Theo định hướng của Chính phủ, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm chế biến sâu nông sản thuộc top 10 thế giới, đồng thời nâng tỉ lệ tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp lên khoảng 70%.
Từ đó, những sản phẩm từ hạt sen, vỏ nông sản,… được nhiều doanh nghiệp bắt đầu thử nghiệm tư duy mới: coi phụ phẩm là nguyên liệu đầu vào cho những chuỗi giá trị có biên lợi nhuận cao hơn.
Theo TS. Tiền Tiến Nam, Giám đốc Trung tâm Thí nghiệm thực hành, thuộc Trường Đại học Công Thương TP.HCM, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 156 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp nhưng tỷ lệ tái sử dụng mới đạt từ 10 – 35%. Thất thoát sau thu hoạch ở nhiều nhóm rau quả vẫn ở mức 20 – 40%, gây tổn thất kinh tế đáng kể.
“Nông sản Việt vẫn xuất thô là chủ yếu, tỉ lệ chế biến sâu còn thấp. Khi so sánh với những đối thủ khác trong khu vực: Trung Quốc (68%), Thái Lan (50%), Malaysia (40%), con số 23% trong chế biến sâu nông sản của Việt Nam sẽ rất khó để cạnh tranh”, ông nói.
Phó Chủ tịch CLB Doanh Nông Việt Nam, ông Lê Châu Hải Vũ cho biết Việt Nam đang đứng trước nghịch lý: có sản lượng dẫn đầu thế giới nhưng giá trị gia tăng và sức chống chịu của hệ sinh thái doanh nghiệp còn mỏng, nông sản Việt vẫn kẹt ở phân khúc xuất khẩu thô với hàm lượng chế biến thấp.
“Nếu Trung Quốc có lợi thế về quy mô sản xuất và giá thành, thì Thái Lan lại đi trước về công nghệ chế biến, thương hiệu và khả năng thương mại hóa sản phẩm. Trong bối cảnh đó, việc chỉ bán nông sản thô hoặc phụ thuộc vào một dòng sản phẩm duy nhất khiến doanh nghiệp Việt ngày càng khó giữ biên lợi nhuận và mở rộng thị trường”, ông nói.
Ông Vũ chỉ ra thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp nông sản Việt chủ yếu xuất khẩu dạng thô hoặc gia công OEM/ODM cho doanh nghiệp nước ngoài. Giá trị lớn nhất vì thế nằm ở khâu thương hiệu, chế biến sâu và phát triển sản phẩm – những phần mà doanh nghiệp Việt còn yếu.
“Khi mọi phần của nguyên liệu đều có thể tạo ra doanh thu, chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ giảm xuống đáng kể. Đây chính là cách để doanh nghiệp Việt cạnh tranh với nông sản giá rẻ từ Trung Quốc mà không phải lao vào cuộc chiến giảm giá bằng mọi cách”, ông Vũ nói thêm.
Trao đổi với Tuổi trẻ, ông Đức Thế, giám đốc CTCP LOTUS lấy ví dụ thay vì chỉ bán hạt sen tươi loại đẹp, doanh nghiệp có thể chia nguyên liệu thành nhiều dòng sản phẩm khác nhau.
Hạt sen tươi đạt chuẩn được đưa vào hệ thống siêu thị hoặc xuất khẩu. Hạt sen già có thể sấy hoặc nghiền thành bột để cung cấp cho ngành bánh, snack. Hạt sen đẹp được đóng hộp phục vụ chuỗi F&B và Horeca. Hạt sen đông lạnh trở thành nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất cháo, sữa hoặc thực phẩm chế biến.
“Ở thị trường nội địa, xu hướng kết hợp nông sản vùng miền với ngành F&B cũng đang mở ra dư địa mới. Những sản phẩm ứng dụng công nghệ tiệt trùng, thanh trùng có thể giúp nông sản địa phương đi xa hơn khỏi phạm vi mùa vụ truyền thống, đồng thời tạo thêm đầu ra ổn định cho nông dân”, ông Thế nói về quy trình.
Tư duy “không có khái niệm về phụ phẩm mà chỉ có nguyên liệu chính” này giúp doanh nghiệp ông Thế kéo dài vòng đời thương mại của nông sản và giảm tỷ lệ thất thoát trong sản xuất.
“Một loại nguyên liệu nếu được kết hợp cùng công nghệ sấy, đông lạnh, tiệt trùng hay nghiền bột có thể tạo ra tới 8-10 sản phẩm khác nhau. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào một đầu ra duy nhất, đồng thời có thể linh hoạt hơn trước biến động thị trường”, ông Thế chia sẻ.
Trong khi đó, cùng giải bài toán tối ưu “phế phẩm từ nông nghiệp”, chị Nguyễn Thị Thanh Vân, nhà sáng lập của S2M lại mang đến giải pháp làm da từ vỏ xoài.
Chị Vân cho biết vỏ xoài là nguồn sinh khối giàu các hợp chất có giá trị, tạo tiền đề cho việc phát triển các vật liệu sinh học có giá trị gia tăng cao bằng công nghệ và tư duy thiết kế.
“Thay vì xử lý bỏ đi, vỏ xoài được thu gom từ các hợp tác xã và vùng nguyên liệu với quy mô khoảng 250kg mỗi tuần để làm đầu vào cho sản xuất vật liệu da vegan. Do nguồn nguyên liệu trước đây vốn phát sinh chi phí xử lý, chi phí thu mua gần như không đáng kể. Doanh nghiệp chủ yếu chi trả cho hoạt động thu gom, phân loại, máy móc và kiểm soát chất lượng cũng như các phụ liệu để sản xuất sản phẩm da cuối cùng”, chị nói.
Với định mức trung bình khoảng 5-7kg vỏ xoài để tạo ra 1m vật liệu và giá bán khoảng 250.000 đồng/m², mô hình hướng tới gia tăng giá trị ngay tại địa phương thay vì chỉ bán nông sản thô.
Theo doanh nghiệp, doanh thu bước đầu đạt khoảng 135-145% so với vốn đầu tư ban đầu.
UAE đã rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ đầu tháng 5. Họ là thành viên của tổ chức này từ năm 1967. Giới phân tích cho rằng nguyên nhân việc UAE rời OPEC là do sự khác biệt quan điểm với liên minh dầu mỏ, cũng như quan hệ kinh tế, chính trị với các nước thành viên.
Tuy nhiên, ngày 16/5, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed Al Mazrouei viết trên mạng xã hội X, rằng quyết định được đưa ra sau khi đánh giá toàn diện chính sách sản xuất của quốc gia và năng lực trong tương lai.
"Quyết định hoàn toàn dựa trên lợi ích quốc gia của UAE, trách nhiệm trong vai trò nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy và cam kết duy trì ổn định thị trường", ông Suhail Mohamed Al Mazrouei viết.
Ông khẳng định "quyết định này không dựa trên cân nhắc chính trị, cũng không phản ánh sự tồn tại của bất kỳ mâu thuẫn nào giữa UAE và các đối tác". Việc họ rời đi "chỉ là lựa chọn chiến lược từ tầm nhìn kinh tế dài hạn, sự phát triển năng lực trong ngành và cam kết với an ninh năng lượng toàn cầu".
Trước chiến sự Trung Đông, UAE sản xuất hơn 3 triệu thùng dầu mỗi ngày, tuân thủ mục tiêu của OPEC+. Tuy nhiên, xung đột sau đó khiến sản lượng của họ chỉ còn 1,8-2,1 triệu thùng một ngày. UAE đặt mục tiêu sản xuất 4,9 triệu thùng năm tới.
Trong OPEC, UAE là quốc gia có ảnh hưởng lớn thứ hai, sau Arab Saudi. Theo Jorge León - nhà phân tích tại Rystad Energy, UAE là một trong các nước hiếm hoi thuộc liên minh dầu mỏ có công suất dự phòng đủ lớn để tác động lên giá dầu và đối phó các cú sốc nguồn cung.
Giá dầu thô thế giới đã tăng gần 60% từ khi xung đột diễn ra. Có thời điểm, giá vượt 120 USD một thùng - lên cao nhất 4 năm. Hiện tại, mỗi thùng Brent có giá 111 USD, còn WTI giao dịch tại 107 USD.
Chiến sự khiến eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch của dầu, khí toàn cầu bị phong tỏa. Các nước Trung Đông vì thế phải tìm tuyến vận chuyển thay thế. Ngày 15/5, UAE cho biết đang đẩy nhanh xây dựng dự án đường ống dẫn dầu mới có tên Tây - Đông, dự kiến hoạt động năm tới.
Đường ống dẫn dầu mới sẽ giúp UAE tránh được eo biển Hormuz, tăng cường xuất khẩu dầu từ bờ biển vịnh Oman. Đây là đường ống thứ hai của nước này, sau Habshan-Fujairah, có thể giúp họ nâng công suất xuất khẩu lên gấp đôi, đạt 3,6 triệu thùng mỗi ngày.
Theo báo cáo điện năng toàn cầu của tổ chức nghiên cứu Ember ngày 21/4, thế giới đã "bước vào kỷ nguyên tăng trưởng xanh", khi năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn cung điện đạt 34%, lần đầu vượt nhiệt điện. Đây là báo cáo thường niên lần thứ 7 của Ember, phân tích dữ liệu từ 215 quốc gia.
Theo báo cáo, điện mặt trời tăng 30%, thêm 636 TWh, gấp đôi nhu cầu điện hàng năm của Vương quốc Anh. Hơn một nửa sản lượng này đến từ Trung Quốc. Cùng với điện gió và hạt nhân, năng lượng tái tạo đạt 887 TWh, vượt tổng nhu cầu điện tăng thêm (849 TWh). Trong đó, riêng điện mặt trời đáp ứng được ba phần tư nhu cầu này.
Giới phân tích cũng lưu ý rằng đây là lần thứ hai trong lịch sử, ngành điện ghi nhận công suất mới từ một nguồn tăng vượt 500 TWh. Lần đầu họ ghi nhận mức tăng này là năm 2021 với điện than, khi toàn ngành phục hồi sau Covid-19.
Theo Ember, 10 năm trước, lượng điện mặt trời chỉ đạt 256 TWh, bằng một phần mười điện hạt nhân và một phần ba năng lượng gió. Hiện tại, nguồn điện này tăng công suất gấp 10 lần, tỷ trọng tương đương hạt nhân.
Pin lưu trữ (BESS) là công nghệ then chốt giúp điện mặt trời tăng mạnh, khi biến chúng thành nguồn năng lượng sử dụng được "bất kể lúc nào", thay vì chỉ tận dụng được ban ngày.
Năm ngoái, thế giới lắp đặt được lượng pin đủ lưu trữ 14% sản lượng điện mặt trời tăng thêm, nhờ chi phí giảm gần một nửa. Riêng tại Chile và Australia, tỷ lệ này lần lượt là 76% và 53%, do tỷ trọng điện mặt trời lớn.
Với Chile, công suất pin lưu trữ tăng gấp đôi năm 2024, giúp mức lãng phí điện mặt trời do quá tải lưới giảm về 8%, thay vì 43%. Còn tại Australia, việc lưu trữ năng lượng khi nắng và dùng khi cần giúp giảm 44% giá bán buôn điện vào quý IV/2025.
Nhờ mức tăng điện sạch kỷ lục, nhu cầu với điện than giảm 38 TWh, tương đương 0,2%. Đây là lần đầu tiên nguồn điện này giảm kể từ 2020. Tỷ trọng nhiệt điện năm ngoái là 33%, thấp hơn mức 34% của năng lượng tái tạo trong tổng cung toàn cầu.
Ở cấp quốc gia, sự chuyển đổi năng lượng sạch nói trên nhờ hai quốc gia tỷ dân là Trung Quốc và Ấn Độ. Trong hai thập kỷ qua, họ sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhiều nhất toàn cầu. Tuy nhiên, năm 2025, hai quốc gia đều chứng kiến lượng điện sạch tăng đột biến, vượt xa tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện năng.
Theo South China Morning Post, trong bối cảnh xung đột Trung Đông, số liệu này cho thấy điện sạch là giải pháp cho các quốc gia đang tìm cách giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.
"Sell in May and go away" (tạm dịch: Bán vào tháng 5 và rút lui) vốn là thành ngữ nổi tiếng thế giới khi thị trường chứng khoán bước vào tháng 5. Tuy nhiên, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT FinPeace, cho rằng thống kê tại Việt Nam thì quy luật này không phải lúc nào cũng đúng.
Ông Tuấn Anh nhận định xác suất thị trường giảm sâu hiện đã thấp hơn đáng kể sau những biến động gần đây. Theo ông, vùng giá hiện tại đang đóng vai trò hỗ trợ khá vững cho nhiều nhóm cổ phiếu.
Dù vậy, chuyên gia FinPeace dự đoán thị trường vẫn sẽ tiếp tục phân hóa mạnh nửa cuối tháng 5. Đặc biệt, nhóm cổ phiếu đang hoặc đã vượt qua vùng đỉnh lịch sử có thể xuất hiện biến động lớn theo cả hai chiều.
"Những cổ phiếu đã vượt đỉnh sẽ tiếp tục dao động mạnh, bao gồm cả tăng mạnh lẫn giảm mạnh", ông Tuấn Anh nhận định.
Theo ông, nhóm cổ phiếu trụ và dẫn dắt chỉ số thời gian qua chủ yếu phù hợp với nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro cao hoặc mang tính đầu cơ ngắn hạn. Trong khi, cơ hội ở các cổ phiếu có định giá thấp vẫn còn nhiều trên thị trường. Nhiều nhóm cổ phiếu khác đang chậm rãi tạo đáy và dần đi lên. Nhóm này được đánh giá an toàn hơn trong bối cảnh hiện tại.
Bên cạnh câu chuyện dòng tiền, ông Tuấn Anh cho rằng tháng 5 cũng là thời điểm quan trọng để đánh giá khả năng triển khai kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết trong năm nay.
Những doanh nghiệp sở hữu dự án lớn hoặc hưởng lợi từ chu kỳ kinh tế mới có thể duy trì đà tăng trưởng tích cực. Ngược lại, các doanh nghiệp không có dự án lớn triển khai trong năm nay có thể gặp nhiều khó khăn hơn. Sự phân hóa này sẽ dần thể hiện rõ hơn trong báo cáo tài chính quý 2-2026.
Về phiên 12-5, Chứng khoán BIDV (BSC) nhận định độ rộng thị trường khá cân bằng với 12/18 ngành tăng điểm. Trong đó, ngành dầu khí tăng mạnh nhất, theo sau là bảo hiểm, hóa chất. Dòng tiền chủ yếu luân chuyển qua các ngành để tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn, xu hướng chưa rõ ràng. Thị trường đang tìm điểm cân bằng mới.
Chứng khoán Kafi nhận định thị trường sẽ tiếp tục điều chỉnh và rung lắc mạnh quanh vùng đỉnh cũ. Dù vậy, áp lực bán chưa quá mạnh khi dòng tiền bắt đáy vẫn hiện diện tại các vùng giá thấp, giúp chỉ số thu hẹp đáng kể về cuối phiên 12-5. Theo đó, diễn biến hiện tại mang tính tái cân bằng cung - cầu nhiều hơn là tín hiệu đảo chiều xu hướng ngắn hạn.
Kafi dự đoán thị trường có thể tiếp tục duy trì trạng thái giằng co quanh vùng 1.900 điểm trước khi hình thành tín hiệu xu hướng rõ ràng hơn. Vùng hỗ trợ gần nằm quanh 1.880 – 1.890 điểm và vùng hỗ trợ mạnh hơn nằm tại 1.840 – 1.850 điểm.
Công ty này khuyến nghị nhà đầu tư có thể tận dụng các nhịp rung lắc để tái cơ cấu danh mục, hạn chế mua đuổi và ưu tiên nắm giữ cổ phiếu vẫn đang vận động tích cực gần vùng hỗ trợ và hút dòng tiền ngắn hạn.
Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng thị trường rung lắc trong phiên 12-5 khá mạnh đi cùng sự phân hóa khá rõ nét ở cả nhóm vốn hóa lớn cũng như phần còn lại của thị trường.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư có thể mua mới hoặc tăng tỉ trọng cổ phiếu có tín hiệu thu hút dòng tiền và đã kiểm định thành công ngưỡng hỗ trợ hoặc kháng cự. Thời điểm giải ngân khi thị trường có tín hiệu cân bằng trở lại trong các phiên tiếp theo, ưu tiên nhóm ngân hàng, logistics, dầu khí và phân bón.
