Theo GS Konrad Young, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) của TSMC, nguồn nhân lực chính là lợi thế cạnh tranh nổi bật nhất của Việt Nam trong cuộc đua phát triển ngành công nghiệp bán dẫn.
Ông đánh giá Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực trẻ dồi dào, chất lượng tốt, giàu khát vọng và có động lực mạnh mẽ để tiếp cận các lĩnh vực công nghệ cao.
Nhận định trên được GS Konrad Young đưa ra tại Hội thảo quốc tế về Thiết kế, Sản xuất Vi mạch và Công nghệ Cảm biến (WEFAB 2026) diễn ra sáng 19/6 tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN).
Theo GS Konrad Young, Việt Nam đang sở hữu lợi thế cạnh tranh đáng kể khi nhiều trung tâm bán dẫn lớn trên thế giới gặp thách thức trong việc thu hút và duy trì lực lượng lao động có động lực cao.
“Tuy nhiên, để phát huy lợi thế này, Việt Nam cần tăng cường kết nối với thị trường quốc tế, mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp và đối tác toàn cầu nhằm tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản lý và chuỗi giá trị sản xuất”, GS Konrad Young chia sẻ.
Là quốc gia đi sau, Việt Nam cũng có cơ hội học hỏi từ những mô hình thành công của các nước đi trước, từ đó lựa chọn những phân khúc phù hợp để tập trung phát triển, tạo ra sự khác biệt và xây dựng lợi thế cạnh tranh riêng trong hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu.
Xây dựng năng lực cốt lõi cho ngành bán dẫn Việt Nam
Tại hội thảo, PGS.TS Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc ĐHQGHN nhấn mạnh công nghệ bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.
Tuy nhiên, Việt Nam không thể cùng lúc phát triển toàn bộ các khâu trong chuỗi giá trị bán dẫn. Thay vào đó, cần lựa chọn những lĩnh vực phù hợp để xây dựng năng lực cốt lõi, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị cao.
Ông cho rằng đây là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý.
Trong đó, các trường đại học giữ vai trò trung tâm trong đào tạo nhân lực và xây dựng nền tảng khoa học – công nghệ cho ngành công nghiệp bán dẫn.
Mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được thiết lập ngay từ giai đoạn đầu. Doanh nghiệp không chỉ tham gia tuyển dụng mà cần đồng hành trong việc xác định các bài toán công nghệ, xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ thực tập và triển khai các dự án nghiên cứu, phát triển sản phẩm.
Ngược lại, hoạt động nghiên cứu trong trường đại học cũng cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của thị trường và doanh nghiệp.
ĐHQGHN đặt mục tiêu đào tạo 10.000 chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn đến năm 2030, góp phần hiện thực hóa chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn quốc gia.
Bên cạnh đó, cơ sở giáo dục này đang xây dựng hệ thống hạ tầng bán dẫn dùng chung tại Hòa Lạc phục vụ nghiên cứu, đào tạo, chế tạo nguyên mẫu và kiểm thử.
Theo PGS.TS Phạm Bảo Sơn, các phòng thí nghiệm bán dẫn cần được thiết kế theo hướng phục vụ nhu cầu thực tế, vừa hỗ trợ đào tạo và làm chủ công nghệ, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp thử nghiệm ý tưởng, giải quyết các bài toán kỹ thuật và phát triển sản phẩm mới.
Tiếp nối chương trình, nhiều chuyên gia hàng đầu trong công nghệ bán dẫn đã thảo luận về xu hướng phát triển của ngành bán dẫn, kinh nghiệm quốc tế trong đào tạo nhân lực, xây dựng phòng thí nghiệm và thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Theo Neowin, trong một động thái thuộc dự án 'Windows K2' nhằm cải thiện độ tin cậy và hiệu suất, gã khổng lồ xứ Redmond đã bổ sung một cơ chế cho phép CPU tạm thời đẩy xung nhịp lên mức tối đa ngay khi người dùng mở ứng dụng trên Windows 11, với tính năng mới mang tên 'Low Latency Profile'.
Với nỗ lực mới, mục tiêu của Microsoft rất rõ ràng, đó là triệt tiêu cảm giác phản hồi chậm chạp (lag) vốn bị phàn nàn bấy lâu nay trên Windows 11. Thế nhưng, đằng sau sự mượt mà nhất thời đó là một sự thật gây tranh cãi: Phải chăng hệ điều hành này đang ngày càng trở nên cồng kềnh đến mức không thể chạy bình thường nếu thiếu 'thuốc kích thích'?
Về mặt lý thuyết, việc ứng dụng mở nhanh hơn là một tin mừng. Tuy nhiên, giới chuyên gia tin rằng đây chỉ là một 'mẹo' để lấp liếm những phần mềm chưa được tối ưu hóa. Nếu một hệ điều hành cần phải vắt kiệt sức mạnh của bộ vi xử lý chỉ để thực hiện những tác vụ cơ bản, thì vấn đề nằm ở chính mã nguồn của nó, không phải do phần cứng yếu.
Cách tiếp cận này vô tình tạo ra một tiền lệ xấu là khuyến khích các lập trình viên viết code kém, thiếu hiệu quả và đẩy gánh nặng sang vai người dùng, buộc họ phải chi tiền nâng cấp những mẫu CPU đời mới nhất chỉ để duy trì trải nghiệm bình thường.
Đáng ngại hơn, ngay cả những thành phần cốt lõi của Microsoft như menu Start, File Explorer hay Outlook cũng đang phải 'dựa dẫm' vào tính năng tăng tốc này. Thay vì tìm cách sửa chữa tận gốc nguyên nhân khiến File Explorer chạy chậm hơn so với thời Windows 10, Microsoft lại chọn cách nạp sẵn ứng dụng vào bộ nhớ RAM hoặc kích xung CPU để đánh lừa cảm giác của người dùng.
Vậy, tại sao các nhà phát triển bên thứ ba phải nỗ lực tối ưu phần mềm, khi ngay cả công ty mẹ của hệ điều hành cũng không đụng tay vào?
Dù Low Latency Profile cho thấy Microsoft đã biết lắng nghe và thừa nhận vấn đề hiệu suất, nhưng cái giá phải trả là không nhỏ. Khi phần mềm không còn được ưu tiên tối ưu hóa, những chiếc máy tính cũ sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau.
Điều này gián tiếp ép người dùng vào một cuộc đua phần cứng không hồi kết để bù đắp cho những dòng code lãng phí tài nguyên. Càng nhiều tài nguyên được ném vào để giải quyết vấn đề bằng sức mạnh vật lý, các lỗi rò rỉ bộ nhớ và sự cồng kềnh của hệ thống càng có đất diễn.
Với Low Latency Profile, Microsoft dường như đang chọn cách điều trị triệu chứng thay vì chữa dứt điểm căn bệnh 'ngốn' tài nguyên của Windows 11.
Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh đã làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động toàn cầu. Nếu trước đây AI chủ yếu gắn với các kỹ sư lập trình hoặc nhà khoa học dữ liệu, thì hiện nay hàng loạt công việc mới đã xuất hiện chỉ vì sự phát triển của công nghệ này.
Điều đáng chú ý là nhiều nghề gần như không tồn tại trước năm 2022 nhưng nay lại được săn đón với mức thu nhập rất cao.
Không chỉ các tập đoàn công nghệ lớn, nhiều doanh nghiệp ở lĩnh vực tài chính, giáo dục, truyền thông hay thương mại điện tử cũng đang ráo riết tuyển dụng nhân sự liên quan đến AI. Từ người "giao tiếp" với AI cho tới những chuyên gia chuyên tìm lỗi và kiểm tra độ an toàn của mô hình, thị trường lao động đang bước vào một giai đoạn chưa từng có.
Một trong những công việc nổi bật nhất thời gian qua là Prompt Engineer, hay còn được gọi là kỹ sư câu lệnh AI. Công việc của họ không đơn giản chỉ là đặt câu hỏi cho chatbot mà là xây dựng các hệ thống câu lệnh giúp AI đưa ra kết quả chính xác, tối ưu và phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.
Các Prompt Engineer hiện tham gia vào nhiều lĩnh vực như chăm sóc khách hàng, marketing, lập trình hay phân tích dữ liệu. Tại Mỹ, nhiều vị trí có mức lương dao động từ 130.000 đến hơn 300.000 USD mỗi năm, đặc biệt tại các công ty công nghệ lớn hoặc phòng nghiên cứu AI.
Điều thú vị là không ít người làm nghề này xuất thân từ lĩnh vực ngôn ngữ, giáo dục hoặc truyền thông thay vì khoa học máy tính. Điều đó cho thấy khả năng tư duy logic và hiểu cách con người giao tiếp đang trở thành lợi thế lớn trong thời đại AI.
Bên cạnh đó, AI Trainer và AI Data Annotator cũng là nhóm nghề phát triển nhanh chóng. Đây là những người trực tiếp "dạy" AI thông qua việc chấm điểm phản hồi, gắn nhãn dữ liệu, đánh giá độ chính xác hoặc phát hiện nội dung độc hại.
Ở cấp độ cơ bản, công việc này thường có mức thu nhập từ 10 - 25 USD mỗi giờ. Tuy nhiên với những người có chuyên môn cao về luật, tài chính, lập trình hay y khoa, mức thù lao có thể tăng lên hàng chục hoặc hàng trăm USD mỗi giờ. Nhiều công ty AI hiện tuyển cả giáo viên, luật sư và chuyên gia ngôn ngữ để giúp mô hình AI hiểu sâu hơn về từng lĩnh vực cụ thể.
Sự phát triển quá nhanh của AI cũng kéo theo hàng loạt lo ngại liên quan đến thông tin sai lệch, bảo mật và đạo đức công nghệ. Đây là lý do những nghề như AI Red Teamer hay AI Ethics Specialist xuất hiện và nhanh chóng trở thành nhóm nhân sự có giá trị cao.
AI Red Teamer được xem như những "hacker hợp pháp" chuyên tìm cách đánh lừa AI, khai thác lỗ hổng hoặc kiểm tra khả năng bị thao túng của mô hình. Công việc này giúp doanh nghiệp phát hiện nguy cơ trước khi hệ thống AI được đưa ra thị trường. Một số chuyên gia trong lĩnh vực này có thể nhận mức thù lao từ 60 - 150 USD mỗi giờ cho các dự án kiểm thử bảo mật AI.
Trong khi đó, AI Ethics Specialist lại đóng vai trò kiểm tra tính công bằng và an toàn của mô hình AI. Sau nhiều vụ tranh cãi liên quan đến thiên vị dữ liệu, deepfake hay nội dung sai lệch, các công ty công nghệ buộc phải xây dựng đội ngũ chuyên trách về đạo đức AI.
Đây là công việc kết hợp giữa công nghệ, luật pháp và khoa học xã hội. Tại nhiều quốc gia phát triển, mức thu nhập của vị trí này dao động từ 100.000 - 250.000 USD mỗi năm, đặc biệt cao trong lĩnh vực tài chính và y tế.
Không dừng ở các công việc kỹ thuật, AI còn tạo ra nhiều nghề liên quan đến sáng tạo nội dung và vận hành doanh nghiệp. Các vị trí như AI Content Reviewer, AI Workflow Designer hay AI Avatar Creator đang xuất hiện ngày càng nhiều.
AI Content Reviewer là những người kiểm tra nội dung do AI tạo ra như bài viết, hình ảnh, video hoặc email nhằm đảm bảo độ chính xác và phù hợp với thương hiệu. Trong khi đó, AI Workflow Designer lại đóng vai trò xây dựng hệ thống tự động hóa bằng cách kết hợp chatbot AI với dữ liệu doanh nghiệp và các nền tảng quản lý khách hàng.
Đáng chú ý, lĩnh vực nội dung số cũng chứng kiến sự xuất hiện của các nhà sáng tạo avatar AI và influencer ảo. Nhiều thương hiệu bắt đầu thử nghiệm người mẫu AI, MC AI hay nhân vật ảo hoạt động liên tục trên mạng xã hội và nền tảng livestream. Một số studio chuyên sản xuất nội dung AI hiện có thể tạo ra doanh thu hàng chục nghìn USD mỗi tháng từ các nhân vật ảo này.
Giới chuyên gia nhận định điều đáng chú ý nhất hiện nay không phải việc AI thay thế hoàn toàn con người, mà là việc công nghệ này đang tạo ra các nghề nghiệp lai giữa công nghệ, sáng tạo, kinh doanh và tâm lý học. Khi AI ngày càng thông minh hơn, nhu cầu về những người kiểm tra, điều chỉnh và hướng dẫn AI cũng tăng mạnh.
Chỉ trong vài năm, thị trường lao động đã xuất hiện những công việc mà trước đây gần như chưa từng tồn tại. Và với tốc độ phát triển hiện nay của trí tuệ nhân tạo, danh sách những nghề mới có thể sẽ còn tiếp tục dài thêm trong thời gian tới.
Gần đây, một số người dùng tinh ý phát hiện Google đã âm thầm cài đặt một tập tin có dung lượng khoảng 4 GB trên tất cả máy tính có cài đặt trình duyệt Chrome. Được gọi là weights.bin, tập tin này là một phần của mô hình AI (trí tuệ nhân tạo) Gemini Nano và được Google phân phối rộng rãi thông qua trình duyệt mà không có sự đồng ý của người dùng.
Theo báo cáo từ những người ủng hộ quyền riêng tư như ThatPrivacyGuy, tập tin weights.bin được giấu kín trong thư mục hồ sơ người dùng, cụ thể là trong thư mục có tên OptGuideOnDeviceModel. Đây là một phần trong nỗ lực của Google nhằm tích hợp các tính năng AI vào trình duyệt, như chức năng "Help me Write" và phát hiện gian lận.
Điều đáng chú ý là các tính năng AI này được kích hoạt theo mặc định trong các phiên bản Chrome mới nhất. Mặc dù nhiều người đã phát hiện ra tập tin này từ khoảng 5 tháng trước, nhưng việc xóa nó theo cách thủ công không có tác dụng, vì Chrome sẽ tự động tải xuống và cài đặt lại tập tin này.
Để vô hiệu hóa tính năng này và xóa tập tin weights.bin khỏi bộ nhớ vĩnh viễn, người dùng cần thực hiện một số bước.
Ngoài ra, người dùng cũng có thể tắt một số tùy chọn khác liên quan đến tính năng AI, như chế độ AI omnibox entrypoint và NTP compose. Để đảm bảo an toàn, người dùng nên thường xuyên xóa bộ nhớ cache của trình duyệt Chrome, bao gồm lịch sử duyệt web và dữ liệu cá nhân. Nếu đang sử dụng iPhone, Apple khuyến cáo nên ngừng sử dụng Google Chrome.
