Theo số liệu thống kê, chỉ riêng tại Anh đã có hơn 5,8 triệu người đang sống chung với bệnh tiểu đường, trong đó tiểu đường type 2 chiếm khoảng 90% số ca bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng những điều chỉnh đơn giản trong chế độ ăn uống và lối sống có thể mang lại hy vọng mới cho người bệnh.
Tiểu đường type 2 thường liên quan đến tình trạng béo phì và lối sống ít vận động. Bệnh xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc sử dụng insulin không hiệu quả, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể gây ra các biến chứng dài hạn. Dù vậy, bên cạnh việc dùng thuốc, thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt.
Các bác sĩ tại Trường Y học Lối sống Mỹ (ACLM) đã liệt kê 6 thay đổi quan trọng giúp bệnh nhân có tiềm năng đảo ngược tình trạng bệnh, bao gồm: ăn uống đủ chất, tập thể dục, ngủ đủ giấc và tránh các chất độc hại.
Tiến sĩ Padmaja Patel, Chủ tịch ACLM, nhận định rằng thông thường, các bệnh mãn tính như tiểu đường type 2 được quản lý như một tình trạng mà bệnh nhân phải sống chung suốt đời. “Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng việc đưa bệnh vào trạng thái thuyên giảm (remission) nên là ‘kim chỉ nam’ trong quá trình điều trị”, vị chuyên gia nói.
Bà cho biết thêm, mục tiêu của dự án này là hướng tới việc phục hồi sức khỏe, kéo dài chất lượng cuộc sống và tạo ra một hệ thống y tế bền vững hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc kiểm soát các triệu chứng.
Dưới đây là 6 khuyến nghị chi tiết từ ACLM:
Dinh dưỡng
Chế độ ăn uống là yếu tố sống còn để cải thiện bệnh tiểu đường type 2, giúp kiểm soát cân nặng, điều hòa đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy ăn nhiều thực phẩm nguyên bản (whole foods), ưu tiên các bữa ăn và đồ ăn nhẹ từ thực vật, ít chế biến và giàu dinh dưỡng”.
Hoạt động thể chất
Tương tự dinh dưỡng, vận động giúp hạ đường huyết, hỗ trợ giảm cân và hạn chế các biến chứng sức khỏe khác.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy vận động mỗi ngày. Hãy kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh, bài tập linh hoạt (dẻo dai) và các bài tập cardio (aerobic) vào thói quen hàng ngày của bạn”.
Kiểm soát căng thẳng (Stress)
Các chuyên gia cho biết việc quản lý căng thẳng giúp giảm lượng đường trong máu và giảm tình trạng kháng insulin. Khi bị stress, cơ thể tiết ra các hormone như cortisol và adrenaline, gây ra tình trạng tăng đường huyết đột biến rất nguy hiểm.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy rèn luyện các kỹ năng thích nghi lành mạnh để đáp ứng với những thay đổi của cuộc sống và tăng cường khả năng phục hồi tinh thần”.
Giấc ngủ
Người bệnh tiểu đường type 2 được khuyến cáo nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm. Việc thiếu ngủ làm tăng hormone stress và thúc đẩy tăng cân, khiến quá trình kiểm soát glucose trở nên khó khăn hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy tạo điều kiện tốt nhất để có được giấc ngủ chất lượng từ 7-9 tiếng mỗi đêm, giúp cơ thể có thời gian tái tạo và phục hồi”.
Các mối quan hệ xã hội
Các mối quan hệ lành mạnh có liên quan mật thiết đến việc hạ đường huyết và quản lý bệnh tốt hơn. Sự hỗ trợ từ cộng đồng và người thân giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy bệnh nhân tự chăm sóc bản thân tốt hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy nuôi dưỡng các mối quan hệ tích cực và xây dựng những kết nối mang lại ý nghĩa, mục đích cho cuộc sống của bạn”.
Tránh xa các chất độc hại
Việc tránh xa rượu bia, ma túy và thuốc lá là điều bắt buộc để quản lý tiểu đường type 2. Những chất này làm suy giảm sức khỏe chuyển hóa và dẫn đến các biến chứng dài hạn trầm trọng hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy tránh xa các hành vi tiêu thụ hoặc tiếp xúc với các chất độc hại cho cơ thể”.
Giảm cân không đồng nghĩa với việc phải ép mình vào những chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hay các bài tập hành xác. Anh Zee Ali, chuyên gia sức khỏe và thể hình, mới đây chia sẻ cách giảm thành công 25 kg chỉ trong vòng 6 tháng nhờ duy trì một số thói quen sinh hoạt đơn giản và bền vững. Trong bài viết đăng trên Instagram cá nhân hôm 22/6, anh tiết lộ những nguyên tắc thực tế giúp bản thân lột xác hoàn toàn về cả vóc dáng lẫn sức khỏe.
Ali cho hay việc để cơ thể rơi vào trạng thái đói, không đủ no chính là nguyên nhân dẫn đến cảm giác thèm ăn, từ đó tìm đến đồ ăn nhanh và khiến mọi nỗ lực giảm cân đổ bể. Do đó, thay vì nhịn ăn, anh tập trung thực hiện 3 nguyên tắc quan trọng.
Theo anh Ali, "giấc ngủ và nước chính là những vũ khí bí mật". "Mỗi tối, tôi đi ngủ trước 22h30 và duy trì uống từ 3 đến 4 lít nước mỗi ngày. Ngủ đủ giấc giúp tăng cường năng lượng, còn uống đủ nước sẽ làm giảm cảm giác thèm ăn. Đơn giản", anh viết.
Bên cạnh đó, việc thiết lập và tuân thủ một lịch trình sinh hoạt cố định hàng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính kỷ luật. Theo Ali, việc chủ động lên kế hoạch chi tiết cho thời gian ngủ, lịch tập gym hay đi bộ từ trước sẽ giúp bản thân kiểm soát được cuộc sống, tránh bị các công việc phát sinh làm gián đoạn.
Nguyên tắc quan trọng cuối cùng nằm ở chế độ dinh dưỡng giàu protein. Dù tổng lượng thức ăn nạp vào cơ thể giảm đi đáng kể, anh vẫn đảm bảo tiêu thụ từ 180 đến 200 gam protein mỗi ngày. Lượng đạm này giúp duy trì khối lượng cơ bắp, hạn chế các cơn thèm ăn, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và hỗ trợ đốt cháy mỡ bụng nhanh hơn.
Nhờ kiên trì lặp lại quy trình đơn giản này mỗi ngày mà không cần đến các chế độ kiêng khem cực đoan, Ali đã giảm từ 101 kg xuống còn 76 kg trong 24 tuần. Ở tuổi 46, anh cho biết bản thân cảm thấy khỏe mạnh, săn chắc và hạnh phúc hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế lưu ý dù câu chuyện của anh Ali đã chứng minh hiệu quả của tính kỷ luật, giấc ngủ, nước và protein, nhu cầu dinh dưỡng của mỗi cá nhân là hoàn toàn khác nhau. Lượng protein cần thiết cho mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, cân nặng, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe tổng thể. Do đó, người dân nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng một chế độ ăn uống phù hợp nhất với thể trạng và mục tiêu riêng của bản thân.
Bệnh tiểu đường là tình trạng rối loạn chuyển hóa, đặc trưng bởi lượng đường trong máu tăng cao mạn tính. Tăng đường huyết buổi sáng xảy ra vào khoảng từ 4h đến 8h, thường do nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, làm tăng sản xuất glucose và một số hormone như cortisol, gây kháng insulin, dẫn đến lượng đường trong máu cao.
Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo bệnh tiểu đường thường xuất hiện vào đầu ngày.
Khô miệng
Theo Times of India, khô miệng vào buổi sáng là một triệu chứng khá phổ biến ở người mắc bệnh tiểu đường. Nguyên nhân do lượng đường trong máu tăng cao khiến cơ thể phải đào thải glucose dư thừa qua nước tiểu. Quá trình này kéo theo việc mất nhiều nước hơn bình thường, dẫn đến cảm giác khát, khô miệng khi thức dậy.
Bệnh tiểu đường còn làm giảm chức năng của tuyến nước bọt. Nếu tình trạng khô miệng kéo dài kèm mệt mỏi, người bệnh nên kiểm tra để hạn chế các biến chứng.
Buồn nôn
Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể bị mất nước, rối loạn cân bằng điện giải, gây cảm giác buồn nôn hoặc khó chịu ở dạ dày khi vừa thức dậy. Bệnh có thể làm tổn thương các dây thần kinh điều khiển dạ dày, khiến thức ăn tiêu hóa chậm hơn, dễ gây đầy bụng, khó tiêu.
Tầm nhìn mờ
Khi lượng đường trong máu tăng cao, dịch trong cơ thể bị thay đổi, khiến thủy tinh thể ở mắt sưng lên và thay đổi khả năng hội tụ ánh sáng. Điều này có thể làm thị lực bị mờ tạm thời, đặc biệt vào buổi sáng. Nếu đường huyết cao kéo dài, các mạch máu nhỏ trong võng mạc có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ mắc bệnh võng mạc tiểu đường.
Tê chân
Tê chân vào buổi sáng có thể là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường vì lượng đường trong máu cao kéo dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, đặc biệt ở bàn chân. Triệu chứng thường dễ nhận thấy hơn sau khi thức dậy vì chân ít vận động trong nhiều giờ liên tục suốt đêm. Bạn nên đi kiểm tra sức khỏe nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên kèm theo dấu hiệu khát nước, nhìn mờ, tiểu nhiều.
Nổi mẩn ngứa trên da
Lượng đường trong máu tăng cao kéo dài khiến cơ thể mất nước, da khô, dễ kích ứng, ngứa. Bên cạnh đó, bệnh có thể làm tổn thương mạch máu nhỏ, giảm lưu thông máu đến da, ảnh hưởng đến khả năng nuôi dưỡng và phục hồi của da. Đường huyết cao cũng tạo điều kiện cho nấm men và vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da gây ngứa, theo Cleveland Clinic.
Khát nước quá mức
Người mắc bệnh tiểu đường thường thức dậy với cảm giác khát nước dữ dội vì cơ thể đang cố gắng kiểm soát lượng đường trong máu cao. Thận phải làm việc vất vả hơn để lọc, hấp thụ lượng glucose dư thừa và quá trình này cần nhiều chất lỏng.
Theo Cục Phòng bệnh, bản tin cập nhật mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố ngày 2-7 cho hay ổ dịch do vi rút Hanta (chủng Andes - ANDV) liên quan đến tàu du lịch MV Hondius đã được kiểm soát và không còn là nguy cơ y tế công cộng.
WHO đánh giá dự kiến sẽ không tiếp tục ghi nhận các trường hợp lây truyền liên quan đến ổ dịch này.
Theo WHO kể từ ngày 2-5 khi ổ dịch được thông báo cho WHO đến ngày 2-7 đã ghi nhận tổng cộng 13 trường hợp mắc, trong đó có 12 trường hợp được xét nghiệm khẳng định nhiễm vi rút Andes (ANDV) và 1 trường hợp nghi ngờ. Trong đó có 3 trường hợp tử vong.
Trong số 10 trường hợp nhập viện, 8 người đã khỏi bệnh và xuất viện, 2 người đang được tiếp tục điều trị.
Tất cả các trường hợp mắc đều là những người đã có mặt trên tàu MV Hondius. Toàn bộ người tiếp xúc đã hoàn thành thời gian theo dõi sức khỏe 42 ngày theo hướng dẫn của WHO mà không ghi nhận thêm trường hợp lây nhiễm thứ phát.
Kết quả này cho thấy chuỗi lây truyền đã được cắt đứt, ổ dịch đã được kiểm soát hiệu quả và không còn nguy cơ lây truyền liên quan đến sự kiện này.
Theo đánh giá của WHO, vi rút Andes vẫn là tác nhân lưu hành tại một số quốc gia Nam Mỹ.
Khả năng lây truyền từ người sang người của chủng vi rút này ở mức hạn chế, chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc gần và kéo dài, chưa ghi nhận các đợt bùng phát lây truyền diện rộng.
Môi trường khép kín trên tàu du lịch được cho là yếu tố thuận lợi làm phát sinh chuỗi lây truyền giới hạn trong đợt bùng phát dịch vừa qua.
Ngay sau khi WHO thông tin về chùm ca bệnh trên tàu MV Hondius, Bộ Y tế đã chủ động theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên cập nhật đánh giá nguy cơ.
Đối với Việt Nam, đến nay chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do chủng vi rút Andes, cũng như chưa ghi nhận công dân Việt Nam liên quan đến sự bùng phát dịch trên tàu MV Hondius.
Qua rà soát các dữ liệu khoa học hiện có, Việt Nam trước đây chỉ ghi nhận một số bằng chứng về các chủng vi rút Hanta khác như vi rút Seoul hoặc các vi rút Hanta phát hiện trên động vật.
Mặc dù nguy cơ từ sự kiện ổ dịch nêu trên đã kết thúc, Bộ Y tế khuyến cáo người dân tiếp tục chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người.
Đặc biệt là vệ sinh môi trường, kiểm soát chuột và các loài gặm nhấm; hạn chế tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc những khu vực có nguy cơ ô nhiễm.
Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở sau khi có yếu tố nguy cơ phơi nhiễm, cần liên lạc với cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và điều trị kịp thời.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan theo dõi diễn biến tình hình bệnh do vi rút Hanta trên thế giới, cập nhật các thông tin khoa học, đánh giá nguy cơ khi cần thiết và triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.
