Theo báo cáo “Thị trường sữa công thức Việt Nam: Xu hướng và cơ hội tăng trưởng cho thương hiệu 2026” của Metric, sữa công thức đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao hơn mức trung bình của ngành hàng mẹ và bé. Xu hướng này phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của các gia đình đối với giai đoạn dinh dưỡng sớm, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của trẻ.
Khác với nhiều nhóm hàng tiêu dùng thông thường, lựa chọn sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ không chỉ dựa trên giá cả của sản phẩm mà còn là quyết định dựa trên niềm tin đối với thương hiệu.
Phụ huynh có xu hướng tham khảo nhiều nguồn thông tin trước khi đưa ra lựa chọn, bao gồm tư vấn từ các chuyên gia y tế, cộng đồng cha mẹ và trải nghiệm thực tế. Khi đã tìm được sản phẩm phù hợp, họ thường duy trì lựa chọn trong thời gian dài.
Sự gia tăng mức độ quan tâm của phụ huynh cũng kéo theo yêu cầu ngày càng khắt khe hơn đối với ngành dinh dưỡng trẻ nhỏ. Đây là nhóm thực phẩm được quản lý chặt chẽ tại nhiều quốc gia, với các tiêu chuẩn liên quan đến thành phần dinh dưỡng, mức độ an toàn và bằng chứng khoa học.
Tại châu Âu, sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ phải tuân thủ hệ thống kiểm soát của Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA). Các quy định tập trung vào việc đảm bảo hàm lượng dưỡng chất phù hợp với nhu cầu sinh lý của trẻ và chỉ cho phép sử dụng những thành phần đã được đánh giá về tính an toàn thông qua bằng chứng khoa học.
Theo ông Olivier Robin, Giám đốc Chất lượng tại Trung tâm Nghiên cứu và phát triển Nestlé ở Konolfingen (Thụy Sĩ): “Dưỡng chất trẻ hấp thu trong những năm đầu đời đều ảnh hưởng trực tiếp đến sự tăng trưởng, phát triển hệ miễn dịch, thể chất, trí não”. Trên cơ sở đó, sữa công thức tại châu Âu được xây dựng trên nền tảng khoa học chặt chẽ, đảm bảo đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng và phát triển của trẻ.
Tại Việt Nam, bên cạnh tiêu chuẩn quốc tế, sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ còn cần tuân thủ các quy định của cơ quan quản lý trong nước. Các dưỡng chất như đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất đều được quy định rõ mức tối thiểu và tối đa. Ví dụ, hàm lượng chất đạm chiếm khoảng 13-20% năng lượng, chất béo chiếm khoảng 40-60% năng lượng, đồng thời tổng hàm lượng chất đạm và chất béo cũng phải nằm trong các khoảng quy định cụ thể.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ hồ sơ và bằng chứng khoa học đối với các công dụng được công bố trên sản phẩm trước khi được phép lưu hành trên thị trường.
Nếu công thức dinh dưỡng là nền tảng, thì quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng là yếu tố giúp hiện thực hóa các tiêu chuẩn đó trong từng sản phẩm.
Vì thế, chất lượng sản phẩm cần được kiểm soát xuyên suốt toàn bộ quy trình sản xuất. Nhiều tập đoàn dinh dưỡng hàng đầu đã và đang đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống kiểm tra chất lượng đa tầng, nhằm đảm bảo tính nhất quán giữa các lô sản phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng.
Ông Olivier Robin cho biết thêm: “Mỗi công đoạn sản xuất đối với sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ đều cần được thực hiện một cách chuẩn xác. Điều này không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ở hiện tại mà còn góp phần hỗ trợ sự phát triển lâu dài của trẻ trong tương lai”.
Điển hình là Tập đoàn Nestlé, mỗi lon sữa tại đây phải đáp ứng tối thiểu hơn 1.200 chỉ tiêu kiểm tra chất lượng. Con số này có thể được bổ sung, kiểm tra với số lần nhiều hơn ở tùy từng nhà máy hoặc thị trường. Đồng thời, bộ phận phê duyệt chất lượng được vận hành độc lập với bộ phận sản xuất nhằm đảm bảo tính khách quan trong quá trình đánh giá và thẩm định chất lượng sản phẩm.
Song song với việc đảm bảo chất lượng, đầu tư cho nghiên cứu khoa học cũng là nền tảng quan trọng trong phát triển sản phẩm. Nestlé hiện vận hành mạng lưới hơn 4.000 nhân sự nghiên cứu và phát triển tại 22 trung tâm trên toàn cầu, tập trung phát triển các giải pháp dinh dưỡng dựa trên cơ sở khoa học đồng thời đánh giá và cải tiến công thức theo những hiểu biết mới nhất về dinh dưỡng trẻ nhỏ.
Nhấn mạnh về cam kết dài hạn của Nestlé, bà Radia Saddiki – Quản lý Toàn cầu Ngành hàng sữa công thức tại Nestlé cho biết: “Hơn 155 năm qua, Nestlé không ngừng thúc đẩy sự phát triển của ngành dinh dưỡng trẻ nhỏ. Trong suốt hành trình ấy, chúng tôi luôn cam kết mang đến các giải pháp dinh dưỡng được dẫn dắt bởi khoa học với tiêu chuẩn chất lượng hàng đầu, nhằm hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của trẻ em trên toàn thế giới”.
Sự an tâm của các bậc phụ huynh luôn là động lực thúc đẩy các tập đoàn dinh dưỡng như Nestlé không ngừng đầu tư vào nghiên cứu, sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đây cũng là cách tập đoàn mang chất lượng Thụy Sĩ đến với người tiêu dùng Việt Nam, góp phần giúp các gia đình thêm vững tin hơn trong hành trình chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ nhỏ.
Trong bối cảnh phụ huynh ngày càng chủ động tìm hiểu thông tin và đặt ra tiêu chuẩn cao hơn, chất lượng, tính minh bạch và nền tảng khoa học đang trở thành những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng niềm tin trong lựa chọn sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ.
Bài viết "Người bán thức ăn không đeo khẩu trang, găng tay: Ai giám sát, xử phạt?" trên Tuổi Trẻ Online thu hút nhiều ý kiến bạn đọc, trong đó không ít bạn đọc kể câu chuyện chính mình chứng kiến và đề xuất giải pháp.
“Thực tế nhiều người bán đồ ăn thức uống vẫn không đeo khẩu trang, nhất là không đeo găng tay. Song họ vẫn bán đắt đấy”, bạn đọc Trần Quang Dinh nêu ra một nghịch lý.
Phản hồi về bình luận trên, bạn đọc tên Hoa chỉ ra một loạt lý do rất thực tế: “Không tìm được quán đảm bảo, quán sạch thì xa, ý thức của nhiều người không quan tâm đến vệ sinh hoặc không cho rằng đó là vấn đề.
Hoặc người bán lúc bán thì đeo găng tay, lúc nấu không đeo rồi nêm nếm xong lại đưa muỗng đũa đã dùng vào khuấy. Nên họ nghĩ mua ở đâu cũng vậy”.
Những hình ảnh phía sau quầy bếp đôi khi đủ khiến thực khách “mất ngon” ngay lập tức. Bạn đọc tên Sang kể lại trải nghiệm của mình: “Quán bún bò gần nhà tôi luôn đắt khách vì nấu rất ngon. Nhưng có lần vô tình tôi vào nhà bếp thì bắt gặp cảnh nam thanh niên hầm nồi xương mà mồ hôi nhễ nhại, chảy xuống nồi hầm xương. Từ đó không dám ghé quán ăn nữa”.
“Cầm bát, bốc đồ, vừa nói liên tục mà không đeo khẩu trang, không biết bao nhiêu nước bọt bắn vào vậy mà cũng đắt khách ra vào liên tục”, bạn đọc Giang cũng mô tả quán ăn mình từng trải nghiệm.
Người ở địa chỉ chau****@gmail.com thừa nhận nhiều khi thấy người bán tay bốc, miệng nói liên tục vào tô bún nhưng ráng giả lơ để ăn vì đã lỡ gọi hoặc đó là quán gần nhà, đỡ phải đi xa.
Thậm chí, mức độ còn nghiêm trọng hơn khi liên quan đến sức khỏe người bán. Tài khoản ledu****@gmail.com lo ngại:
“Đó là chưa kể người bán nhiễm bệnh truyền nhiễm (lao, dạ dày...), tay không đeo găng vẫn bốc thịt bỏ vào bánh mì, vào tô phở... Nhiều khi khuất mắt thôi, nếu chứng kiến thì 10 người bán hiện nay thì có đến 9 người bốc thịt, rau, bún... bằng tay trần. Có khi vừa đi vô nhà vệ sinh, trở ra ngồi vô bàn bốc bún, bốc thịt liền vì khách đợi!”.
Thậm chí ngay cả những người có đeo găng tay cũng chưa đúng cách. Như bạn đọc Minh chia sẻ: “Tôi thấy nhiều người đeo găng tay nhưng vừa bốc thức ăn vừa cầm tiền, giẻ lau, các thứ xung quanh. Lúc này găng tay cũng không còn tác dụng gì nữa”.
“Việc đeo khẩu trang và găng tay là quy định bắt buộc đối với người bán thực phẩm. Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra để đảm bảo vệ sinh an toàn cho thực khách”, bạn đọc Thái đề xuất.
Bạn đọc 5 Mì Lát đặt thẳng vấn đề: “Tăng mức phạt mà không trả lời được câu hỏi ‘Ai giám sát?’ thì cũng bằng không”.
Vì vậy, bạn đọc này cho rằng giải pháp không thể chỉ dừng ở việc siết chặt chế tài, mà phải mở rộng mạng lưới giám sát.
Bạn đọc Nam đề xuất: “Để người mua tự báo cáo và hưởng phần trăm trên mức phạt. Mỗi quán có 2 lần kiểm định chất lượng thực phẩm mỗi năm và được dán tem xanh vệ sinh với mã QR code để ai cũng có thể tra cứu quy trình, kết quả cũng như tên người duyệt”.
Ở góc nhìn khác, bạn đọc Sao Xẹt cho rằng nên “tẩy chay” quán đó. Bởi người ăn là người giám sát tốt nhất, thấy không ổn thì từ chối, không mua. Bạn đọc Minh đồng tình: “Bây giờ khách hàng thông thái lắm. Quán nào bẩn là khách bỏ ngay, giữ vệ sinh cũng là giữ uy tín”.
Song song đó, việc kiểm soát cần bắt đầu từ gốc. “Phải kiểm tra từ các lò sản xuất mì, bún, chả… đến người bán lẻ. Đây là chuỗi cung ứng, nếu nguyên liệu đầu vào đã không đảm bảo, thì việc đeo găng tay ở khâu cuối cũng không có tác dụng”, bạn đọc Nguyễn Văn Cường bình luận.
Ở cấp độ thực thi, bạn đọc Hữu Phạm đề xuất: “Đề nghị thí điểm phát găng tay, tạp dề cho các hộ kinh doanh trong chợ, khuyến khích họ mang găng tay, khẩu trang khi cầm nắm sợi bún, sợi phở, nạm bò để chặn nhiễm khuẩn. Singapore, Thái Lan họ làm khá tốt thì Việt Nam cũng làm tốt vì sức khỏe cộng đồng và du khách”.
Điểm mạnh nhất của khoai lang tím là hàm lượng chất chống ô xy hóa anthocyanin cao. Anthocyanin đã tạo ra màu tím đặc trưng của loại củ này. Các loại thực vật có màu tím khác như việt quất, nho tím hay bắp cải tím cũng rất giàu anthocyanin, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Tế bào có thể bị tổn thương khi cơ thể tích tụ quá nhiều gốc tự do. Tình trạng này được gọi là căng thẳng ô xy hóa, có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa cũng như tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Nhờ chứa nhiều anthocyanin, khoai lang tím có hoạt tính chống ô xy hóa cao hơn đáng kể so với các giống khoai lang màu trắng hoặc vàng.
Nghiên cứu được công bố trên chuyên san Food and Nutrition Research cho thấy khoai lang tím sở hữu hàm lượng hợp chất chống ô xy hóa vượt trội so với nhiều giống khoai lang khác. Điều này giúp khoai lang tím trở thành một trong những nguồn bổ sung chất chống ô xy hóa tự nhiên tốt nhất trong chế độ ăn hằng ngày.
Mặc dù không giàu anthocyanin như khoai lang tím nhưng khoai lang trắng vẫn là một thực phẩm bổ dưỡng. Loại củ này chứa tinh bột phức hợp, chất xơ, vitamin C, kali, mangan và nhiều vi chất cần thiết khác.
Tinh bột phức tạp trong khoai lang là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Trong khi đó, chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, kéo dài cảm giác no và giúp kiểm soát đường huyết sau bữa ăn. Kali là khoáng chất cần thiết cho hoạt động của tim, cơ bắp và hệ thần kinh.
Do đó, khoai lang trắng vẫn là lựa chọn phù hợp cho những người muốn thay thế một phần cơm hoặc các loại tinh bột tinh chế trong chế độ ăn hằng ngày.
Nếu xét riêng về hàm lượng chất chống ô xy hóa và các hợp chất thực vật có lợi, khoai lang tím có phần nhỉnh hơn nhờ chứa nhiều anthocyanin và polyphenol. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa khoai lang trắng kém bổ dưỡng. Đối với đa số người khỏe mạnh, cả hai loại khoai đều là lựa chọn tốt khi được sử dụng trong chế độ ăn cân bằng. Chúng ta hoàn toàn có thể luân phiên dùng cả khoai lang trắng và khoai lang tím tùy theo sở thích mà mục tiêu dinh dưỡng.
Dù lựa chọn khoai lang trắng hay khoai lang tím, cách chế biến vẫn ảnh hưởng đáng kể đến giá trị dinh dưỡng của thực phẩm. Đối với khoai lang tím, anthocyanin tương đối nhạy cảm với nhiệt nên hấp hoặc luộc thường là những phương pháp giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
Trong khi đó, chiên ngập dầu có thể làm tăng đáng kể lượng calo và chất béo trong món ăn. Vì vậy, hấp, luộc hoặc nướng vừa phải thường là những cách chế biến tốt hơn, theo Healthline.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết khi trời nắng nóng việc uống nước lạnh sẽ mang lại một số tác dụng như làm mát cơ thể nhanh, tăng cảm giác kích thích uống nước vì nước mát lạnh dễ uống. Tuy nhiên việc uống nước lạnh sẽ gây ra nhiều tác hại như sau:
Tiêu hóa chậm, đầy hơi, chuột rút. Uống nước ở nhiệt độ 2 - 4°C trong hoặc ngay sau bữa ăn có thể tạm thời làm gián đoạn quá trình tiêu hóa. Nhiệt độ lạnh làm chậm quá trình co bóp dạ dày và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày (sự di chuyển của thức ăn vào ruột). Những tác động này không phải lúc nào cũng xảy ra, nhưng chúng giải thích tại sao một số người có thể gặp các vấn đề về đường ruột (đau bụng, đầy hơi...) sau khi uống đồ uống rất lạnh.
Có thể xảy ra sốc nhiệt. Uống đồ quá lạnh và quá nhanh sẽ gây ra sự giảm nhiệt độ đột ngột trong đường tiêu hóa. Nếu bạn có dạ dày nhạy cảm, cú sốc nhiệt này có thể gây ra chuột rút và khó chịu.
Đau họng. Uống nước lạnh, đặc biệt là sau bữa ăn, dẫn đến hình thành các chất nhầy dư thừa (niêm mạc đường hô hấp), tạo thành lớp bảo vệ của đường hô hấp. Tuy nhiên, nó sẽ gây ra hiện tượng bỏng lạnh, khiến cổ họng bị đau rát và tổn thương.
Giảm nhịp tim. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nước lạnh có thể làm giảm nhịp tim của bạn. Uống nước đá được cho là kích thích dây thần kinh sọ thứ 10 - dây thần kinh phế vị.
Xoang và nhức đầu. Uống quá nhiều đồ lạnh cũng có thể gây ra vấn đề "đóng băng não", đặc biệt khi bạn uống quá nhiều nước đá hoặc ăn kem. Khi đó, nước lạnh làm mát các dây thần kinh nhạy cảm của cột sống, do đó nó ảnh hưởng đến não. Vì lý do này, nhức đầu và các vấn đề về xoang cũng có thể xảy ra
Đau răng và ê buốt men răng. Thường xuyên uống đồ uống rất lạnh làm tăng độ nhạy cảm của răng, đặc biệt nếu men răng bị mòn hoặc nướu bị tụt. Cần lưu ý rằng sự thay đổi nhiệt độ (lạnh - nóng) cũng tạo ra sức căng trong mô răng. Về lâu dài, điều này có thể thúc đẩy sự xuất hiện của các vết nứt nhỏ và làm tăng độ nhạy cảm với lạnh.
Để duy trì sự hydrat hóa và tiêu hóa hằng ngày, nước ở nhiệt độ phòng (20 - 22°C) thường được khuyến nghị. Trong khi tập thể dục hoặc ở những vùng khí hậu nắng nóng, các nghiên cứu cho thấy nước mát ở nhiệt độ 10 - 16°C giúp tối ưu hóa quá trình hydrat hóa và điều hòa thân nhiệt.
Theo cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, nếu bạn thích uống đồ uống lạnh, sau đây là một số lời khuyên:
Tránh uống trong bữa ăn. Hãy đợi ít nhất 30 phút sau ăn.
Uống từ từ, từng ngụm nhỏ: Thay vì uống vội một cốc lớn, điều này sẽ giúp cơ thể dần thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ hơn.
Bảo vệ răng: Dùng ống hút, giúp hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp nước lạnh với men răng.
Theo dõi tín hiệu cơ thể: Đau bụng dữ dội, đầy hơi hoặc đau răng tái phát sau khi uống đồ uống lạnh cho thấy bạn cần điều chỉnh nhiệt độ đồ uống của mình.
