Buổi chiều muộn, khoa Cấp cứu Bệnh viện FV tiếp nhận em N.T.L. (16 tuổi) trong tình trạng đa chấn thương do tai nạn giao thông. Em T.L. đã được sơ cứu, băng bó tạm thời các vết thương ở đầu, tay chân tại một bệnh viện khác, và được chuyển ngay đến FV để điều trị các tổn thương răng hàm mặt phức tạp.
Bác sĩ Trình Văn Hải, Trưởng khoa Cấp cứu & Tai nạn, Bệnh viện FV, kể lại: “Bệnh nhân nhập viện với máu chảy từ đầu, mũi, miệng và nhiều vị trí trên cơ thể. Khi tôi yêu cầu em há miệng, hai răng cửa hàm trên đã mất hoàn toàn. Vùng ổ răng bị rách nát và vẫn đang chảy máu. Người cha đứng cạnh rất bàng hoàng…”.
Ngay lập tức, các bác sĩ kích hoạt quy trình phối hợp liên chuyên khoa. TS-BS Nguyễn Thanh Tùng (Trưởng khoa Răng Hàm Mặt FV) lập tức có mặt tại phòng Cấp cứu để hội chẩn. Để loại trừ các tổn thương nguy hiểm, L. được nhanh chóng đưa đi chụp CT.
Trong lúc bệnh nhân đang trong phòng CT, người nhà hớt hải mang đến phòng cấp cứu hai chiếc răng cửa, được bọc trong một mảnh khăn giấy khô, dính đầy đất cát sau tai nạn. Hiểu rằng mỗi phút trôi qua đều làm giảm cơ hội sống của các tế bào quanh chân răng, bác sĩ khoa Cấp cứu lập tức chuyển hai chiếc răng lên khoa Răng Hàm Mặt.
Dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Tùng, bác sĩ Nguyễn Thị Minh Khuê cùng đồng nghiệp tại khoa Răng Hàm Mặt đã khẩn trương “cấp cứu” hai chiếc răng vừa được chuyển tới, làm sạch bụi bẩn bằng dung dịch chuyên dụng đồng thời đánh giá mức độ tổn thương và chuẩn bị phương án cấy lại răng.
“Chúng tôi không chờ bệnh nhân được chuyển lên khoa rồi mới xử lý răng. Mọi công đoạn có thể thực hiện trước đều phải làm ngay để tiết kiệm thời gian”, bác sĩ Khuê cho biết.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Minh Khuê, khó khăn lớn nhất là hai chiếc răng đã nằm ngoài cơ thể khoảng hai giờ đồng hồ, vượt quá thời gian vàng 60 phút được khuyến cáo để cấy lại răng. Hơn nữa, hai chiếc răng được bọc trong khăn giấy khô, làm tăng nguy cơ tổn thương, hoại tử các tế bào quanh chân răng.
Ở tuổi 16, việc mất hai răng cửa không chỉ ảnh hưởng đến ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ mà còn tác động đến sự phát triển của xương hàm. Trong khi đó, các giải pháp thay thế như implant chưa phải lựa chọn tối ưu. “Răng thật luôn là lựa chọn tốt nhất”, BS. Khuê cho biết.
Vấn đề phức tạp khác là bệnh nhân còn bị tổn thương và biến dạng vùng xương ổ răng. Vì vậy, các bác sĩ cần phải tái tạo cấu trúc ổ răng trước khi cấy răng trở lại vị trí cũ. Công đoạn khó khăn này mất gần một giờ đồng hồ, trong khi việc đặt và cố định hai chiếc răng chỉ mất khoảng 15 phút.
Sau đó, bệnh nhân được chuyển về khoa Cấp cứu để tiếp tục được điều trị các vết thương phần mềm diện rộng ở vùng mặt và cơ thể. Đội ngũ điều dưỡng làm sạch các tổn thương do chà xát mặt đường nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và sẹo xấu sau này.
Sau hơn 3 tháng với 7 lần tái khám, hai chiếc răng từng bật khỏi hàm đã bám chắc trở lại trong ổ xương hàm, đảm bảo chức năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ. Em T.L. sẽ tiếp tục được các bác sĩ tại FV theo dõi thêm ở các mốc 6 tháng và 12 tháng nhằm phát hiện sớm các biến chứng muộn nếu có.
“Kết quả hôm nay không đến từ một kỹ thuật đơn lẻ mà là thành quả của sự phối hợp nhanh chóng giữa các chuyên khoa, sự chuẩn bị kịp thời và quyết tâm không bỏ cuộc để giữ lại răng thật cho một bệnh nhân còn rất trẻ”, bác sĩ Khuê chia sẻ.
Các tai nạn giao thông hoặc va đập mạnh gây bật răng khỏi ổ hàm không hề hiếm gặp. Tuy nhiên, rất nhiều trường hợp mất cơ hội cứu giữ răng chỉ vì sơ cứu sai cách ngay tại hiện trường.
TS-BS Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh: “Dù bác sĩ có nhiều kinh nghiệm hay bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị đến đâu, nếu chiếc răng không được bảo quản đúng cách ngay từ đầu thì cơ hội cứu giữ sẽ giảm đi rất nhiều”.
Theo bác sĩ Tùng, khi răng bị bật khỏi hàm, người dân cần lưu ý:
“Thời gian răng nằm ngoài cơ thể càng ngắn và môi trường bảo quản càng phù hợp thì cơ hội giữ lại được răng thật càng cao”, TS-BS Nguyễn Thanh Tùng khuyến cáo.
Để biết thêm thông tin về điều trị chấn thương răng và hàm mặt tại Bệnh viện FV, bạn đọc có thể đến trực tiếp số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ, TP.HCM hoặc liên hệ tổng đài (028) 35 11 33 33.
Bệnh viện Lý Gia ở thành phố Đài Trung, Đài Loan, Trung Quốc, mới đây tiếp nhận một ca ung thư đại trực tràng hy hữu, theo Next Apple News ngày 10/4. Bệnh nhân là một phụ nữ ngoài 60 tuổi, sụt 10 kg chỉ trong vòng 3 tháng. Ban đầu, bà ngỡ giảm cân thành công nên phấn khởi. Tuy nhiên sau đó, bà bắt đầu thấy bụng chướng đau, đi ngoài liên tục và phân không thành khuôn nên đến bệnh viện nội soi đại tràng.
Bác sĩ Lại Đại Phong, chuyên khoa Gan mật và Tiêu hóa, cho biết kết quả nội soi đại tràng cho thấy cách cửa hậu môn 50 cm có một khối u lớn. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng rối loạn tiêu hóa và sụt cân nghiêm trọng của bà.
Bác sĩ cho hay mặc dù cơ quan y tế đã triển khai chương trình tầm soát miễn phí bằng xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (FIT) định kỳ 2 năm một lần, tháng nào bệnh viện cũng ghi nhận các ca mắc mới. Đặc biệt, người cao tuổi thường có tâm lý chịu đựng, ít có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, dẫn đến việc chỉ đi khám khi cơ thể đã xuất hiện các triệu chứng đau đớn, làm mất đi "giai đoạn vàng" trong điều trị.
Ung thư đại trực tràng là căn bệnh có số ca mắc mới đứng thứ hai trong danh sách 10 loại ung thư phổ biến nhất, chỉ sau ung thư phổi. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm ngay từ giai đoạn khởi đầu hoặc giai đoạn 1, tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân có thể lên tới hơn 90%.
Theo bác sĩ Lại, các nhóm có nguy cơ cao là những người có thói quen ăn đồ nướng, thực phẩm nhiều dầu mỡ, lười ăn rau quả hoặc có người thân trong gia đình từng mắc ung thư đại trực tràng. Ở giai đoạn đầu, ung thư đại trực tràng thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chủ quan cho rằng đau bụng hay thay đổi thói quen đi vệ sinh chỉ là khó tiêu tạm thời hoặc ngộ độc thực phẩm mà không biết đó là hồi chuông cảnh báo sớm của ung thư.
Do các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, nhiều người vẫn lầm tưởng đau bụng hay rối loạn tiêu hóa chỉ là ngộ độc thực phẩm nhẹ mà không biết đó là dấu hiệu cảnh báo ung thư. Các chuyên gia cảnh báo nếu xuất hiện các dấu hiệu như thói quen đại tiện thay đổi, phân có máu hoặc chất nhầy, phân mỏng dẹt, cảm giác đi ngoài không sạch, đau chướng bụng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân kéo dài trên hai tuần, người dân cần lập tức đi kiểm tra để có cơ hội điều trị kịp thời.
Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng, Khoa Nội tim mạch - lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), ăn mặn (nhiều muối natri) tạo ra áp lực cơ học lên thành mạch và làm tăng huyết áp, giống như việc bơm quá nhiều nước vào một ống cao su, với ống cao su tượng trưng cho hệ thống mạch máu.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng áp lực tinh thần (trầm cảm, căng thẳng, stress kéo dài) cũng có thể gây hại cho mạch máu, thậm chí nguy hiểm không kém ăn mặn.
Chị V.T.Q.N (23 tuổi, làm nghề tự do) bắt đầu có những dấu hiệu như chóng mặt, nóng phừng mặt, thở gấp, đau đầu từ khoảng 1 năm trước. Kết quả thăm khám gần đây cho thấy chị bị tăng huyết áp dù còn trẻ, không hút thuốc hay rượu bia. Nguyên nhân được biết do thức khuya và ngủ không đủ giấc trong thời gian dài, cộng với thường xuyên ăn thức ăn chế biến sẵn mua ngoài hàng quán.
Tương tự, trường hợp anh D.Q.T. (32 tuổi, trưởng phòng của một công ty công nghệ) đi khám với triệu chứng đau đầu, mỏi gáy, hay hồi hộp; đo huyết áp tại phòng khám lên tới 165/100 mmHg (mức tăng huyết áp độ 2). Anh T. không hút thuốc, không béo phì, mỡ máu bình thường, các chỉ số thận và tim hoàn toàn tốt. Tuy nhiên, anh T. cho biết 6 tháng qua phải gánh một dự án lớn, thức đêm liên tục hoặc ngủ không quá 4 giờ mỗi ngày. Anh sống một mình, không có thời gian chia sẻ với gia đình hay người thân, luôn trong trạng thái lo âu sợ trễ tiến độ (deadline).
Theo bác sĩ Quang Hoàng, “cô đơn cũng là một loại muối” vì cả hai đều âm thầm bóp nghẹt và làm tổn thương hệ thống mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp và các biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Ngoài ra khi căng thẳng, cơ thể tiết ra adrenaline và cortisol làm tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng và duy trì sự tỉnh táo. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng diễn ra liên tục, sự hoạt hóa kéo dài của các hormone này sẽ làm mạch máu co thắt, cơ thể giữ muối và nước nhiều hơn, từ đó dẫn đến tăng huyết áp, gây viêm, làm tổn thương mạch máu và các cơ quan quan trọng.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết: “Nhiều người cho rằng chỉ cần giảm muối khi nêm nếm là đủ, nhưng thực tế lượng natri đưa vào cơ thể phần lớn lại đến từ ‘muối ẩn’ trong thực phẩm chế biến sẵn. Các loại như đồ hộp, thịt chế biến, mì ăn liền, nước chấm, thậm chí bánh mì hoặc thực phẩm đóng gói… đều có thể chứa lượng muối đáng kể. Vì vậy, dù ăn nhạt khi nấu ăn, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày vẫn có thể vượt ngưỡng khuyến cáo. Đường và các thực phẩm giàu tinh bột tinh chế cũng góp phần làm tăng huyết áp, tiêu thụ nhiều có thể gây tăng cân, đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa - những yếu tố liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp”.
Kiểm soát huyết áp là một quá trình lâu dài. Sự kiên trì trong theo dõi và điều chỉnh thói quen sinh hoạt chính là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị. Từ đó, bác sĩ Niềm đề xuất 3 nguyên tắc cốt lõi cần duy trì để kiểm soát huyết áp, gồm: Theo dõi - điều chỉnh lối sống - tuân thủ điều trị.
Bác sĩ Quang Hoàng cũng khuyên mọi người nên cố gắng ngủ đủ 7 - 9 giờ mỗi đêm; dành khoảng 30 phút mỗi ngày để thư giãn bằng thiền, yoga, tập thở chậm hoặc nghe nhạc nhẹ để giúp cơ thể giảm áp lực tinh thần, hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Đây là những sự việc đáng báo động, cho thấy các nguy cơ chấn thương nghiêm trọng có thể phát sinh từ những hành vi tưởng đùa nghịch của lứa tuổi học sinh.
Mới đây, nam sinh (12 tuổi, Hà Nội) nhập viện với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu. Qua khai thác bệnh sử cho thấy tai nạn xảy ra trong giờ học.
Nam sinh đang trong giờ học, khi đứng lên phát biểu, em không biết phía dưới chỗ ngồi bị bạn đặt sẵn một chiếc bút. Khi em ngồi xuống, đầu bút bất ngờ chọc thẳng vào vùng tầng sinh môn, gây ra chấn thương nghiêm trọng. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, cho biết đây là khu vực giải phẫu đặc biệt nhạy cảm, tập trung nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn…
Tổn thương tại đây có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng, áp xe tầng sinh môn và đặc biệt ảnh hưởng lâu dài đến chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Sau quá trình điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện rõ rệt: tụ máu giảm, không còn đi tiểu ra máu.
Một trường hợp khác là nam sinh (14 tuổi, Hải Phòng) nhập viện trong tình trạng có vết thương vùng đỉnh chẩm, kèm theo dị vật là một chiếc chìa khóa cắm sâu tại vị trí tổn thương. Qua thăm khám và thực hiện các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán vết thương xoang tĩnh mạch dọc.
Theo các bác sĩ, đây là dạng vết thương khó gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh vì tổn thương vào xoang tĩnh mạch gây chảy máu ồ ạt trong thời gian ngắn.
Sau khi đánh giá tình trạng huyết động và hoàn tất các chỉ định cận lâm sàng cần thiết, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu.
Bác sĩ Lê Văn Bằng, khoa phẫu thuật thần kinh II, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết: "Thách thức lớn nhất trong ca phẫu thuật là nguy cơ chảy máu ồ ạt khi rút dị vật ra ngoài, đây là tình huống rất khó kiểm soát.
Tuy nhiên nhờ vào trình độ chuyên môn cao cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, ê kíp phẫu thuật đã kiểm soát tốt tình trạng chảy máu và phẫu thuật thành công lấy dị vật cho người bệnh".
Do đây là dị vật xâm nhập, nguy cơ nhiễm trùng sau mổ cao, người bệnh được điều trị tích cực bằng kháng sinh liều cao nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ cho hay hai trường hợp trên cho thấy tai nạn học đường không chỉ xuất phát từ hành vi bạo lực, mà còn đến từ sự đùa nghịch thiếu kiểm soát. Những vật dụng quen thuộc như chìa khóa, bút viết… nếu sử dụng không đúng cách có thể trở thành tác nhân gây chấn thương nghiêm trọng.
Hậu quả của các tai nạn này không chỉ dừng lại ở tổn thương thể chất trước mắt, mà còn có thể để lại di chứng lâu dài về sức khỏe, tâm lý, thậm chí kéo theo hệ lụy pháp lý và ảnh hưởng đến gia đình, xã hội.
Tai nạn học đường có thể xảy ra bất cứ lúc nào và từ những tình huống rất nhỏ. Vì vậy gia đình và nhà trường cần phối hợp để nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục và giám sát, xây dựng môi trường học đường an toàn, văn minh.
