Chồng cô nằm bên cạnh, tay cầm điện thoại, cũng mải mê lướt những video ngắn. Ban đầu chỉ là vài phút tự thưởng để giải trí sau một ngày kiệt sức, xem một tiểu phẩm hài, một mẹo dọn dẹp, vài clip nuôi dạy con. Nhưng thuật toán thông minh liên tục “mớm” những nội dung mới đánh trúng tâm lý, khiến hai vợ chồng cứ thế vuốt hết video này đến video khác.
Căn phòng lặng phắt, không tiếng đối thoại, chỉ có ánh sáng xanh hắt lên hai gương mặt. Khi Nguyệt giật mình nhìn đồng hồ đã là 12h đêm. Cô đặt điện thoại xuống, thiếp đi trong trạng thái mệt mỏi, một lúc sau chồng cô cũng ngủ gục khi máy vẫn chạy.
Câu chuyện được Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương Lan, Trưởng phòng Tâm lý, Viện đào tạo BHIU, kể lại sau khi trị liệu tâm lý cho Nguyệt. Người phụ nữ tâm sự với chuyên gia trước đây, mỗi tối sau khi con ngủ, hai vợ chồng thường pha một cốc nước ấm, ngồi cạnh nhau ở chiếc bàn nhỏ ngoài phòng khách để thủ thỉ về một ngày đã qua.
Giờ đây, những kết nối ấy thưa thớt dần. Nhiều hôm, Nguyệt chủ động xích lại gần chồng, nhưng anh chỉ ôm vợ bằng một tay, tay còn lại vẫn không rời màn hình. Cuộc trò chuyện giữa họ co cụm lại, chỉ còn là những câu trao đổi ngắn ngủi mang tính “thủ tục” về lịch đưa đón con hay tiền điện nước. Nguyệt rơi vào trạng thái tủi thân, dễ cáu gắt và bắt đầu trách móc chồng. Sự cô đơn âm thầm gặm nhấm khiến cô thu mình lại, nhu cầu sinh lý cũng suy giảm, buộc cô phải tìm đến chuyên gia tâm lý.
Câu chuyện của Nguyệt không phải cá biệt. Khảo sát của We Are Social đầu năm 2024 cho thấy người dùng Việt Nam dành trung bình tới gần 6 tiếng 20 phút mỗi ngày để truy cập Internet, trong đó phần lớn thời gian nướng vào các nền tảng video ngắn như TikTok, Facebook Reels và YouTube Shorts…
Tại các đô thị lớn, nơi áp lực “cơm áo gạo tiền”, gánh nặng chăm sóc con cái và áp lực công sở vắt kiệt sức lực của những người trẻ ở độ tuổi 30, chiếc điện thoại vô tình trở thành “ốc đảo” ẩn dật riêng tư rẻ nhất và dễ tiếp cận nhất.
Chị Hương, 38 tuổi, ở TP HCM chia sẻ: “Sau một ngày chịu áp lực ở công ty, về nhà lại lao vào bếp núc, dọn dẹp, tôi thực sự không còn năng lượng để trò chuyện sâu hay lắng nghe tâm sự của chồng. Vuốt vài clip nấu ăn hay du lịch ngắn giúp tôi quên đi thực tại nhanh nhất”. Những cái ôm thưa dần, những câu chuyện thủ thỉ trước khi ngủ biến mất. Đến lúc cả hai đặt máy xuống thì cơ thể đã rã rời, chỉ muốn quay lưng đi ngủ, Hương kể.
Dưới góc độ tâm lý học, chuyên gia Hương Lan nói video ngắn không phải là nguyên nhân trực tiếp và duy nhất phá vỡ một cuộc hôn nhân. Bản chất của vấn đề thường bắt nguồn từ những áp lực đời sống hoặc những rạn nứt ngầm chưa được giải quyết khiến hai bên né tránh đối thoại. Lúc này, video ngắn xuất hiện như một “liều thuốc tê” tinh thần tức thời.
“Nó mang lại sự thư giãn nhanh nhờ kích thích dopamine (hormone hưng phấn) liên tục, giúp não tạm thời quên đi áp lực nhưng hoàn toàn không giúp phục hồi tinh thần. Nhiều người lướt điện thoại 2 tiếng để ‘xả stress’, nhưng khi tắt máy, họ chỉ cảm thấy mệt mỏi và trống rỗng hơn”, bà Lan phân tích.
Khi một người có nhu cầu chia sẻ nhưng người kia vẫn mải miết vuốt màn hình, cảm giác bị bỏ rơi, không được tôn trọng sẽ tích tụ lại thành một dạng stress âm thầm nhưng tàn phá hôn nhân khủng khiếp.
Không chỉ dừng lại ở khoảng cách cảm xúc, thói quen lạm dụng video ngắn trước khi đi ngủ còn để lại những hệ lụy sinh lý rõ rệt, trực tiếp đe dọa hạnh phúc phòng the.
Bác sĩ Hà Ngọc Mạnh, Giám đốc Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Việt – Bỉ, phân tích dưới góc độ y khoa: “Sự kích thích liên tục của các video ngắn khiến người xem luôn rơi vào trạng thái ‘chờ đợi clip tiếp theo’, trì hoãn giờ đi ngủ. Tình trạng thiếu ngủ, lệch nhịp sinh học kéo dài là tác nhân trực tiếp làm suy giảm nồng độ testosterone ở nam giới và gây rối loạn nội tiết tố ở nữ giới”.
Sự sụt giảm hormone này, cộng hưởng với trạng thái mệt mỏi thể chất sau một ngày làm việc, làm suy giảm nghiêm trọng ham muốn tình dục của cả hai giới. Ngay cả khi gần gũi, bộ não đã quen với nhịp kích thích cực nhanh và ngắn của môi trường số cũng khó lòng duy trì sự tập trung, kiên nhẫn để đạt được sự hòa hợp cảm xúc với bạn đời. Việc “yêu” dần trở thành nghĩa vụ trả bài tẻ nhạt hơn là sự thăng hoa của tình yêu.
Để cứu vãn những cuộc hôn nhân đang “nguội lạnh” vì màn hình xanh, các chuyên gia cho rằng các cặp vợ chồng không nhất thiết phải thực hiện những thay đổi quá to tát hay lãng mạn kiểu phim ảnh như “ngồi ban công uống trà” hay “đi du lịch hâm nóng”.
Thay vào đó, giải pháp cần đi từ những cam kết thực tế, phù hợp với bối cảnh của từng gia đình như cài đặt “giới hạn thời gian” (App Limits) trên điện thoại và để bạn đời giữ mật khẩu là một cách dùng công nghệ để kiểm soát chính công nghệ.
Để điện thoại ngoài phòng ngủ trước 22h không đòi hỏi ban công hay bộ trà đắt tiền, chỉ cần một ổ cắm sạc ở phòng khách. Với các cặp đôi đã quen im lặng, bà Lan gợi ý bắt đầu bằng một câu hỏi mỗi tối trước khi ngủ, không phải về con cái hay tiền bạc, mà về nhau. “Hôm nay có điều gì khiến anh vui không?” đôi khi là đủ để mở lại một cánh cửa đã khép.
Trước khi đi ngủ, thay vì mỗi người một góc giường, hãy dành ra ít nhất 15 phút để nằm cạnh nhau, massage nhẹ nhàng cho nhau hoặc đơn giản là nắm tay kể về một niềm vui hay một sự bực dọc trong ngày.
Nguyệt bắt đầu thay đổi sau nhiều tháng gặp chuyên gia tâm lý. Bước đầu tiên không phải là bỏ điện thoại. Đó là lần đầu tiên cô nói thẳng với chồng rằng cô cảm thấy cô đơn dù nằm ngay cạnh anh. “Anh ấy không biết”, cô kể lại. “Anh ấy cứ nghĩ tôi muốn yên tĩnh sau một ngày mệt mỏi”. Đêm hôm đó, lần đầu tiên sau nhiều tháng, hai người nói chuyện cho đến 1h sáng mà không cầm đến điện thoại.
Về nguyên tắc an toàn thực phẩm, lớp vỏ trứng đóng vai trò như một "hàng rào bảo vệ" tự nhiên, giúp ngăn chặn vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào bên trong.
Khi vỏ bị nứt, hàng rào này bị phá vỡ, tạo điều kiện cho các vi sinh vật, đặc biệt là vi khuẩn Salmonella, xâm nhập và phát triển. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm liên quan đến trứng.
Vì vậy, nếu phát hiện trứng đã nứt ngay từ khi mua về, các chuyên gia khuyến cáo nên loại bỏ thay vì cố sử dụng.
Tuy nhiên, trong trường hợp trứng bị nứt trong quá trình vận chuyển hoặc chế biến tại nhà, nguy cơ có thể được kiểm soát nếu xử lý đúng cách và kịp thời. Khi đó, trứng nên được đập ra ngay và chuyển vào một hộp sạch, có nắp đậy kín, sau đó bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
Cục Kiểm tra và an toàn thực phẩm thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyến cáo thời gian sử dụng an toàn thường không nên quá 1-2 ngày kể từ khi trứng nứt vỏ. Điều quan trọng là trứng cần được nấu chín hoàn toàn trước khi ăn, bởi nhiệt độ cao có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn tiềm ẩn.
Một điểm đáng lưu ý là không nên tiếp tục bảo quản trứng nứt trong chính lớp vỏ ban đầu, bởi vi khuẩn đã có thể xâm nhập và lan rộng bên trong. Việc tách ra và bảo quản riêng giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn chéo với các thực phẩm khác trong tủ lạnh.
Trong trường hợp chưa sử dụng ngay, trứng bị nứt vẫn có thể được cấp đông để kéo dài thời gian bảo quản. Lòng trắng trứng có thể tách riêng và trữ đông trong thời gian dài, trong khi với trứng nguyên quả, nên đánh đều lòng đỏ và lòng trắng trước khi cấp đông để đảm bảo chất lượng sau khi rã đông.
Tuy nhiên, lòng đỏ trứng nếu tách riêng thường không phù hợp để đông lạnh do dễ thay đổi cấu trúc và mất tính chất ban đầu.
Ngoài ra, hiện tượng trứng bị nứt trong quá trình luộc cũng khá phổ biến, thường do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Trong trường hợp này, nếu trứng đã được nấu chín hoàn toàn, bạn vẫn có thể sử dụng bình thường sau khi bóc vỏ, bởi nhiệt độ cao trong quá trình luộc đã giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn.
Nhìn chung, trứng bị nứt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc phải bỏ đi, nhưng cũng không nên chủ quan. Điều quan trọng là cần phân biệt rõ nguồn gốc vết nứt và áp dụng đúng nguyên tắc bảo quản, chế biến.
Việc xử lý đúng cách không chỉ giúp tránh lãng phí thực phẩm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh lý liên quan đến an toàn thực phẩm vẫn đang là mối quan tâm lớn hiện nay.
Mới đây, phóng viên Dân trí nhận được phản ánh từ người lao động từng làm việc tại Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ (sau ngày 1/1 đã được chuyển thành 3 trạm y tế), về việc không được chi trả kinh phí theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP trong năm 2025.
Không được xét chế độ vì hợp đồng sai mẫu
Theo phản ánh, trong quá trình công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc, các y bác sĩ luôn chấp hành nghiêm sự phân công của đơn vị, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn; tham gia công tác khám, chữa bệnh; phòng chống dịch bệnh và các nhiệm vụ khác theo yêu cầu của ngành y tế TPHCM.
Nhưng đến nay, Trung tâm vẫn chưa thực hiện chi trả phụ cấp theo quy định tại Nghị định 73 đối với một số người lao động, vì hợp đồng họ ký kết cùng đơn vị không theo mẫu của Sở Y tế TPHCM, hoặc không thuộc loại hợp đồng được quy định cụ thể trong Nghị định.
Những người gửi đơn cho rằng, nội dung hợp đồng có thể hiện thu nhập tương ứng hệ thống bảng lương do Nhà nước ban hành, không phải hình thức trả lương thỏa thuận ngoài hệ thống.
Các hợp đồng lao động đều có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên, và họ đều có tham gia đánh giá, xếp loại chất lượng cuối năm theo quy định. Do đó, họ cho rằng việc Trung tâm lấy lý do nêu trên để từ chối xét khen thưởng là bất hợp lý.
“Hình thức hợp đồng không làm thay đổi bản chất của quan hệ lao động. Chúng tôi đã nhiều lần phản ánh, kiến nghị đến Phòng Tổ chức - Hành chính của Trung tâm về việc thực hiện chế độ phụ cấp theo Nghị định số 73, nhưng chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng”, các nhân viên y tế chia sẻ.
Trao đổi với phóng viên, BSCK2 Nguyễn Tấn Sơn, quyền Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ (hiện là Giám đốc Trạm Y tế phường Nhiêu Lộc) xác nhận có việc một số nhân viên y tế gửi đơn kiến nghị, phản ánh về vấn đề đã nêu.
Theo bác sĩ Sơn, phía Trung tâm đã họp và có văn bản trả lời chính thức với những người gửi đơn. Trung tâm cho rằng, Nghị định 73/2024/NĐ-CP quy định đối tượng áp dụng là cán bộ, công chức, viên chức và người lao động theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP.
Hợp đồng của các trường hợp trên ký kết dựa vào nhu cầu thực tế và nguồn kinh phí tự chủ của đơn vị, không thuộc danh sách dự toán ngân sách Nhà nước giao. Do đó, nơi này không có cơ sở để thực hiện chi trả khen thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP.
Bác sĩ Sơn cho biết, việc ký hợp đồng thuộc trách nhiệm của phòng Tổ chức hoặc những người tiếp nhận hồ sơ. Bản thân ông không trực tiếp gặp từng người để ký, nên chỉ căn cứ vào các văn bản, quy định pháp luật hiện hành để giải quyết.
Sở Y tế TPHCM làm rõ phản ánh
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ phóng viên, BSCK2 Nguyễn Hoài Nam, Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM đã trực tiếp yêu cầu lãnh đạo phòng Kế hoạch - Tài chính và phòng Tổ chức cán bộ kiểm tra ngay sự việc.
Qua theo dõi hồ sơ phản ánh, bà Trần Thị Hồng Huyên, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở Y tế TPHCM ghi nhận, trên mẫu hợp đồng của các nhân viên y tế liên quan ghi “hợp đồng lao động xác định thời hạn”, và nội dung ghi rõ mức lương được tính tương đương hệ số lương Nhà nước, có chức danh nghề nghiệp cụ thể.
Nếu chiếu theo nội dung hợp đồng, họ nằm trong đối tượng được hưởng chế độ theo Nghị định 73.
Do đó, đại diện Sở Y tế TPHCM nhận định, phản hồi của lãnh đạo Trung tâm Y tế khu vực Nhiêu Lộc cũ - cho rằng hợp đồng của các trường hợp nêu trên không có cơ sở để chi trả khen thưởng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP - là chưa phù hợp.
Thông qua báo Dân trí, Sở Y tế TPHCM đề nghị các y bác sĩ gửi thêm các hợp đồng lao động chi tiết đã ký kết với Trung tâm Y tế Nhiêu Lộc cũ trong giai đoạn 2025, để xác định từng trường hợp cụ thể nhằm có các hướng dẫn, hỗ trợ nhân viên y tế sớm nhận được quyền lợi chính đáng của mình.
Việc chẩn đoán hình ảnh chính xác ngay từ đầu và can thiệp đúng thời điểm chính là chìa khóa vàng để bảo tồn chức năng vận động an toàn cho người bệnh.
Làm sao để phát hiện sớm và điều trị trúng đích? Cùng tìm câu trả lời tại chương trình giao lưu trực tuyến do Báo Thanh Niên tổ chức với chủ đề: Bí quyết điều trị bệnh lý cột sống an toàn và hiệu quả từ chuyên gia
Đồng hành cùng chương trình là hai chuyên gia uy tín đến từ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.
Bạn đọc quan tâm theo dõi và đặt câu hỏi hoặc truy cập website benhviennamsaigon.com, hotline 18006767 để được tư vấn thêm các vấn đề sức khỏe với bác sĩ.
