BSCKII Dương Quốc Bảo, Phó Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa (Hà Nội), cho biết, đây là tình trạng gan bị tích tụ mỡ có liên quan đến rối loạn chuyển hóa của cơ thể. Bệnh thường gặp ở những người có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, lối sống ít vận động.
Đây không chỉ là tình trạng gan nhiễm mỡ đơn thuần mà còn là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang có những bất thường chuyển hóa cần được quan tâm đúng mức.
Vì saobệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa cần được lưu ý?
Điểm đáng chú ý là bệnh thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Theo BS Bảo, phần lớn người bệnh không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm thấy men gan tăng hoặc siêu âm ổ bụng cho thấy hình ảnh gan nhiễm mỡ.
“Chính vì ít triệu chứng, người bệnh rất dễ chủ quan, trì hoãn việc thăm khám. Trong khi đó, nếu không được phát hiện và đánh giá kịp thời, tình trạng tổn thương gan có thể kéo dài, ảnh hưởng đến chức năng gan và sức khỏe lâu dài”, BS Bảo nhấn mạnh.
Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa?
Bệnh thường gặp hơn ở các nhóm đối tượng sau:
– Người thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng.
– Người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường.
– Người có rối loạn mỡ máu.
– Người tăng huyết áp.
– Người ít vận động thể lực.
– Người có chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo, thức ăn nhanh.
– Người từng được thông báo có gan nhiễm mỡ hoặc men gan tăng.
Hiện nay, bệnh không chỉ gặp ở người lớn tuổi mà ngày càng được phát hiện nhiều ở người trẻ, đặc biệt ở những người có lối sống ít vận động và chế độ ăn chưa hợp lý.
Dấu hiệu thường gặp của bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa
Ở giai đoạn sớm, bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng. Một số người bệnh có thể có những biểu hiện khá mơ hồ như:
– Mệt mỏi kéo dài.
– Ăn uống kém, chậm tiêu.
– Tăng cân, tăng vòng bụng.
– Cảm giác đầy tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
Tuy nhiên, theo BS Bảo, đây đều là những dấu hiệu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các rối loạn thông thường khác. Vì vậy, người dân không nên chờ đến khi có triệu chứng rõ mới đi khám.
Khi nào người dân nên đi khám?
Người dân nên chủ động đi khám khi có một trong các tình huống sau:
– Có gan nhiễm mỡ phát hiện trên siêu âm.
– Xét nghiệm men gan tăng.
– Có thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp.
– Thường xuyên mệt mỏi, đầy tức vùng gan hoặc khó chịu kéo dài không rõ nguyên nhân.
Omega-3 là axit béo thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được, buộc phải dung nạp qua thực phẩm mà cá béo là ưu tiên hàng đầu. Do đó, nhiều người có thói quen ăn cá liên tục trong tuần với suy nghĩ "càng nhiều càng bổ". Tuy nhiên, ăn cá hàng ngày là không cần thiết, thậm chí không được khuyến khích đối với một số đối tượng nguy cơ cao.
Ngoài các loại cá, omega-3 còn có trong nhiều thực phẩm như các loại hạt như hạt lanh, óc chó, hạt chia...Các loại dầu thực vật như dầu đậu nành cũng là một lựa chọn nếu bạn muốn bổ sung omega-3 tự nhiên.
Bạn có thể bổ sung thêm viên uống omega-3, nhưng cần tuân theo chỉ định của bác sĩ. Thời điểm tốt nhất để uống omega-3 là trong hoặc ngay sau bữa ăn. Người đang dùng thuốc chống đông máu, người chuẩn bị phẫu thuật, huyết áp thấp hoặc có tiền sử dị ứng với cá biển cần thận trọng khi sử dụng.
Do đó, thay vì cố gắng ăn cá mỗi ngày một cách rập khuôn, bạn nên đan xen cá (ưu tiên cá thu, cá hồi, cá trích) với các món ăn từ thịt, kết hợp tráng miệng hoặc ăn nhẹ bằng các loại hạt. Chỉ sử dụng viên uống khi thực sự thiếu hụt và có hướng dẫn từ người có chuyên môn.
Để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể, bạn nên kết hợp cá, thịt đỏ với thực phẩm giàu protein khác. Bổ sung nhiều rau xanh và trái cây trong khẩu phần ăn hàng ngày. Uống nhiều nước, tập thể dục mỗi ngày để cơ thể phát triển toàn diện.
Sau một đêm dài không ăn, cơ thể cần được “nạp lại nhiên liệu” theo cách thông minh. Theo chuyên trang sức khỏe WebMD, bữa sáng đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động quá trình trao đổi chất, đồng thời cải thiện khả năng tập trung và trí nhớ. Nhưng điều quan trọng hơn là thành phần dinh dưỡng của bữa ăn.
Tiến sĩ Vijaya Surampudi, chuyên gia dinh dưỡng tại UCLA Health (Mỹ), cho biết một bữa sáng lý tưởng cần kết hợp protein và chất xơ để giữ năng lượng ổn định. Và bát yến mạch với sữa chua Hy Lạp chính là ví dụ điển hình cho sự kết hợp này.
Yến mạch cung cấp carbohydrate phức và beta-glucan - một loại chất xơ hòa tan giúp làm chậm quá trình tiêu hóa. Nhờ đó, năng lượng được giải phóng từ từ thay vì tăng vọt rồi tụt nhanh như khi ăn bánh ngọt hay thực phẩm nhiều đường. Điều này giúp bạn tránh cảm giác mệt mỏi, uể oải vào giữa buổi sáng.
Trong khi đó, sữa chua Hy Lạp giàu protein chất lượng cao, giúp kéo dài cảm giác no và hỗ trợ duy trì sự tỉnh táo. Một số nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí dinh dưỡng cho thấy bữa sáng giàu protein có thể cải thiện khả năng tập trung và giảm cảm giác đói vặt trong ngày.
Khi kết hợp thêm trái cây tươi như chuối, việt quất hoặc táo - những món ăn này còn cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa và một lượng đường tự nhiên vừa phải. Các loại hạt như hạnh nhân hoặc óc chó nếu thêm vào sẽ bổ sung chất béo lành mạnh, giúp não bộ hoạt động hiệu quả hơn.
Điểm đáng chú ý là sự kết hợp yến mạch và sữa chua không chỉ tốt cho năng lượng mà còn có lợi cho kiểm soát cân nặng và đường huyết. Nhờ chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ, yến mạch giúp hạn chế tình trạng tăng - giảm đường huyết đột ngột, vốn là nguyên nhân khiến nhiều người nhanh đói và mệt.
Ngược lại, nếu bữa sáng chỉ gồm cà phê ngọt, bánh mì trắng hoặc ngũ cốc nhiều đường, cơ thể có thể rơi vào trạng thái “tụt năng lượng” chỉ sau 1 - 2 giờ. Đây là lý do nhiều người dù đã ăn sáng vẫn cảm thấy buồn ngủ, thiếu tập trung khi làm việc.
Các chuyên gia khuyến nghị, nếu không có nhiều thời gian, bạn hoàn toàn có thể chuẩn bị món này từ tối hôm trước dưới dạng “overnight oats”. Chỉ cần trộn yến mạch với sữa chua, thêm trái cây, để trong tủ lạnh qua đêm là có ngay bữa sáng tiện lợi.
Trên là những cảnh báo đưa ra tại Hội thảo "Cập nhật các kỹ thuật can thiệp điều trị bệnh trĩ, rò hậu môn trực tràng bằng công nghệ laser diode", do Bệnh viện đa khoa Hoàng Tuấn (phường Phú Lợi, thành phố Cần Thơ) tổ chức ngày 20.5.
Tại hội thảo, tiến sĩ - bác sĩ La Văn Phú, Trưởng Khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện đa khoa thành phố Cần Thơ, cho biết bệnh trĩ đang có dấu hiệu trẻ hóa rõ rệt. "Trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ thường xuyên gặp những bệnh nhân ở lứa tuổi trẻ, nhất là người trong độ tuổi lao động; trong số đó, không ít trường hợp là học sinh, sinh viên".
Điều đáng nói là, bệnh xuất hiện ở "vùng kín" nên nhiều người bệnh còn tâm lý e ngại, trì hoãn việc thăm khám. Hệ quả là nhiều bệnh nhân chỉ đến gặp bác sĩ khi trĩ đã chuyển sang độ 3, độ 4, kèm theo các tình trạng nặng như chảy máu, sa nghẹt hay nhiễm trùng búi trĩ, buộc phải can thiệp phẫu thuật. "Tuy không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng căn bệnh này gây ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống", bác sĩ Phú nói.
Các chuyên gia cũng cho rằng, tình trạng phình to búi trĩ gây đau đớn phần lớn xuất phát từ thói quen sinh hoạt và làm việc thiếu khoa học. Một trong những thói quen xấu thường thấy ở người trẻ là xem điện thoại khi đi vệ sinh, kéo dài thời gian ngồi, gây mất tập trung và làm giảm phản xạ đẩy chất thải, từ đó tạo áp lực lớn lên thành trực tràng và tăng nguy cơ hình thành búi trĩ. Bên cạnh đó, lối sống ăn nhiều đồ ăn nhanh, đồ cay nóng, thiếu chất xơ, lười uống nước hay việc "cố nhịn" đại tiện cũng là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến táo bón kéo dài và gây bệnh.
Theo bác sĩ Phú, để phòng ngừa những phiền toái do bệnh trĩ mang lại, chuyên gia y tế khuyến cáo mỗi cá nhân cần duy trì thói quen ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước, tăng cường vận động, đi vệ sinh đúng giờ và đặc biệt là từ bỏ ngay thói quen lướt thiết bị điện tử trong nhà vệ sinh. Ở mức độ nhẹ, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tình trạng thông qua việc dùng thuốc kết hợp với thay đổi lối sống.
Đối với những ca bệnh cần can thiệp ngoại khoa, các bác sĩ cho biết, công nghệ laser diode đang được đánh giá là một giải pháp tiên tiến, mang lại hiệu quả cao với tiêu chí "Xâm lấn tối thiểu - không dùng dao kéo - phục hồi nhanh".
Theo tiến sĩ - bác sĩ Trần Ngọc Dũng, Trưởng khoa Hậu môn - Đại trực tràng và sàn chậu, Bệnh viện ĐH Y Hà Nội, nguyên lý hoạt động của laser diode là chỉ tác động trực tiếp vào hệ thống mạch máu nuôi, giúp làm teo búi trĩ mà vẫn bảo tồn trọn vẹn các cấu trúc giải phẫu bình thường của vùng hậu môn như niêm mạc, mô đệm và cơ hậu môn. Điều này khắc phục được nhược điểm của các phương pháp phẫu thuật truyền thống là phải cắt bỏ mô, gây ảnh hưởng đến sinh lý người bệnh.
So với các kỹ thuật kinh điển như Milligan Morgan hay Longo, can thiệp bằng laser diode còn giúp bệnh nhân ít đau đớn, thời gian và mức độ chảy máu sau mổ được giảm thiểu đáng kể. Phương pháp này cũng ghi nhận tỷ lệ tái phát và bí tiểu sau mổ rất thấp, đồng thời loại trừ được biến chứng hẹp hậu môn. Đặc biệt, người bệnh có thể phục hồi, đi lại bình thường chỉ sau 2 ngày và quay lại làm việc sau 6 - 7 ngày, thay vì phải mất nửa tháng như trước đây.
Nhằm đưa những tiến bộ y khoa ứng dụng sâu rộng, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Phổ, Phó giám đốc Bệnh viện đa khoa Hoàng Tuấn, thông tin thêm, hiện bệnh viện này đang tập trung nguồn lực đầu tư cho hệ thống phòng mổ nội khoa chuyên ứng dụng kỹ thuật can thiệp laser diode. Song song đó, các ê kíp phẫu thuật viên của bệnh viện đang tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật trực tiếp theo hình thức "cầm tay chỉ việc" từ các chuyên gia đầu ngành.
