One UI 9 tiến gần ngày ra mắt, thêm mẫu Galaxy được chạy thử

Theo CNN, báo cáo thường niên mới nhất của Dam Removal Europe, liên minh 6 tổ chức khôi phục kết nối sông ngòi, ghi nhận kỷ lục phá bỏ 603 rào cản ở 21 quốc gia trong năm 2025. Hoạt động phá bỏ giúp kết nối lại hơn 3.740 km sông trên toàn châu lục, hướng tới mục tiêu khôi phục 25.000 km sông chảy tự do vào năm 2030 của Liên minh châu Âu (EU).

Trong báo cáo công bố tuần trước, số lượng rào cản bị phá bỏ vượt qua kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2024 với mức tăng 11%. Theo Guardian, hoạt động phá bỏ trong năm 2025 cũng cao gấp 6 lần so với năm 2020. Những con số này cho thấy việc khôi phục sông ngòi đang trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ khí hậu cực đoan.

Tại Phần Lan, việc phá bỏ ba đập thủy điện dọc sông Hiitolanjoki từ năm 2021 đến 2023 giúp mở lại các tuyến di cư cho cá hồi đất liền cực kỳ nguy cấp, cho phép chúng tiếp cận khu vực sinh sản bị chặn từ đầu thập niên 1900. Nhà chức trách Phần Lan cũng đang lên kế hoạch phá bỏ đập thủy điện Palokki ở lưu vực sông Vuoksi.

Tại Pháp, hoạt động phá bỏ đập Vezins năm 2020 và La Roche-Qui-Boit vào năm 2022 trên sông Sélune góp phần khôi phục gần 90 km sông chảy tự do. Ở khu vực Quận Hồ của Anh, đập tràn Bowston trên sông Kent bị phá bỏ năm 2022 giúp khôi phục dòng chảy tự nhiên của sông, cải thiện điều kiện cho cá di cư và hệ sinh thái xung quanh.

Tại Bỉ, những cống ngầm trong rừng Anlier bị loại bỏ để kết nối lại những nhánh sông nhỏ đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học địa phương. Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thụy Điển, Đức và Estonia đều thực hiện các dự án phá bỏ rào cản ở nhiều quy mô khác nhau trong thời gian gần đây.

Năm 2025, Thụy Điển phá bỏ nhiều đập nhất (173), tiếp theo là Phần Lan (143) và Tây Ban Nha (109). Các quốc gia ở Nam và Đông Nam châu Âu, bao gồm Slovakia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Hy Lạp, thậm chí cả Ukraine cũng đang tiến hành phá bỏ đập.

Ước tính từ dự án nghiên cứu Adaptive Management of Barriers in European Rivers (AMBER) cho thấy khoảng 1,2 triệu rào cản, bao gồm đập thủy điện, đập tràn, cống ngầm và cống xả, chặn ngang sông ngòi ở sông của châu Âu. Theo National Geographic, ít nhất 150.000 trong số đó đã lỗi thời, không còn hoạt động, mục nát và gây ra rủi ro an toàn. Phần lớn đập ở châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và 20. Hiện nay, Carlos Garcia de Leaniz, nhà sinh thái học sông tại Đại học Vigo và Đại học Swansea, cho biết hầu như không có sông nào ở châu Âu chảy tự do từ thượng nguồn tới biển.

Theo Pao Fernández-Garrido, quản lý sáng kiến hỗ trợ phá bỏ đập trên sông European Open Rivers Programme, khối lượng nước lớn trong các hồ chứa của đập có thể bay hơi trong khi vật liệu hữu cơ mắc kẹt, tích tụ và phân hủy theo thời gian, giải phóng khí methane, khí nhà kính cực mạnh góp phần đáng kể vào hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các hệ sinh thái bị chia nhỏ ít có khả năng đối phó với lũ lụt, hạn hán và khí hậu cực đoan. Cơ quan Môi trường châu Âu tính toán trong thập kỷ qua, 9 trong số 10 thảm họa tự nhiên ở lục địa này liên quan đến nước.

Dam Removal Europe cho biết sông ngòi phân mảnh là yếu tố dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học nước ngọt ở châu Âu với hơn 42% các loài cá nước ngọt bị đe dọa như cá hồi Đại Tây Dương và lươn. Lòng sông ít dưỡng chất không còn phù hợp cho sinh sản, trong khi nhiệt độ và lưu lượng nước thay đổi làm giảm đa dạng môi trường sống.

Luật Phục hồi Thiên nhiên của EU có hiệu lực từ năm 2024, đặt ra các mục tiêu ràng buộc để khôi phục ít nhất 20% diện tích đất và biển thuộc EU vào năm 2030, bao gồm đưa 25.000 km sông về trạng thái chảy tự do, không bị cản trở bởi các công trình nhân tạo như đập, hồ chứa, hay kênh đào. Bộ luật này đánh dấu lần đầu tiên việc kết nối sông ngòi và phá bỏ đập được đưa vào luật của EU. Với nguồn lực hạn chế, nỗ lực đạt mục tiêu 25.000 km sẽ đòi hỏi hợp tác quốc tế để tìm và ưu tiên những đập có thể mở ra đoạn sông dài nhất khi phá bỏ mà không ảnh hưởng nhiều tới sản lượng thủy điện.

Tin Gốc: Vnexpress

Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng nhẹ so với hôm qua. Tính đến 7 giờ 20 ngày 1.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 76.385 USD, tăng 0,78% trong vòng 24 giờ.

Đà phục hồi của Bitcoin cũng giúp vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng nhẹ 0,7%, đạt mức 2.550 tỉ USD. Các token khác như Ethereum, Solana, TRON tăng nhẹ, mức phục hồi không đáng kể.

Như vậy, Bitcoin đã 'từ chối' mốc 77.800 USD, sau đó quay về vùng giá 76.000 USD. Diễn biến giá diễn ra sau sự điều chỉnh của chỉ số S&P 500 khi cuộc chiến ở Iran bước sang ngày thứ 60. Các giao dịch đòn bẩy đặt cược vào xu hướng giảm giá của Bitcoin ngày một lớn.

Lãi suất phí giao dịch hợp đồng tương lai Bitcoin ở mức âm trong hai tuần qua, cho thấy nhu cầu gia tăng đối với các vị thế bán khống có đòn bẩy. Trong thị trường tăng giá, lãi suất này thường duy trì ở mức 6 - 12%. Lãi suất âm cho thấy sự chuyển dịch sang phía người bán.

Dù Bitcoin bị mắc kẹt dưới 78.000 USD, các tổ chức lớn vẫn tiếp tục tích lũy thêm. Trong bốn tuần qua, Strategy đã mua được 56.235 BTC. Hiện tại, công ty này nắm giữ 818.334 BTC, vượt quỹ ETF IBIT của BlackRock.

Các nhà giao dịch chuyên nghiệp vẫn không hề nao núng trước sự giảm giá của Bitcoin. Điều này được thể hiện qua tỷ lệ mua/bán trên các sàn giao dịch. Tuy nhiên, lãi suất cho vay âm kéo dài trong hợp đồng tương lai Bitcoin cho thấy tâm lý thị trường vẫn còn thận trọng. Các yếu tố kinh tế vĩ mô và lợi nhuận của các công ty công nghệ vẫn là động lực lớn nhất ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư.

Trong một diễn biến khác, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết nước này đã tịch thu gần 500 triệu USD tài sản tiền mã hóa của Iran. Đây được xem như một phần trong chiến dịch gây áp lực kinh tế lên Tehran.

Trên chương trình "Kudlow" của Fox Business, phát sóng hôm 29.4, ông Bessent cho biết con số 500 triệu USD cao hơn nhiều so với 344 triệu USD tài sản mã hóa bị đóng băng được công bố trước đó. Nhà phát hành stablecoin Tether xác nhận đã đóng băng số tiền này theo yêu cầu của chính phủ Mỹ.

Đầu tháng này, xuất hiện các báo cáo cho rằng Iran đang xem xét việc thu phí bằng Bitcoin với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Theo đó, tàu chở dầu sẽ bị tính phí khoảng 1 USD/thùng dầu. Tạp chí Forbes đưa tin Iran đã có thu nhập từ các khoản phí này, dù Tehran chưa công khai xác nhận thông tin trên.

Ít ngày sau, hình thức lừa đảo tiền mã hóa mới đã xuất hiện ở eo biển Hormuz. Hôm 21.4, Reuters dẫn cảnh báo từ công ty quản lý rủi ro hàng hải MARISKS của Hy Lạp rằng những tin nhắn lừa đảo hứa hẹn đảm bảo an toàn khi đi qua eo biển Hormuz bằng tiền mã hóa đã được gửi đến một số công ty vận tải biển có tàu bị mắc kẹt ở phía tây tuyến đường thủy này.

Theo MARISKS, lợi dụng tình hình bất ổn ở eo biển Hormuz, các đối tượng không rõ danh tính, tự xưng là đại diện cho chính quyền Iran, đã gửi tin nhắn cho một số công ty vận tải biển yêu cầu phí vận chuyển bằng Bitcoin hoặc USDT, để đi qua eo biển.

Công ty nói "những tin nhắn này là một trò lừa đảo", đồng thời khẳng định chúng không phải do chính quyền Iran gửi. Tehran chưa đưa ra bình luận nào.

Reuters dẫn thông tin từ MARISKS cho biết ít nhất một trong những tàu cố gắng rời khỏi eo biển vào cuối tuần trước và bị trúng đạn là nạn nhân của vụ lừa đảo.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 12/6, Anthropic cho biết đã nhận được chỉ đạo từ chính phủ Mỹ về việc đình chỉ quyền truy cập hai mô hình mới ra mắt là Fable 5 và Mythos 5 đối với "công dân nước ngoài, dù đang ở Mỹ hay quốc gia khác, kể cả là nhân viên Anthropic".

Startup AI này nói chính phủ Mỹ đưa ra lý do "an ninh quốc gia", nhưng không cung cấp chi tiết. "Chúng tôi tin rằng chính phủ Mỹ nên có khả năng ngăn chặn hoạt động triển khai ứng dụng nguy hiểm, dựa trên quy trình minh bạch, công bằng, rõ ràng và dựa trên yếu tố kỹ thuật. Hành động này không đáp ứng những nguyên tắc đó", thông cáo của công ty có đoạn.

Ngày 14/6, David Sacks, đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ, cho biết một đối tác tin cậy của chính phủ Mỹ và Anthropic đã thử nghiệm Fable và phát hiện phương pháp bẻ khóa (jailbreak) nhằm vượt qua hàng rào an toàn vốn giúp tách biệt mô hình thương mại này với năng lực an ninh mạng không hạn chế của Mythos.

Chính phủ Mỹ đã đề nghị Anthropic vá lỗi hoặc thu hồi Fable 5 đến khi giải quyết xong, nhưng CEO Dario Amodei được cho là đã từ chối. "Chính quyền sau đó phải miễn cưỡng ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu. Họ sẵn sàng gỡ hạn chế ngay khi vấn đề được khắc phục. Quyền quyết định giờ đây thuộc về Anthropic", ông nói.

Sacks chỉ trích hành động của Anthropic không phù hợp với vị thế của một phòng thí nghiệm luôn đặt an toàn lên hàng đầu, cũng như từng kêu gọi quản lý Mythos với tư cách là vũ khí an ninh mạng. Ông cho biết quyết định hạn chế không liên quan đến những xích mích trước đây giữa Anthropic với chính phủ, thêm rằng Washington luôn coi trọng công nghệ của startup AI này và coi vấn đề "rất dễ giải quyết".

Anthropic chưa bình luận về thông tin trên.

WSJ dẫn nguồn tin giấu tên am hiểu vấn đề cho biết biện pháp kiểm soát được kích hoạt một phần bởi tài liệu nghiên cứu về an ninh mạng của Amazon, cũng như các cuộc đối thoại giữa CEO Amazon Andy Jassy với Nhà Trắng. Amazon trước đó đầu tư hàng tỷ USD vào Anthropic.

Theo đó, tài liệu cho thấy một người có thể tác động để khiến Fable 5 cung cấp thông tin được dùng cho những vụ tấn công mạng chỉ bằng một số câu lệnh. Không lâu sau khi CEO Jassy chia sẻ phát hiện với Nhà Trắng, chính phủ Mỹ đã quyết định chặn công dân nước ngoài sử dụng Mythos 5 và Fable 5. Vấn đề càng trở nên phức tạp khi nhiều nhà nghiên cứu của Anthropic sinh ra ở nước ngoài, khiến họ không thể truy cập sản phẩm của chính mình.

Trang Semafor dẫn lời một nguồn thân cận với Nhà Trắng khẳng định Amazon đã thông báo phương pháp bẻ khóa cho Nhà Trắng thông qua CEO Jassy. Chính phủ Mỹ hành động gấp rút, một phần vì lo ngại một nhóm tin tặc Trung Quốc đã truy cập được Mythos, dẫn đến nguy cơ mô hình bị phân tích đảo ngược và sao chép.

Amazon không xác nhận thông tin, nhưng nói chính phủ Mỹ thường xuyên tham vấn họ về các mối đe dọa an ninh, nhấn mạnh tập đoàn không bình luận về các cuộc trao đổi với Nhà Trắng.

Anthorpic bày tỏ hoài nghi với nhận định rằng vấn đề nằm ở việc "mô hình bị bẻ khóa". Họ cho biết những lỗ hổng tương tự hoàn toàn có thể được phát hiện thông qua những mô hình có sẵn trên thị trường, trong đó có GPT 5.5.

Một số nhà nghiên cứu an ninh ủng hộ giả thuyết này. Katie Moussouris, người sáng lập kiêm CEO công ty an ninh mạng LutaSecurity, nói đã xem tài liệu của Amazon và khẳng định "đó không phải bẻ khóa". Kate Koren, cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ, đánh giá quyết định hạn chế bắt nguồn một phần từ sự không hài lòng của Nhà Trắng đối với Anthropic.

Lệnh cấm diễn ra vài ngày sau khi Anthropic công bố Fable 5 và Mythos 5, hai mô hình được công ty quảng cáo là hiện đại nhất theo nhiều thang đo trong ngành công nghiệp AI. Chúng được xây dựng dựa trên nền tảng Claude Mythos Preview, từng khiến quan chức Mỹ lo ngại vì năng lực an ninh mạng tiên tiến.

Đây là xích mích mới nhất giữa Anthropic với chính phủ Mỹ kể từ sau xung đột với Lầu Năm Góc hồi đầu năm. Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó tuyên bố Anthropic là rủi ro với chuỗi cung ứng, đồng nghĩa công ty bị coi là mối đe dọa với an ninh quốc gia. Định danh này thường chỉ được dùng cho đối thủ nước ngoài của Mỹ, đòi hỏi các doanh nghiệp quốc phòng chứng nhận rằng họ không sử dụng mô hình Claude trong những hợp đồng với quân đội. Anthropic đã kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump để đảo ngược quyết định này và quá trình tố tụng vẫn chưa kết thúc.

Tin Gốc: Vnexpress