù Việt Nam đã có nền tảng chính sách về giáo dục thể chất, thể thao trường học, quyền trẻ em và bình đẳng giới, nhưng cơ chế và nguồn lực thúc đẩy sự tham gia thể thao của học sinh nữ còn chưa rõ nét.
Tỉ lệ học sinh nữ tham gia vận động, luyện tập hoặc chơi thể thao ngoài giờ học ở trường đạt 52,36%, thấp hơn học sinh nam 17,55 điểm phần trăm.
Chỉ 20,80% học sinh nữ đạt từ 1 giờ vận động/ngày trở lên. Học sinh nữ không phải là nhóm “không thích thể thao”, nhưng mức thực sự đam mê chưa cao. Các em chủ yếu tham gia vì sức khỏe, vóc dáng, giảm căng thẳng và phát triển kỹ năng.
Các rào cản nổi bật gồm: ít lựa chọn môn thể thao phù hợp, giờ học còn đơn điệu, thiếu tự tin, sợ bị chê cười, lo ngại chấn thương, ảnh hưởng của chu kỳ kinh nguyệt và e ngại khi luyện tập cùng bạn nam.
“Những phát hiện này cho thấy cần tạo môi trường vận động an toàn, hòa nhập, tôn trọng lựa chọn, giảm áp lực thành tích và giúp học sinh nữ duy trì thói quen thể thao lâu dài. Vì giai đoạn từ 11 đến 15 tuổi ở trẻ em gái được xem là thời điểm then chốt khi những thay đổi nhạy cảm về tâm sinh lý, áp lực học tập, định kiến giới và sự thiếu tự tin có thể khiến nhiều em dần rời xa các hoạt động thể chất và thể thao”, nhóm nghiên cứu nhận định.
Dự án “Phát triển giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam”, nhằm tìm hiểu sâu hơn về thực trạng tham gia thể thao của học sinh nữ THCS và đề xuất các giải pháp giúp các em có thêm cơ hội vận động trong môi trường an toàn, tích cực và phù hợp với nhu cầu của lứa tuổi được triển khai với sự hợp tác của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam và Công ty cổ phần Danson Solutions cùng sự hỗ trợ của Nike Việt Nam.
Ngoài nghiên cứu thực trạng, đề xuất giải pháp, dự án đã tổ chức đợt tập huấn “Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức hoạt động thể thao cho trẻ em gái lứa tuổi 11-15” tại Hà Nội cho các chuyên gia và giáo viên cốt cán.
Nội dung tập huấn nhằm thiết kế hoạt động vận động thân thiện, tăng lựa chọn, kết nối và khích lệ sự thử sức.
Tiếp đó, chuỗi ngày hội “Nữ sinh năng động” theo mô hình “Ngày hội thể thao thân thiện” được triển khai tại 6 trường THCS ở Ninh Bình, thành phố Huế và Cần Thơ. Dữ liệu thực địa ghi nhận 1.279/1.593 học sinh nữ tham gia, đạt tỉ lệ trung bình 80,5%; hơn 5.000 học sinh được tiếp cận thông qua hoạt động vận động, trò chơi đồng đội, tọa đàm và phỏng vấn.
Kết quả bước đầu cho thấy khi hoạt động được thiết kế vui, đa dạng, ít áp lực và có cơ chế khích lệ phù hợp, học sinh nữ có thể tham gia tích cực hơn, qua đó gợi mở các mô hình thể thao học đường hòa nhập và bền vững hơn cho trẻ em gái.
GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh: “Hoạt động thể chất và thể thao có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em, đặc biệt ở lứa tuổi THCS, giai đoạn các em đang trải qua nhiều thay đổi về thể chất, tâm lý và quan hệ xã hội.
Đối với học sinh nữ, việc duy trì thói quen vận động không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe thể chất mà còn hỗ trợ sức khỏe tinh thần, sự tự tin, khả năng hợp tác trong môi trường học đường.
Nghiên cứu này giúp nhận diện rõ hơn những rào cản đang làm hạn chế sự tham gia thể thao của trẻ em gái, đồng thời cung cấp bằng chứng thực tiễn để nhà trường, gia đình và các bên liên quan thiết kế các giải pháp phù hợp hơn.
Trong bối cảnh giáo dục ngày càng gắn với thực tiễn, Trường đại học FPT không chỉ chú trọng đào tạo chuyên môn mà còn hướng đến việc hình thành một thế hệ sinh viên có ý thức trách nhiệm, sẵn sàng hành động vì cộng đồng thông qua nhiều dự án thiết thực như: đưa Vovinam và nhạc cụ dân tộc đến trường phổ thông, đào tạo trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh THPT, các chiến dịch vì môi trường, hoạt động thiện nguyện. Những hành trình ấy không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn gieo mầm cho một thế hệ trẻ trách nhiệm, năng động và giàu bản sắc.
Không chỉ mang đến môi trường học tập tiên phong công nghệ, Trường đại học FPT còn chú trọng nuôi dưỡng tình yêu văn hóa dân tộc trong sinh viên, từ đó lan tỏa ra cộng đồng thông qua các hoạt động thực tiễn. Một trong những điểm nhấn đặc biệt trong các hoạt động cộng đồng là dự án đưa Vovinam và nhạc cụ dân tộc vào các trường THPT.
Tính đến tháng 3.2026, Trường đại học FPT phân hiệu Cần Thơ đã thực hiện dự án tại 36 điểm trường THPT khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Trong chương trình, học sinh được trực tiếp trải nghiệm các loại nhạc cụ như đàn tranh, đàn nhị, đàn bầu, sáo trúc, cũng như thưởng thức các tiết mục võ nhạc - sự kết hợp đầy sáng tạo giữa Vovinam và âm nhạc hiện đại. Những hoạt động này góp phần khơi dậy niềm tự hào văn hóa trong thế hệ trẻ.
Tại Bến Ninh Kiều, sinh viên Trường đại học FPT campus Cần Thơ thường xuyên tổ chức biểu diễn nhạc cụ dân tộc trong không gian cộng đồng, mang âm nhạc truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách. Các hoạt động này cũng phản ánh rõ triết lý giáo dục của Trường đại học FPT là đào tạo con người toàn diện, vừa giỏi chuyên môn, vừa giàu bản sắc. Việc kết hợp giữa hiện đại và truyền thống giúp sinh viên không chỉ hội nhập quốc tế mà còn tự hào về cội nguồn dân tộc.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Trường đại học FPT đã triển khai nhiều chương trình đào tạo AI tại các trường THPT, góp phần trang bị cho các thầy cô giáo viên và các bạn học sinh những kỹ năng công nghệ thiết yếu ngay từ sớm.
Chuỗi training AI tại các trường THPT giúp giáo viên và học sinh tiếp cận kiến thức nền tảng, đồng thời học cách ứng dụng AI vào học tập như tìm kiếm thông tin, tóm tắt nội dung, xây dựng ý tưởng. Chương trình cũng nhấn mạnh việc sử dụng AI có trách nhiệm, góp phần hình thành tư duy số cho học sinh. Đặc biệt, đội ngũ hướng dẫn là giảng viên cùng sự hỗ trợ của các bạn sinh viên Trường đại học FPT - những người đang trực tiếp học tập và nghiên cứu trong môi trường công nghệ hiện đại.
Bên cạnh đó, Trường đại học FPT cũng hỗ trợ chuyên môn và trao tặng bộ kit robot cho các cuộc thi về robotics tại các trường THPT. Đây là cơ hội để học sinh tiếp tục nghiên cứu, sáng tạo và phát triển các giải pháp công nghệ từ thực tiễn.
Bên cạnh giáo dục và công nghệ, các hoạt động vì môi trường cũng là một phần quan trọng trong hành trình phục vụ cộng đồng của sinh viên Trường đại học FPT.
Trong chương trình "7-DAY EXPERIENCE - Áo cam tình nguyện 2025" tại xã Cô Tô (An Giang), sinh viên tham gia trồng cây xanh, dọn vệ sinh, cải thiện cảnh quan địa phương, đồng thời kết hợp các hoạt động công nghệ với chủ đề tái chế rác thải, lan tỏa thông điệp sống xanh. Trong dịp tết, chương trình "Xuân yêu thương 2026" tiếp tục hành trình sẻ chia khi trao học bổng, xe đạp và quà tết cho học sinh, người dân có hoàn cảnh khó khăn tại xã Lương Tâm, TP.Cần Thơ. Các sinh viên Trường đại học FPT cũng tích cực tham gia hiến máu tình nguyện và chương trình Tiếp sức mùa thi, hỗ trợ thí sinh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Những hoạt động này không chỉ mang lại giá trị trước mắt mà còn góp phần nâng cao nhận thức về phát triển bền vững trong cộng đồng. Việc Trường đại học FPT liên tục thăng hạng trong bảng xếp hạng THE Impact Rankings, đặc biệt ở các tiêu chí liên quan đến phát triển bền vững, là minh chứng cho những nỗ lực không ngừng trong việc gắn kết giáo dục với trách nhiệm xã hội.
Tinh thần vì cộng đồng của Trường đại học FPT còn được thể hiện qua các sản phẩm công nghệ có giá trị thực tiễn. Dự án SignMTTN - giải pháp phiên dịch cho người khiếm thính ứng dụng AI - là một minh chứng tiêu biểu cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng hướng đến phục vụ cộng đồng. Bên cạnh đó, cựu sinh viên Trường đại học FPT đã phát triển nền tảng hỗ trợ cứu hộ trong đợt lũ lịch sử, góp phần kết nối thông tin và hỗ trợ kịp thời cho người dân.
Những câu chuyện này cho thấy, giáo dục tại Trường đại học FPT không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, mà còn hướng tới việc hình thành những công dân có năng lực hành động, biết ứng dụng tri thức để giải quyết các vấn đề của xã hội.
Trong không khí chào mừng 51 năm ngày đất nước thống nhất (30.4.1975 - 30.4.2026) và Quốc tế lao động 1.5, những hoạt động cộng đồng của Trường đại học FPT càng thêm ý nghĩa khi góp phần khắc họa hình ảnh một thế hệ trẻ Việt Nam năng động, bản lĩnh và có trách nhiệm toàn diện với bản thân, gia đình và xã hội.
Mức hỗ trợ này nằm trong chính sách học bổng cho người học ở các lĩnh vực trên, được Chính phủ ban hành ngày 22/5.
Chính sách nhằm khuyến khích sinh viên đại học, học viên cao học (thạc sĩ, tiến sĩ) trong những lĩnh vực ưu tiên phát triển của đất nước, theo nguyên tắc bảo đảm nhu cầu học tập, sinh hoạt tối thiểu. Mức hỗ trợ cụ thể (triệu đồng/tháng) như sau:
Sinh viên được nhận hỗ trợ tối đa 10 tháng một năm, không quá 4 năm với chương trình cử nhân và 5 năm với kỹ sư. Học viên thạc sĩ, tiến sĩ được nhận nguyên năm, theo thời gian đào tạo chuẩn của chương trình.
Danh sách 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng chính sách học bổng gồm:
Năm học 2024-2025, nhóm ngành STEM, trong đó chủ đạo là các ngành công nghệ - kỹ thuật, có gần 686.000 sinh viên, chiếm trên 33% tổng quy mô đào tạo ở đại học. Dù tăng đều trong vài năm gần đây, số này thấp hơn các nước trong khu vực và thế giới, như Singapore (46%) và Malaysia (50%).
Việt Nam dự kiến nhóm này đạt trên một triệu người học vào năm 2030.
Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo và pháp luật của Nhà nước về bảo đảm quyền học tập của người dân.
Theo dự thảo, việc miễn phí sách giáo khoa được triển khai theo mô hình thư viện dùng chung. Cụ thể, Nhà nước đầu tư mua sắm sách giáo khoa (bao gồm sách in và sách chữ nổi Braille) để trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục.
Học sinh và giáo viên được mượn sách giáo khoa sử dụng trong năm học hoặc học kỳ và hoàn trả sau khi kết thúc thời gian sử dụng để tiếp tục quản lý, tái sử dụng.
Danh mục sách giáo khoa được miễn phí sử dụng thuộc bộ sách giáo khoa do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc.
Việc miễn phí sách giáo khoa được thực hiện trên phạm vi cả nước từ năm học 2029-2030. Nhưng các địa phương có khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích triển khai sớm hơn, ưu tiên đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Trước đó, Chính phủ cũng có Nghị quyết số 281/NQ-CP ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Nội dung đáng chú ý được đưa ra trong Chương trình hành động là triển khai định hướng về sách giáo khoa. Theo đó từ năm học 2026-2027, áp dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc.
Dự thảo nghị định cũng quy định Nhà nước bảo đảm giáo trình môn giáo dục quốc phòng - an ninh để cung cấp miễn phí cho người học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp theo hình thức mượn - trả thông qua thư viện.
Việc thực hiện miễn phí giáo trình môn giáo dục quốc phòng - an ninh trên phạm vi toàn quốc được thực hiện từ năm học 2027-2028.
Đồng thời với việc miễn phí sách giáo khoa, người học cũng sẽ không phải nộp học phí đối với môn học giáo dục quốc phòng - an ninh theo chương trình đào tạo bắt buộc.
Ngân sách nhà nước thực hiện cấp bù học phí trực tiếp cho các cơ sở đào tạo. Việc miễn học phí được triển khai từ năm học 2027-2028 sau khi ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật trong năm học 2026-2027. Trường hợp người học phải học lại môn học này sẽ không thuộc diện được miễn học phí.
Theo dự thảo nghị định, kinh phí thực hiện các chính sách tại nghị định do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp hiện hành. Đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ các cơ sở giáo dục.
Dự thảo nghị định quy định việc quản lý, mua sắm, phân bổ, sử dụng và luân chuyển sách giáo khoa, giáo trình phải được thực hiện công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát.
Sách giáo khoa và giáo trình được mua sắm từ ngân sách nhà nước là tài sản công, được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật. Do đó, các hành vi như thu phí trái quy định, cung ứng sách không đúng danh mục, lập hồ sơ khống hoặc gây thất thoát tài sản công đều bị nghiêm cấm và xử lý theo quy định của pháp luật.
Cũng theo dự thảo nghị định, việc tổ chức thực hiện ưu tiên tận dụng tối đa số lượng sách giáo khoa hiện có, tăng cường luân chuyển giữa các cơ sở giáo dục thông qua cơ chế liên thông thư viện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và hạn chế lãng phí.
