Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar đã lần lượt tuyên bố trên mạng xã hội rằng họ sẽ trả lại các phần thưởng từng được phía Warsaw được trao trước đây.
Tranh cãi, vốn có nguy cơ đẩy quan hệ giữa hai đồng minh tiếp tục căng thẳng, bắt đầu từ tháng 5 khi ông Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA).
Đây là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà Kiev cho là đã tiến hành cuộc chiến giành độc lập trong và ngay sau Thế chiến II. Tuy nhiên, UPA lại là nguồn gốc căng thẳng giữa Ukraine và Ba Lan do lực lượng này bị cáo buộc có vai trò trong các vụ thảm sát tại vùng Volhynia giai đoạn 1943-1945.
Ước tính khoảng 100.000 người Ba Lan, bao gồm cả phụ nữ và trẻ em, đã thiệt mạng, theo phía Warsaw.
Để đáp trả, ngày 19/6, ông Nawrocki quyết định thu lại Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, đã trao cho ông Zelensky.
Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông tuyên bố: “Quyết định của Ukraine trong việc tôn vinh UPA là điều không thể lý giải và gây thất vọng sâu sắc. Nó không chỉ làm tổn hại đến lịch sử mà còn làm suy giảm lòng tin đã được xây dựng trong nhiều năm và cả những tháng gần đây”.
Cuộc tranh cãi leo thang trong bối cảnh quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine đã xuất hiện dấu hiệu rạn nứt sau hơn 4 năm chiến sự với Nga. Cuộc chiến này đã biến quốc gia thành viên Liên minh châu Âu Ba Lan thành trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự của phương Tây dành cho Kiev.
Đáp lại động thái của Ba Lan, các quan chức Ukraine cho rằng Nga là bên hưởng lợi từ căng thẳng giữa Warsaw và Kiev. Ngoại trưởng Sybiha bày tỏ tiếc nuối khi “cảm xúc đã lấn át Warsaw”. Trong khi đó, Đại sứ Bodnar cho rằng trong bối cảnh xung đột, động thái này đang bị nhìn nhận như một hành động nhằm vào người dân Ukraine.
Căng thẳng gia tăng chỉ vài ngày trước khi ông Zelensky, người hiện chưa bình luận về vụ việc, dự kiến tham dự một hội nghị về tái thiết Ukraine do Ba Lan tổ chức. Các doanh nghiệp, nhà tài trợ và quan chức sẽ thảo luận về công cuộc tái thiết Ukraine sau xung đột, nhưng tranh cãi liên quan đến các huân chương nói trên có khả năng làm lu mờ sự kiện này.
Quốc hội Ba Lan đã mô tả các vụ thảm sát tại những vùng lãnh thổ từ thời Thế chiến II (nay nằm ở miền Tây Ukraine) là hành vi diệt chủng. Trong khi Kiev thừa nhận các hành động tàn sát đó và đã đồng ý cho phép khai quật hài cốt các nạn nhân, Ukraine cũng kêu gọi Warsaw không chính trị hóa vấn đề và tìm kiếm các giải pháp mang tính hòa giải.
Ngày 19/6, Tổng thống Nawrocki khẳng định quyết định tước huân chương Đại bàng Trắng không nhằm vào người dân Ukraine và chính sách an ninh của Ba Lan đối với Kiev cũng như sự ủng hộ dành cho nước láng giềng trong cuộc chiến với Nga vẫn không thay đổi.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người theo đường lối thân Liên minh châu Âu và là đối thủ chính trị với ông Nawrocki, đã kêu gọi 2 tổng thống hạ nhiệt căng thẳng.
Ngoài ra, phân tích dữ liệu từ 194 quốc gia trong giai đoạn 2000-2021 của WHO cho thấy mỗi năm có khoảng 886 triệu người mắc bệnh liên quan đến việc tiêu thụ thực phẩm không an toàn. Riêng châu Phi và Đông Nam Á chiếm gần 3/4 tổng số ca mắc và 60% số ca tử vong của cả thế giới.
Đáng chú ý, nguy cơ nhiễm bệnh ở trẻ dưới 5 tuổi cao gần gấp 3 lần so với các nhóm tuổi khác. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh an toàn thực phẩm không phải là vấn đề xa vời, mà tác động trực tiếp đến bữa ăn của mọi gia đình mỗi ngày.
Xét về nguyên nhân, các mối nguy sinh học như vi khuẩn và vi rút có hại chiếm tỷ lệ áp đảo trong khoảng 860 triệu ca bệnh lây truyền do thực phẩm bẩn vào năm 2021. Tuy nhiên, tình trạng phơi nhiễm hóa chất (đặc biệt là chì và thạch tín) lại chiếm phần lớn trong các ca tử vong. Giới chức WHO cho biết các ca nhiễm bệnh còn diễn biến phức tạp hơn do biến đổi khí hậu (làm tăng rủi ro ô nhiễm) và tình trạng kháng kháng sinh (khiến các ca nhiễm trùng khó điều trị).
Tình trạng thực phẩm bẩn còn gây thiệt hại kinh tế lên tới 647 tỉ USD vào năm 2021 do sụt giảm năng suất lao động. WHO kêu gọi các chính phủ khẩn trương hành động để kiểm soát nguồn ô nhiễm từ gốc rễ, bằng việc ban hành các tiêu chuẩn nông nghiệp, công nghiệp và môi trường khắt khe hơn. Báo cáo của WHO được công bố trước thềm Ngày An toàn thực phẩm thế giới (7.6), với chủ đề năm nay là "Biến gánh nặng thành giải pháp: đảm bảo thực phẩm an toàn khắp mọi nơi".
Tư lệnh Hải quân Iran, Chuẩn đô đốc Shahram Irani, cho biết các lực lượng của ông đã triển khai các tàu ngầm hạng nhẹ nội địa tại eo biển Hormuz để đối phó với các tàu hải quân của đối phương.
Ông tuyên bố các tàu ngầm hạng nhẹ do Iran sản xuất đang được mở rộng quy mô và bố trí dưới đáy biển tại các vùng nước thuộc eo biển Hormuz, phù hợp với các mối đe dọa hiện hữu, năng lực và nhu cầu tác chiến. Ông cho biết các tàu ngầm này có khả năng nằm phục dưới đáy biển trong thời gian dài tại eo biển Hormuz, đồng thời theo dõi và phá hủy các tàu đối phương.
Theo Tư lệnh Hải quân Iran, các tàu ngầm hạng nhẹ này thường được các sĩ quan và quân nhân hải quân gọi là "những chú cá heo của vịnh Ba Tư".
Theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, Iran sở hữu ít nhất 16 tàu ngầm hạng nhẹ lớp Ghadir. Mỗi tàu có thủy thủ đoàn chưa đến 10 người và có thể mang theo 2 quả ngư lôi hoặc 2 tên lửa hành trình chống hạm C-704.
Tuy nhiên, theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, những tàu ngầm này khá ồn so với hầu hết các tàu ngầm hiện đại. Thủy thủ đoàn cũng có kinh nghiệm hạn chế và các tàu này thường gặp vấn đề về bảo trì.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới, kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch tấn công vào ngày 28/2.
Quyết định triển khai các tàu ngầm mini của Iran được đưa ra khi Mỹ mở chiến dịch hộ tống quân sự cho các tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Chiến dịch đang tạm dừng, nhưng có thể nối lại trong những ngày tới.
Tehran có thể kiểm soát phần lớn Hormuz thông qua việc sử dụng, hoặc đơn giản là đe dọa sử dụng tên lửa và máy bay không người lái giá rẻ. Những tàu ngầm mini này có khả năng sẽ phục vụ mục đích tương tự.
Một thách thức khi triển khai chúng hiệu quả là địa lý: Eo biển Hormuz nơi sâu nhất cũng chỉ khoảng 100m. Vùng Vịnh Ba Tư cũng không sâu hơn đáng kể. Điều này khiến tàu ngầm khó ẩn mình hơn.
Theo Tasnim, tàu ngầm lớp Ghadir được "thiết kế đặc biệt" cho eo biển Hormuz và các vùng nước nông.
Cho đến nay, chưa có tàu ngầm nào của Iran xuất hiện trong thực chiến. Tàu ngầm kích cỡ đầy đủ duy nhất của họ, một tàu ngầm lớp Kilo từ thời Liên Xô, đã bị đánh chìm ngay tại bến cảng neo đậu.
Tàu lớp Ghadir nhỏ hơn nhiều, chỉ có độ choán nước 115 tấn. Ngược lại, tàu lớp Kilo có độ choán nước hơn 2.000 tấn, còn tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Los Angeles của Mỹ có độ choán nước hơn 6.000 tấn.
Tàu ngầm mini thường được sử dụng để phòng thủ bờ biển, vì chúng không có khả năng chịu đựng cho các chuyến hải trình dài và không thể lặn sâu như các tàu lớn hơn. Các tàu của Iran được phát triển trong nước, với thông báo chính thức đầu tiên về việc sản xuất là vào năm 2005.
Mỹ và Israel tuyên bố rằng gần như toàn bộ hải quân Iran đã bị phá hủy nhưng các báo cáo cho thấy những con tàu nhỏ đã tấn công tàu Mỹ đi qua eo biển Hormuz 2 lần trong tuần qua.
Bà Emma Salisbury thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại và Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Hải quân Hoàng gia nhận định: “Bên cạnh yếu tố răn đe chung, rủi ro chính sẽ là việc rải thủy lôi. Nếu Iran muốn tạo ra một màn phô trương lớn, họ sẽ sử dụng chúng kết hợp với các tàu tấn công nhanh và máy bay không người lái để thực hiện một cuộc tấn công bầy đàn lớn vào tàu chiến Mỹ, nhưng điều đó còn tùy thuộc vào việc họ muốn đánh cược mạng sống của thủy thủ đoàn đến mức nào”.
Video được Musk chia sẻ ngày 18/5 dài gần 6 phút, giới thiệu về cấu trúc nhiều tầng khổng lồ, các sảnh rộng lớn lợp mái kính và hệ thống giao thông tích hợp của nhà ga Đông Trùng Khánh. Video đã thu hút hơn 56 triệu lượt xem.
Những hình ảnh này kết hợp với địa hình đồi núi ở vùng đô thị Trùng Khánh khiến người dùng mạng so sánh nhà ga với phim khoa học viễn tưởng.
"Chào mừng đến với tương lai! Trung Quốc đang vận hành mạng lưới đường sắt cao tốc quy mô nhất thế giới" là một trong số nhiều bình luận dưới bài đăng của ông Musk.
Nằm ở quận Nam Ngạn, ngoại ô Trùng Khánh, ga đường sắt cao tốc Đông Trùng Khánh đi vào hoạt động từ tháng 6/2025 cùng với đoạn Trùng Khánh Đông - Kiềm Giang thuộc tuyến đường sắt cao tốc Trùng Khánh - Hạ Môn. Tuyến đường mới này được thiết kế để tàu chạy với vận tốc tối đa 350 km/h.
Nhà ga này là đầu mối đường sắt cao tốc lớn nhất ở miền tây Trung Quốc, với tổng diện tích xây dựng khoảng 1,22 triệu m2, tương đương 170 sân bóng đá, rộng gấp 5 lần ga Grand Central ở New York.
Ga Đông Trùng Khánh có 15 sân ga với 29 đường ray, với vốn đầu tư 7,8 tỷ USD và thời gian xây dựng 38 tháng. Theo Xinhua, việc hoàn thành xây dựng nhà ga trong thời gian ngắn từ khi nhận được bản thiết kế vào tháng 5/2022 tới khi khánh thành năm 2025 là nhờ vào "cuộc cách mạng robot".
Xây dựng trên địa hình núi non hiểm trở giữa cái nóng mùa hè khắc nghiệt thường xuyên vượt quá 40 độ C, dự án sử dụng robot san phẳng bê tông 4 bánh dẫn hướng bằng laser, trang bị LiDAR, AI và 5G, thực hiện việc công đoạn làm phẳng bê tông với độ chính xác từng mm, nhanh gấp ba lần tốc độ của con người đồng thời giảm 40% chi phí nhân công.
Robot lắp đặt kính xử lý các tấm kính nặng 800 kg một cách an toàn và chính xác, tăng tốc độ lắp đặt lên gấp ba lần và giảm 90% nguy cơ tai nạn. Robot hàn đa hướng và robot tuần tra 24/7 giúp tăng hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và duy trì chất lượng trong điều kiện khắc nghiệt.
Các quan chức thuộc Cục Đường sắt số 11 Trung Quốc cho biết robot đã giúp giảm gần một nửa chi phí nhân công, tăng gấp ba hiệu quả công việc trung bình và giảm 90% số vụ tai nạn lao động.
Nhà ga được thiết kế để phục vụ 16.000 hành khách mỗi tiếng vào giờ cao điểm, với bố cục 8 tầng tích hợp nhiều hệ thống giao thông. Ngoài đường sắt cao tốc, nhà ga còn kết nối với các tuyến tàu điện ngầm, tuyến xe buýt, tuyến taxi và vận tải hành khách đường dài, giúp hành khách trung chuyển giữa các phương thức vận tải một cách linh hoạt hơn.
Hệ thống hướng dẫn hành khách thông minh, công nghệ quản lý kỹ thuật số và thiết kế tiết kiệm năng lượng giúp nâng cao hiệu suất vận hành cũng như trải nghiệm của hành khách. Các giếng trời lớn và thiết kế mở bằng khung thép kết hợp kính của công trình giúp tối đa hóa ánh sáng tự nhiên bên trong nhà ga.
Ga Đông Trùng Khánh được kỳ vọng tăng cường kết nối Trùng Khánh với 14 thành phố lớn ở miền đông và miền trung Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế cho khu vực kinh tế Thành Đô - Trùng Khánh.
"Có lẽ đó là lý do Musk chia sẻ video. Ga tàu phản ánh khả năng dài hạn của Trung Quốc trong việc biến tham vọng công nghiệp thành hiện thực ở quy mô mà phần lớn thế giới vẫn đang chật vật đuổi theo", báo Ấn Độ India Today bình luận.
