Tháng 5-6 là thời điểm vải thiều vào vụ. Tuy nhiên, năm nay nhiều vùng trồng trong nước mất mùa, đặc biệt là vải không hạt với sản lượng giảm 80-90% so với cùng kỳ. Nguồn cung khan hiếm khiến nhiều tiểu thương chuyển sang nhập hàng từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Chị Hồng Anh, một tiểu thương tại phường Xuân Hòa, cho biết đã nhập hai đợt vải không hạt Trung Quốc theo hình thức xách tay, mỗi đợt khoảng 60 kg và đều bán hết trong vòng một tuần.
Chị cho biết đầu vụ năm nay đã đặt mua vải không hạt trong nước nhưng đến thời điểm thu hoạch gần như không có hàng do mất mùa. Vì vậy, chị chuyển sang nhập hàng Trung Quốc.
“Ban đầu, khách còn e dè nhưng sau khi dùng thử, nhiều người đánh giá chất lượng tương đương hàng Việt nên tiếp tục đặt mua. Giá bán sau khi cộng chi phí vận chuyển vẫn thấp hơn khoảng 35-40% so với vải không hạt trong nước”, chị nói.
Ghi nhận của VnExpress tại TP HCM cho thấy vải không hạt Trung Quốc hiện được bán giá dao động 350.000-480.000 đồng một kg, thấp hơn 40-50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đại diện một cửa hàng trái cây nhập khẩu tại phường Tam Bình (TP HCM), cho biết nguồn cung vải không hạt từ tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) năm nay dồi dào hơn nên giá giảm mạnh. Nếu năm ngoái chỉ một số đầu mối nhập về bán thử nghiệm, năm nay nhiều đơn vị tham gia, giúp nguồn hàng phong phú và giá cạnh tranh.
Theo đơn vị này, giống vải trên vốn được xuất khẩu sang Nhật Bản. Tuy nhiên, nhu cầu từ Việt Nam tăng trong khi khoảng cách địa lý gần hơn giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Từ Hải Nam đến TP HCM chỉ mất vài giờ bằng đường hàng không hoặc vài ngày bằng đường biển, tạo lợi thế về logistics so với nhiều thị trường xuất khẩu xa hơn.
Dù vậy, đây vẫn là mặt hàng thuộc phân khúc cao cấp. Giá bán hiện cao hơn khoảng hai lần vải thiều truyền thống nên khách hàng chủ yếu là người mua biếu tặng hoặc muốn trải nghiệm sản phẩm mới.
Điểm khác biệt của vải không hạt này là vỏ màu hồng đỏ, cùi dày, nhiều nước và phần lớn không có hạt, chỉ khoảng 2% số quả xuất hiện hạt nhỏ bằng hạt đỗ.
Ngoài dòng sản phẩm thông thường, một số cửa hàng còn nhập loại vải không hạt canh tác theo hướng hữu cơ từ Trung Quốc với giá khoảng 1,4 triệu đồng một kg, giảm khoảng 10% so với cùng kỳ 2025.
Ông Hoàng, quản lý một cửa hàng trái cây tại phường Tân Hưng, cho biết loại vải cao cấp này được tuyển chọn kỹ, có phần thịt dày, vị ngọt thanh và kích cỡ đồng đều. Do sản lượng hạn chế và giá cao nên cửa hàng chủ yếu nhận đơn trước rồi mới nhập về.
Ở góc độ người tiêu dùng, chị Loan, ngụ phường Xuân Hòa, cho hay gia đình ưa chuộng vải không hạt vì vị ngọt dịu hơn vải thiều truyền thống và thuận tiện khi ăn. Ngoài ra, hình thức bắt mắt cũng khiến loại quả này thường được lựa chọn làm quà tặng.
Tại Việt Nam, vải không hạt vẫn là mặt hàng khan hiếm. Hiện chỉ có Công ty Hồ Gươm – Sông Âm (Thanh Hóa) thương mại hóa thành công giống này từ năm 2023 với sản lượng hạn chế. Một số vùng thử nghiệm khác chưa đạt hiệu quả do năng suất thấp.
Ông Bùi Đức Thủy, Phó giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Hồ Gươm – Sông Âm, nói nhiều vùng trồng vải phía bắc như Bắc Ninh, Hưng Yên và Thanh Hóa năm nay chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời tiết cực đoan, có nơi mất mùa tới 90%.
Riêng vùng trồng của doanh nghiệp tại Thanh Hóa, tỷ lệ ra hoa ban đầu chỉ đạt khoảng 27%. Sau đó, nắng nóng kéo dài xen kẽ các đợt mưa giông trong giai đoạn đậu quả khiến quả non rụng hàng loạt. Vì vậy, sản lượng vải không hạt của doanh nghiệp năm nay chỉ đạt khoảng một tấn, giảm mạnh so với mức 7 tấn năm ngoái.
Theo ông Thủy, lượng vải thu hoạch quá ít nên doanh nghiệp không thể đáp ứng hết các đơn đặt hàng từ đầu vụ. Phần lớn sản lượng hiện được ưu tiên cho các đơn vị sử dụng làm quà biếu đối ngoại.
Tại các chợ đầu mối ở TP HCM, thương nhân cho biết vải không hạt Trung Quốc chủ yếu được phân phối qua các cửa hàng trái cây cao cấp thay vì đưa về chợ do giá bán cao hơn vải truyền thống thông thường. Các chợ hiện chủ yếu kinh doanh vải thiều trong nước với giá 60.000-80.000 đồng một kg.
Năm nay, không chỉ vải không hạt mà nhiều giống vải truyền thống như u trứng, u hồng cũng mất mùa. Sản lượng về TP HCM giảm đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.
Chị Hồng, 34 tuổi ở TP HCM, giữa tháng trước phát hiện nợ thuế 25 triệu đồng dù công ty chị đang làm việc đều đặn khấu trừ. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị thấy thông tin một công ty xuất khẩu thủy sản ở Đà Nẵng kê khai thu nhập gần 300 triệu đồng vào mã số thuế của mình.
"Tôi với họ hoàn toàn xa lạ, chưa từng ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ hay nhận bất kỳ khoản tiền nào", chị khẳng định.
Nghi ngờ thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, chị tìm số điện thoại công ty này, nhưng liên hệ nhiều lần đều không ai bắt máy. Chị nhờ người quen ở Đà Nẵng trực tiếp đến văn phòng. Kết quả cũng không thấy biển hiệu hay hoạt động kinh doanh tại đây.
Chị Hồng cho biết đã gửi phản ánh lên cơ quan thuế, đề nghị rà soát và loại bỏ khoản thu nhập bị khai khống. Hơn một tuần qua, chị thấp thỏm chờ phản hồi bởi không biết cần đóng thêm hay được hoàn bao nhiêu tiền sau khi điều chỉnh dữ liệu.
Tương tự, anh Vũ Viết Tuân ở Hà Nội cho biết quá trình hoàn thuế thu nhập cá nhân năm 2025 bị ảnh hưởng do một doanh nghiệp ở TP HCM kê khai thu nhập vào mã số thuế cá nhân của anh, dù không có quan hệ lao động hay chi trả thực tế.
"Tôi không có bất kỳ liên hệ hay khoản thu nhập nào từ doanh nghiệp này nhưng vẫn bị ghi nhận trên hệ thống", anh nói.
Anh Tuân làm đơn gửi cơ quan thuế đề nghị xác minh, gỡ bỏ thông tin kê khai sai để tránh ảnh hưởng việc quyết toán và hoàn thuế. Tuy nhiên, khi liên hệ đường dây nóng của cơ quan thuế tại TP HCM, anh cho biết quy trình xử lý khá vòng vo. Theo hướng dẫn anh nhận được, người nộp thuế tại Hà Nội phải gửi công văn tới cơ quan thuế quản lý ở Hà Nội, sau đó cơ quan này mới chuyển hồ sơ vào TP HCM để phối hợp xử lý.
Chị Hằng, đang làm việc tại một cơ quan truyền thông, cũng chịu rắc rối tương tự. Hàng năm, chị đều ủy quyền cho công ty quyết toán thuế thu nhập cá nhân do chỉ phát sinh một nguồn thu nhập. Tuy nhiên, tháng trước, chị bất ngờ nhận thông báo từ cơ quan thuế Hà Nội về khoản thu nhập thuộc diện phải quyết toán trực tiếp. Kiểm tra ứng dụng eTax Mobile, chị phát hiện một khoản thu nhập hơn 2 triệu đồng từ một doanh nghiệp lạ, chưa từng làm việc hay giao kết hợp đồng.
Ngoài ra, hệ thống ghi nhận hai khoản thu nhập nhỏ từ các công ty tổ chức sự kiện và số thuế phát sinh khoảng 50.000 đồng. Các đơn vị này khai báo trả thu nhập nhưng chưa khấu trừ thuế trước khi thanh toán, dẫn tới cơ quan thuế xác định cá nhân phải tự kê khai và nộp phần còn thiếu.
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, hầu hết người dân phát hiện nợ thuế "trên trời rơi xuống" vào mùa cao điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân hàng năm. Tuy nhiên, năm nay hiện tượng này đột biến khi áp dụng quy định sử dụng mã số định danh cá nhân làm mã số thuế duy nhất, thay vì tách biệt như trước. Đây là thông tin rất dễ bị lộ và lợi dụng cho mục đích kê khai thuế.
Động cơ chính khi các doanh nghiệp khai khống thu nhập cho cá nhân, theo ông Sơn, là để bù đắp chi phí và giảm lợi nhuận hoặc lỗ, nhằm đóng thuế ở mức thấp nhất. Thực trạng này phổ biến ở những doanh nghiệp hoạt động không chân chính, quy trình kế toán lỏng lẻo.
Chuyên gia cho rằng do cơ chế "tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm", người dân thường chỉ phát hiện ra việc mình bị khai khống khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile hoặc ủy quyền quyết toán nhưng bất thành. Lúc này, những khoản thu nhập lạ mới lộ ra, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải đóng hoặc quyền lợi được hoàn thuế.
Để bảo vệ quyền lợi, người bị khai khống phải tự mình thực hiện nhiều bước như làm văn bản khiếu nại, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp chi trả hoặc đến cơ quan thuế chủ quản tại địa phương để phản ánh. Theo ông Sơn, người bị khai khống luôn ở thế yếu và bị động bởi dù không liên quan, họ vẫn cần chứng minh mình không nhận khoản thu nhập đó.
"Vấn đề còn rắc rối hơn nếu doanh nghiệp khai khống không hoạt động ở địa chỉ đăng ký kinh doanh, tạm thời đóng cửa. Sự việc thậm chí bế tắc khi doanh nghiệp đã giải thể, dẫn đến người bị khai khống lẫn cơ quan thuế không thể đối chất hay điều chỉnh số liệu", ông Sơn nói.
Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, cá nhân cần sớm phản ánh thông tin khi phát hiện bị khai khống thu nhập tên eTax Mobile. Điều này để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, tránh bị cơ quan thuế xác định nghĩa vụ thuế đối với khoản thu nhập không phát sinh, đồng thời ngăn chặn hành vị sử dụng trái phép thông tin cá nhân trong kê khai thuế.
Quy trình phản ánh cụ thể như sau:
- Bước 1: Người nộp thuế vào chức năng Tra cứu thông tin quyết toán, chọn năm cần tra cứu và bấm Xem chi tiết
- Bước 2: Nếu phát hiện bị doanh nghiệp nào khai khống, bấm Gửi thông tin đến Cơ quan Thuế (CQT)
- Bước 3: Chọn một trong hai trường hợp: Tôi không có thu nhập tại cơ quan chi trả này hoặc Tổ chức khai sai thông tin thu nhập của tôi
- Bước 4: Nhập Lý do và đính kèm tài liệu chứng minh (nếu có)
- Bước 5: Chọn Tôi cam đoan thông tin đã cung cấp về nguồn thu nhập là đúng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin này
Các công ty nhập khẩu Mỹ hiện có thể được nhận 166 tỷ USD tiền hoàn thuế kèm lãi. Họ bắt đầu được nộp đơn từ ngày 20/4, qua một cổng thông tin mới của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP).
CBP ước tính tiền hoàn sẽ được chi trả trong vòng 60-90 ngày kể từ khi hồ sơ được chấp thuận. Tuy nhiên, thời gian cũng có thể kéo dài hơn nếu hồ sơ cần xem xét thêm.
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và mức riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc. Các loại thuế này bị dừng thu từ 24/2.
Chương trình hoàn thuế của CBP có tên CAPE, "được thiết kế nhằm gộp các khoản được hoàn theo IEEPA, gồm cả lãi, thay vì xử lý theo từng lô hàng riêng lẻ", CBP cho biết trong thông báo trước đó.
Chỉ các bên được xác định là nhà nhập khẩu chính thức (importer of record) đã nộp thuế, hoặc đại lý hải quan được ủy quyền, mới có thể nộp đơn xin hoàn tiền. Tuy nhiên, không phải tất cả khoản thuế đều đủ điều kiện nộp hồ sơ ngay từ ngày 20/4. Đây chỉ là giai đoạn đầu của chương trình.
Hiện chưa rõ khi nào hệ thống sẽ mở cho toàn bộ các khoản thuế đủ điều kiện hoàn trả. Quá trình này thậm chí có thể kéo dài hơn nữa nếu chính quyền ông Trump có thêm động thái nhằm trì hoãn hoặc giảm quy mô số thuế phải hoàn.
"Có những cơ chế pháp lý khác có thể giúp giảm đáng kể con số này", Kevin Hassett - cố vấn kinh tế Nhà Trắng, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Fox News.
