Ngày 24-6, Viện Các vấn đề quốc tế Singapore (SIIA) công bố báo cáo Triển vọng Khói mù 2026, cảnh báo nguy cơ xuất hiện các đợt khói mù xuyên biên giới nghiêm trọng tại Đông Nam Á trong những tháng còn lại của năm.
Theo đó, SIIA đã nâng mức cảnh báo lên “đỏ” – mức cao nhất – đối với Brunei, Indonesia, Malaysia và Singapore. Đây mới là lần thứ hai kể từ năm 2019 tổ chức này đưa ra cảnh báo ở cấp độ nghiêm trọng như vậy, sau năm 2023.
Báo cáo nhận định giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 9 sẽ là thời điểm rủi ro cao nhất. Nguyên nhân là hiện tượng El Niño kết hợp với khả năng xuất hiện pha dương của Dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD), khiến thời tiết nóng và khô hơn bình thường, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và cháy đất than bùn.
Theo SIIA, rủi ro năm nay không chỉ đến từ các yếu tố thời tiết mà còn liên quan đến sức ép kinh tế và nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng cho nông nghiệp cũng như sản xuất nhiên liệu sinh học.
Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế còn nhiều khó khăn, các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương có thể gặp áp lực trong việc duy trì các chương trình phòng chống cháy rừng và quản lý đất đai bền vững.
Bên cạnh đó, nhu cầu gia tăng đối với các mặt hàng nông sản và nhiên liệu sinh học cũng có thể làm tăng áp lực chuyển đổi mục đích sử dụng đất nếu không được kiểm soát hiệu quả.
Chủ tịch SIIA Simon Tay nhấn mạnh khói mù không chỉ là vấn đề môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, sinh kế người dân và hoạt động kinh tế trong khu vực.
Báo cáo cho biết những đợt khói mù nghiêm trọng nhất trong lịch sử Đông Nam Á thường xảy ra khi El Nino mạnh xuất hiện cùng với IOD dương, điển hình như các năm 1997 và 2015.
Đợt khói mù giai đoạn 1997-1998 được ước tính gây thiệt hại khoảng 9,3 tỉ USD cho khu vực Đông Nam Á. Riêng Indonesia chịu thiệt hại khoảng 16,1 tỉ USD trong năm 2015 do cháy rừng và khói mù.
SIIA cũng ghi nhận những nỗ lực gần đây của Indonesia trong việc tăng cường năng lực phòng chống cháy rừng và cháy đất đai. Các biện pháp gồm thành lập cơ chế điều phối liên ngành mới, cải thiện hệ thống giám sát, tăng cường thực thi pháp luật và hỗ trợ cộng đồng địa phương tham gia chữa cháy.
Nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và dầu cọ cũng đã mở rộng các chương trình phòng ngừa cháy rừng, đồng thời cam kết thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Tuy nhiên, SIIA cảnh báo những biện pháp hiện nay vẫn có thể đối mặt với thách thức lớn nếu thời tiết cực đoan kéo dài. Ngoài ra, giá nhiên liệu và phân bón tăng do biến động của thị trường năng lượng toàn cầu cũng đang tạo thêm áp lực cho ngành nông nghiệp.
Trong bối cảnh nguy cơ mùa khô khắc nghiệt gia tăng, SIIA kêu gọi ASEAN đẩy mạnh hợp tác phòng chống khói mù xuyên biên giới, tăng đầu tư cho quản lý đất đai bền vững và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, nhà đầu tư cùng cộng đồng địa phương.
Hãng AFP ngày 10.5 dẫn lời giới chức Anh cho hay các binh sĩ nước này vừa thực hiện một chiến dịch đổ bộ đường không táo bạo để cung cấp hỗ trợ y tế khẩn cấp cho một bệnh nhân nghi nhiễm virus hanta trên một hòn đảo ở phía nam Đại Tây Dương.
Một nhóm chuyên gia quân đội nhảy dù xuống đảo Tristan da Cunha, lãnh thổ hải ngoại xa xôi nhất của Anh, nơi có một trong ba công dân Anh nghi nhiễm virus hanta liên quan đợt bùng phát trên du thuyền MV Hondius.
Bộ Quốc phòng Anh cho biết nhóm gồm sáu lính dù và hai bác sĩ quân y, tất cả đều thuộc Lữ đoàn Không vận số 16, đã nhảy từ máy bay vận tải A400M của Không quân Hoàng gia Anh (RAF) "trong một cuộc nhảy dù táo bạo".
Cùng lúc đó, nguồn cung cấp ô xy thiết yếu và các vật tư y tế khác đã được thả dù xuống bên dưới.
Hoạt động khẩn cấp này diễn ra sau khi Cơ quan An ninh y tế Anh (UKHSA) hôm 8.5 xác nhận về một trường hợp công dân Anh trên đảo nghi nhiễm virus hanta.
Tristan da Cunha là một quần đảo núi lửa với dân số khoảng 220 người, không có đường băng và chỉ có thể đến bằng thuyền.
Với nguồn cung cấp ô xy ở mức cực kỳ thấp, các quan chức cho biết thả hàng bằng đường hàng không là lựa chọn khả thi duy nhất để cung cấp chăm sóc y tế kịp thời và hỗ trợ đội ngũ y tế hai người trên đảo.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành "một chiến dịch phi thường".
Hoạt động khẩn cấp trên gồm một chuyến bay đường dài gần 6.800 km từ Căn cứ Không quân Brize Norton của RAF ở miền trung nước Anh đến đảo Ascension, tiếp theo là một chuyến bay dài 3.000 km nữa đến Tristan da Cunha.
Hai công dân Anh khác có liên quan vụ bùng phát virus hanta trên du thuyền MV Hondius trước đó đã được sơ tán đến Hà Lan và Nam Phi.
Trưởng đoàn Hải quân Việt Nam là Đại tá Phạm Tiến Dũng, Phó tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân Việt Nam, đã chào đón trưởng đoàn Thái Lan là Chuẩn đô đốc Thaveesak Thongnam cùng thuyền trưởng – Trung tá Kongkachar Kerdchuchern và phái đoàn Vương quốc Thái Lan.
Phía Việt Nam có Thượng tá Tạ Quang Hùng, Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, đại diện UBND TP.HCM, Quân chủng Hải quân, Bộ Tư lệnh TP.HCM, Cục Đối ngoại, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP.HCM…
Dự lễ đón tàu còn có Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya, Tổng lãnh sự Thái Lan tại TP.HCM Wiraka Mooddhitaporn, tùy viên hải quân, sĩ quan tham mưu cùng cán bộ nhân viên của phái bộ Thái Lan tại Việt Nam.
Trả lời Thanh Niên, Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya khẳng định chuyến thăm của tàu Hải quân Hoàng gia Thái Lan đến TP.HCM là dịp vô cùng đặc biệt, được kế hoạch chuẩn bị từ năm ngoái trong bối cảnh Việt Nam và Thái Lan nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.
"Quan trọng hơn nữa, năm nay hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan. Chuyến thăm lần này thể hiện thiện chí của cả chính phủ và nhân dân Thái Lan. Chúng tôi cũng mở cửa để người dân Việt Nam tham quan tàu và tham gia các hoạt động giao lưu", theo bà đại sứ.
Bà Urawadee cho biết thêm công tác chuẩn bị đã được sắp xếp để tàu hải quân cập cảng đúng dịp kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay tại thành phố mang tên Bác.
Cuộc triển lãm được tổ chức trên cảng, sát điểm tàu đậu. Theo đại sứ, Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời từng sống tại Thái Lan và chính Người đã đặt nền móng vững chắc cho quan hệ giữa Thái Lan và Việt Nam. "Chúng tôi luôn trân trọng vai trò lịch sử đó. Vì vậy, chúng tôi mong muốn cùng nhân dân Việt Nam kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước", bà chia sẻ.
Đại sứ Urawadee cũng cho hay dịp này cũng đánh dấu lần đầu tiên phía Thái Lan bố trí một chuyến thăm riêng biệt ngoài lịch trình huấn luyện thông thường của hải quân, thể hiện giai đoạn hợp tác mới sau khi nâng cấp quan hệ lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện.
HTMS Prachuap Khiri Khan (số hiệu 552) là tàu tuần tra xa bờ lớp Krabi thứ hai của Hải quân Hoàng gia Thái Lan. Tàu được đóng tại xưởng đóng tàu hải quân Mahidol Adulyadej với sự hỗ trợ về thiết kế và chuyển giao công nghệ từ BAE Systems.
Tàu chính thức được đưa vào biên chế từ ngày 27.9.2019 và hiện hoạt động tại căn cứ hải quân Sattahip. HTMS Prachuap Khiri Khan có lượng choán nước 2.000 tấn, chiều dài 90,5 m và chiều rộng 13,5 m.
Tốc độ tối đa của tàu lên đến 23 hải lý/giờ (43 km/giờ), và tầm hoạt động khoảng 3.500 hải lý (6.500 km) ở tốc độ hành trình này. Thời gian hoạt động liên tục trên biển của tàu đạt 14 ngày.
HTMS Prachuap Khiri Khan được trang bị radar giám sát Thales Variant cùng radar điều khiển hỏa lực và quang điện tử Thales Lirod Mk2.
Vũ khí trên tàu gồm bốn tên lửa chống hạm RGM-84 Harpoon, một pháo Oto Melara cỡ 76 mm, hai pháo MSI 30 mm và hai súng máy.
Bên cạnh đó, tàu có khả năng mang theo một trực thăng H145M và được bố trí sàn đáp dài 20 m phục vụ hoạt động hàng không hải quân.
Vào tháng 3.2023, HTMS Prachuap Khiri Khan đã phóng thành công tên lửa đối hạm Boeing Harpoon Block 1C trong một cuộc bắn đạn thật.
"Tôi thực sự cho rằng có khả năng thế giới sẽ đón nhận tin tốt lành trong vài giờ tới", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với phóng viên tại New Delhi, Ấn Độ hôm nay, khi đề cập thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Ông Rubio thêm rằng thỏa thuận đang hình thành sẽ giải quyết những lo ngại của Washington về eo biển Hormuz, eo biển chiến lược bị Iran phong tỏa phần lớn nhằm đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
"Thỏa thuận này cũng sẽ khởi động tiến trình có thể đưa chúng ta tới mục tiêu mà Tổng thống Mỹ mong muốn, đó là thế giới không còn phải lo sợ hay bất an trước nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết thỏa thuận với Iran, trong đó có điều khoản mở lại eo biển Hormuz, "cơ bản đã xong" và đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng. "Những khía cạnh, chi tiết cuối cùng của thỏa thuận đang trong quá trình thảo luận và sẽ sớm được công bố", ông cho hay.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày đưa tin theo thỏa thuận sơ bộ có thể sắp được công bố, chiến sự sẽ chấm dứt ở mọi mặt trận, trong đó có Lebanon. Israel, với tư cách đồng minh của Mỹ, được yêu cầu phải ngừng chiến dịch ở Lebanon. Mỹ cũng phải rút lực lượng khỏi khu vực xung quanh Iran.
Cũng theo thỏa thuận tiềm năng, số lượng tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày. Lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran phải được dỡ bỏ hoàn toàn trong vòng 30 ngày. Nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ, sẽ không có thay đổi nào đối với eo biển Hormuz.
Giai đoạn kéo dài 60 ngày sẽ được thiết lập dành cho các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Một điều khoản khác là một phần tài sản bị đóng băng của Iran phải được giải phóng trong giai đoạn đầu tiên. Mỹ sẽ cam kết miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong thời gian đàm phán, cho phép Tehran bán dầu mà không bị hạn chế.
Tuy nhiên, trái với tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ, Tasnim cho hay Iran chưa chấp nhận điều khoản nào liên quan lĩnh vực hạt nhân ở giai đoạn hiện tại. Một nguồn tin cấp cao Iran nói rằng nước này chưa đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu cao và vấn đề hạt nhân không nằm trong thỏa thuận sơ bộ với Mỹ.
"Vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng, do đó không nằm trong thỏa thuận hiện tại. Chưa có thỏa thuận nào về vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran ra khỏi đất nước", nguồn tin cho biết.
