Đứa trẻ mới 2-3 tuổi, với những ngón tay nhỏ xíu đã có thể lướt màn hình điện thoại thoăn thoắt để tìm video ngắn yêu thích, thậm chí biết cách “mở”, “tắt” hay “bấm dừng”. Đôi mắt tròn chăm chú trên màn hình dọc, khuôn mặt giãn ra, cơ thể gần như bất động. Nhưng chỉ cần phụ huynh đưa tay lấy lại chiếc điện thoại, cơn giằng co và quấy khóc của trẻ có thể bùng lên ngay lập tức.
Chị H.T.N.T (38 tuổi, ở TP.HCM) vừa đút cháo cho con gái – bé M.N (gần 3 tuổi) – vừa thở dài nói: “Hồi con mới mấy tháng tuổi, tôi mở video hoạt hình ngắn để ‘dụ’ ăn. Thấy con chăm chú xem rồi chịu hợp tác nên bữa nào đút ăn tôi cũng bật cho con xem. Đến giờ, con đã biết tự lướt video, xem gần như mọi lúc. Chỉ cần không cho là con la khóc, vùng vẫy tay chân”.
Cho trẻ xem hoạt hình không phải là câu chuyện mới. Trước khi video ngắn bùng nổ, nhiều phụ huynh vẫn cho con xem quảng cáo hoặc các đoạn phim hoạt hình trên ti vi, iPad. Thế nhưng, những biểu hiện như nghiện màn hình, khó tập trung hay quấy khóc khi bị ngắt xem không phổ biến như hiện nay.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng – Phục hồi chức năng – Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết video ngắn kích thích não bộ trẻ liên tục giải phóng dopamine – chất tạo cảm giác vui vẻ và phần thưởng, giống như một “liều kích thích” mạnh. Khi bị tắt điện thoại đột ngột, dopamine giảm nhanh, khiến trẻ khó chịu, bồn chồn, thậm chí “đau đớn” về mặt sinh học. Lúc này trẻ dễ khóc lóc, ăn vạ hoặc bùng nổ cảm xúc vì chưa kiểm soát được cảm xúc tốt.
“Về lâu dài, thói quen xem video ngắn có thể làm giảm khả năng kiên nhẫn, tập trung và chịu đựng thất bại. Trẻ dễ cáu gắt hơn, khó thích nghi với sự chờ đợi và nỗ lực, từ đó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc”, bác sĩ Sang cảnh báo.
Theo bác sĩ Sang, cha mẹ hoàn toàn có thể “biến hại thành lợi” khi cho trẻ xem video ngắn bằng cách:
Bên cạnh đối tượng trẻ nhỏ, hiện nay, lớp thanh thiếu niên cũng “nghiện” video ngắn; song ngoài tác hại về mặt sinh học, nhóm người trẻ này còn đối mặt với nhiều nguy cơ tâm lý nghiêm trọng.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các nền tảng như TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts sử dụng thuật toán tối ưu hóa sự so sánh xã hội. Theo nghiên cứu lớn trên The Lancet Child & Adolescent Health 2024 (Anh), thanh thiếu niên sử dụng video ngắn hơn 2 giờ/ngày có nguy cơ mắc Hội chứng tự ti ngoại hình (Body Dysmorphic – BDD) cao gấp 4,2 lần so với nhóm sử dụng dưới 30 phút/ngày.
Một nghiên cứu đăng trên JAMA Pediatrics 2023 (Mỹ) của nhóm tác giả tại Đại học Stanford còn kết luận rằng, thanh thiếu niên tiếp xúc thường xuyên với nội dung “biến hình” trên TikTok có nguy cơ phát triển rối loạn ăn uống và BDD cao hơn 3,5 lần.
“Video ngắn tạo ra hiện tượng ‘sự hoàn hảo được chuẩn hóa’, những ai không đạt được sẽ cảm thấy bị loại khỏi nhóm, dẫn đến tăng mạnh so sánh xã hội; sợ bị bình luận tiêu cực; tăng hành vi bắt chước và thử các xu hướng nguy hiểm. Đó là một trong những yếu tố góp phần quan trọng vào sự gia tăng mạnh các ca rối loạn ăn uống, tự ti ngoại hình và trầm cảm ở nhóm tuổi 13 – 19 trong những năm gần đây”, bác sĩ Phi Yến nói.
Giải trí là nhu cầu chính đáng, nhưng cần nhận thức đầy đủ lợi – hại cùng các nguy cơ tiềm ẩn để chủ động bảo vệ sức khỏe. Từ đó, các bác sĩ đưa ra một số lời khuyên sau:
Giới hạn sử dụng video ngắn tối đa 30 – 45 phút/ngày.
Dành thời gian nhìn nhận cơ thể thật mà không qua filter. Tập trung vào sức khỏe, kỹ năng và giá trị bản thân thay vì ngoại hình.
Ngày 2/6, Bảo hiểm xã hội TPHCM thông tin việc tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 41/2024/QH15 và một số quy định khác.
Theo đó, BHXH TPHCM đề xuất 6 nội dung cụ thể, xuất phát từ thực tiễn quản lý tại địa bàn có quy mô dân số, lao động, doanh nghiệp, hộ kinh doanh lớn, đồng thời là nơi phát triển nhanh các loại hình lao động mới, lao động linh hoạt, lao động trong nền kinh tế số.
Các nội dung góp ý đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện chính sách theo hướng bao phủ rộng hơn, quản lý chặt chẽ hơn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân, người lao động.
Thứ nhất, đề xuất bổ sung tài xế công nghệ, người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo BHXH TPHCM, đây là những nhóm lao động có việc làm, có thu nhập ổn định, thường xuyên, phát triển nhanh trong nền kinh tế số nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
BHXH TPHCM đề xuất phương thức đóng bảo hiểm hàng tháng thông qua tổ chức kinh doanh bằng ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định.
Thứ hai, kiến nghị đưa người có hợp đồng lao động dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Thứ ba, siết trách nhiệm BHXH đối với doanh nghiệp sử dụng lao động tại công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công, vận tải.
Thứ tư, bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Thứ năm, tổ chức thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh qua tổ chức dịch vụ thu (đơn vị được cơ quan BHXH ủy quyền).
Thứ sáu, BHXH TPHCM kiến nghị BHXH Việt Nam đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 261/2025/QH15 và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) theo hướng người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Theo BHXH TPHCM, Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia BHYT thuộc hộ gia đình cận nghèo, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu, có thẻ BHYT nhưng chưa được áp dụng mức hưởng 100%, dẫn đến nhiều phản ánh từ người dân.
"Việc bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT vào nhóm được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh BHYT trong phạm vi được hưởng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách", BHXH TPHCM nhận định.
Rau là nguồn cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe. Theo Healthline, người trưởng thành nên ăn khoảng 2-3 khẩu phần rau mỗi ngày, tương đương khoảng 2-3 cốc rau, tùy nhu cầu năng lượng. Nên đa dạng các loại rau để bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất và hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều người vẫn có thói quen ăn rất ít hoặc gần như không ăn rau vì không hợp khẩu vị hoặc ưu tiên các thực phẩm khác.
Cắt bỏ hoàn toàn rau khỏi thực đơn không gây ảnh hưởng ngay lập tức, nhưng theo thời gian có thể gây nhiều vấn đề do thiếu chất xơ, vitamin và các chất chống oxy hóa.
Hệ tiêu hóa hoạt động kém
Theo Verywell Health, chất xơ trong rau giúp tăng khối lượng phân, giữ nước và kích thích nhu động ruột, nhờ đó giảm nguy cơ táo bón. Khi không ăn rau, lượng chất xơ nạp vào giảm, khiến phân khô cứng, đầy hơi và khó đại tiện.
Chất xơ còn là nguồn thức ăn của lợi khuẩn đường ruột để tạo ra các hợp chất có lợi, giúp duy trì hàng rào bảo vệ đường tiêu hóa và giảm viêm. Vì vậy, thiếu rau kéo dài có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và ảnh hưởng đến sức khỏe tiêu hóa.
Thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu
Rau cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin A, vitamin C, vitamin K, folate, kali và magiê. Nếu không ăn rau trong thời gian dài, cơ thể có nguy cơ thiếu các vi chất này.
Vitamin C giúp hình thành collagen, hỗ trợ miễn dịch, thúc đẩy quá trình lành vết thương. Vitamin A cần thiết cho thị lực và sức khỏe làn da. Vitamin K tham gia quá trình đông máu, duy trì xương chắc khỏe, trong khi folate đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo tế bào mới và đặc biệt cần thiết với phụ nữ mang thai.
Mặc dù một số dưỡng chất có thể được bổ sung từ trái cây, ngũ cốc hoặc thực phẩm động vật, nhưng việc loại bỏ hoàn toàn rau vẫn khiến chế độ ăn trở nên mất cân đối và khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng.
Tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ăn nhiều rau và trái cây giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh tiểu đường type 2 và một số loại ung thư. Kali và magiê trong rau góp phần điều hòa huyết áp, chất xơ hòa tan có thể giảm cholesterol LDL (cholesterol "xấu"), còn các chất chống oxy hóa và hợp chất thực vật giúp giảm viêm, stress oxy hóa và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
Ngược lại, chế độ ăn thiếu rau trong thời gian dài khiến cơ thể thiếu hụt nhiều dưỡng chất và hợp chất thực vật có lợi, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Khó kiểm soát cân nặng
Theo Eatingwell, rau thường có mật độ năng lượng thấp nhưng lại giàu chất xơ và nước, giúp tạo cảm giác no lâu hơn sau bữa ăn. Nếu không ăn rau, nhiều người có xu hướng thay thế bằng các thực phẩm chứa nhiều tinh bột tinh chế hoặc chất béo, khiến tổng năng lượng nạp vào tăng lên nhưng cảm giác no lại giảm. Điều này có thể làm tăng nguy cơ tăng cân và béo phì nếu kéo dài.
Chất xơ còn góp phần làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu đường, giúp ổn định đường huyết sau ăn, từ đó hỗ trợ kiểm soát cơn đói.
Có thể giảm miễn dịch
Nhiều vitamin và chất chống oxy hóa trong rau đóng vai trò hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Chẳng hạn, vitamin C giúp tăng cường chức năng của các tế bào miễn dịch, còn vitamin A góp phần duy trì sự toàn vẹn của da và niêm mạc - hàng rào bảo vệ đầu tiên chống lại tác nhân gây bệnh.
Không ăn rau chưa khiến hệ miễn dịch suy yếu ngay, nhưng nếu tình trạng thiếu vitamin và khoáng chất kéo dài, khả năng chống lại bệnh tật và phục hồi sau nhiễm trùng của cơ thể có thể giảm dần.
Ngày 15-4, chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Cao Hoài Tuấn Anh - Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) - cho hay 3 bệnh nhân trong vụ cháy nhà tại phường Tân Thới Hiệp có tiên lượng nặng, dưới sự điều trị tích cực của bệnh viện đã hồi phục sớm hơn dự kiến.
Bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ thêm, trước đó có 4 bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng nặng, phải thở máy, có dấu hiệu suy đa cơ quan.
Trong nhiều ngày, các bác sĩ đã tích cực điều trị cho các bệnh nhân hồi sức toàn diện.
"Trong các trường hợp tổn thương đường hô hấp do hít phải khói, bác sĩ có thể phải nội soi phế quản nhiều lần để hút bỏ muội than và dịch tiết bám trong đường thở.
Những chất này có thể gây tắc nghẽn đường thở, làm giảm trao đổi oxy và dẫn đến suy hô hấp nếu không được xử trí kịp thời", bác sĩ Tuấn Anh chia sẻ.
Vì vậy, dù ban đầu tiên lượng nặng nhưng quá trình hồi phục của các bệnh nhân lại diễn ra khá nhanh. “Thông thường, với những ca nặng như vậy, chúng tôi dự đoán bệnh nhân phải mất khoảng một tuần mới có thể rời khoa hồi sức tích cực. Tuy nhiên, thực tế chỉ sau 2-3 ngày, tình trạng đã cải thiện rõ rệt”, bác sĩ cho biết thêm.
Chia sẻ từ giường bệnh, anh N.D.L. cho biết vào rạng sáng 12-4, anh nghe tiếng hô hoán cháy từ tầng dưới. Khi mở cửa, lửa đã bùng lên dữ dội, lối thoát hiểm không thể sử dụng.
Trong tình huống nguy cấp, anh đã dùng dao cạy tấm kính để tạo lối thoát cho vợ con.
"Không còn cách nào khác, lúc đó chỉ nghĩ làm sao cho người thân thoát ra trước. Khi nhập viện, tôi bất tỉnh, cứ nghĩ mình đã chết rồi, không ngờ giờ vẫn còn sống", anh L. kể.
Hiện sức khỏe anh N.D.L. đã cải thiện, có thể tự thở nhưng vẫn còn mệt do tổn thương phổi và ngạt khói.
Bác sĩ Trần Huy Nhật - Phụ trách Phó khoa hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện Nhân dân 115 - cho biết trước đó bệnh viện đã tiếp nhận 4 bệnh nhân trong tình trạng tổn thương đường thở, suy hô hấp do hít phải khói độc, mức độ từ trung bình đến nặng, có nguy cơ đe dọa tính mạng.
Cụ thể, người bệnh L.V.C. bị hôn mê, suy hô hấp nặng kèm bỏng độ II khoảng 36% diện tích cơ thể, đã được đặt nội khí quản, thở máy. Sau khi hội chẩn, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để tiếp tục điều trị.
Người bệnh N.D.L. cũng nhập viện trong tình trạng hôn mê, rối loạn ý thức, suy hô hấp nặng, phải thở máy. Kết quả xét nghiệm ghi nhận suy đa cơ quan, kèm nhiều vết sây sát trên cơ thể. Đến ngày 14-4, người bệnh được rút ống nội khí quản. Hiện đã tỉnh táo, dự kiến sẽ chuyển qua khoa hô hấp để theo dõi và điều trị tiếp tục...
Theo bác sĩ Trần Huy Nhật, trong các vụ hỏa hoạn tại nhà ở, đặc biệt là không gian kín như nhà trọ, nguy cơ lớn nhất không chỉ đến từ lửa mà từ khói độc.
“Hiện nay nhiều vật liệu xây dựng và đồ gia dụng làm từ nhựa. Khi cháy, chúng phóng thích lượng lớn khói chứa nhiều hóa chất độc. Trong môi trường kín, người hít phải rất dễ bị suy hô hấp, tổn thương đa cơ quan, thậm chí bỏng đường thở do nhiệt và khí độc”, bác sĩ Nhật cho biết.
Bác sĩ Nhật cho hay việc trang bị kiến thức phòng cháy chữa cháy và kỹ năng thoát nạn là yếu tố then chốt để bảo vệ tính mạng trong tình huống khẩn cấp. Khi xảy ra hỏa hoạn, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực khói lửa, tránh hít phải khí độc; cho thở oxy sớm và khẩn trương chuyển đến bệnh viện để được cấp cứu kịp thời.
