Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là một trong năm đơn vị chịu trách nhiệm giám định mẫu hài cốt trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm lại danh tính liệt sĩ đang diễn ra.
Ban đầu, Viện được giao thực hiện hơn 6.600 mẫu. Đến nay số mẫu cần xác minh đã vượt 10.000. Hàng nghìn mẫu xương được bảo quản nghiêm ngặt trong phòng lưu mẫu. Theo các chuyên gia, việc xây dựng ngân hàng gen là bước quan trọng, giúp sàng lọc, khu trú các tập mẫu trên diện rộng, qua đó rút ngắn thời gian xác định danh tính.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là một trong năm đơn vị chịu trách nhiệm giám định mẫu hài cốt trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm lại danh tính liệt sĩ đang diễn ra.
Ban đầu, Viện được giao thực hiện hơn 6.600 mẫu. Đến nay số mẫu cần xác minh đã vượt 10.000. Hàng nghìn mẫu xương được bảo quản nghiêm ngặt trong phòng lưu mẫu. Theo các chuyên gia, việc xây dựng ngân hàng gen là bước quan trọng, giúp sàng lọc, khu trú các tập mẫu trên diện rộng, qua đó rút ngắn thời gian xác định danh tính.
Ông Trần Trung Thành, Giám đốc Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, đơn vị đang thực hiện ba nhiệm vụ chính: lưu giữ, bảo quản mẫu; giám định ADN thường quy; và triển khai dự án nâng cao năng lực giám định do Chính phủ Mỹ tài trợ thông qua Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP).
Chiến dịch "500 ngày đêm", từ 15/3/2026 đến 27/7/2027 với mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu các phần mộ chưa xác định danh tính trên cả nước; đồng thời giám định khoảng 18.000 mẫu ADN hài cốt.
Ông Trần Trung Thành, Giám đốc Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, đơn vị đang thực hiện ba nhiệm vụ chính: lưu giữ, bảo quản mẫu; giám định ADN thường quy; và triển khai dự án nâng cao năng lực giám định do Chính phủ Mỹ tài trợ thông qua Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP).
Chiến dịch "500 ngày đêm", từ 15/3/2026 đến 27/7/2027 với mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu các phần mộ chưa xác định danh tính trên cả nước; đồng thời giám định khoảng 18.000 mẫu ADN hài cốt.
Mẫu được chuyển về Trung tâm Giám định ADN và lưu giữ tại Phòng Lưu mẫu. Bên trong căn phòng này là hàng nghìn mẫu xương, răng... được quy tập từ các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước.
Mẫu được chuyển về Trung tâm Giám định ADN và lưu giữ tại Phòng Lưu mẫu. Bên trong căn phòng này là hàng nghìn mẫu xương, răng... được quy tập từ các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước.
Mẫu được chuyển về Trung tâm Giám định ADN và lưu giữ tại Phòng Lưu mẫu. Bên trong căn phòng này là hàng nghìn mẫu xương, răng... được quy tập từ các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước.
Các thành viên nhóm quản lý chất lượng đều phải làm việc trong các phòng sạch với môi trường vô trùng hoàn toàn để không ảnh hưởng đến chất lượng các mẫu xương.
Các thành viên nhóm quản lý chất lượng đều phải làm việc trong các phòng sạch với môi trường vô trùng hoàn toàn để không ảnh hưởng đến chất lượng các mẫu xương.
Tính chính xác tuyệt đối là tiêu chuẩn bắt buộc cho mỗi mẫu giám định.
Tính chính xác tuyệt đối là tiêu chuẩn bắt buộc cho mỗi mẫu giám định.
Theo ông Nguyễn Hoàng Vũ, thành viên nhóm quản lý chất lượng, trước khi tách chiết ADN, các mẫu xương phải được xử lý bề mặt nghiêm ngặt để loại bỏ nguy cơ nhiễm tạp.
"Xương sau hàng chục năm thường bị vôi hóa hoặc nhiễm bẩn từ môi trường đất, vi khuẩn. Chúng tôi phải mài bỏ hoàn toàn lớp bên ngoài, chỉ lấy phần lõi xương tinh sạch nhất để bảo đảm kết quả giám định không bị sai lệch", ông Vũ nói.
Theo ông Nguyễn Hoàng Vũ, thành viên nhóm quản lý chất lượng, trước khi tách chiết ADN, các mẫu xương phải được xử lý bề mặt nghiêm ngặt để loại bỏ nguy cơ nhiễm tạp.
"Xương sau hàng chục năm thường bị vôi hóa hoặc nhiễm bẩn từ môi trường đất, vi khuẩn. Chúng tôi phải mài bỏ hoàn toàn lớp bên ngoài, chỉ lấy phần lõi xương tinh sạch nhất để bảo đảm kết quả giám định không bị sai lệch", ông Vũ nói.
Theo ông Nguyễn Hoàng Vũ, thành viên nhóm quản lý chất lượng, trước khi tách chiết ADN, các mẫu xương phải được xử lý bề mặt nghiêm ngặt để loại bỏ nguy cơ nhiễm tạp.
"Xương sau hàng chục năm thường bị vôi hóa hoặc nhiễm bẩn từ môi trường đất, vi khuẩn. Chúng tôi phải mài bỏ hoàn toàn lớp bên ngoài, chỉ lấy phần lõi xương tinh sạch nhất để bảo đảm kết quả giám định không bị sai lệch", ông Vũ nói.
Sau khi được làm sạch, mẫu xương được nghiền thành bột mịn. Từ đây, các nhà khoa học bước vào công đoạn được ví như "mò kim đáy bể" - tách chiết ADN từ những hài cốt đã nằm dưới lòng đất 50-70 năm.
Sau khi được làm sạch, mẫu xương được nghiền thành bột mịn. Từ đây, các nhà khoa học bước vào công đoạn được ví như "mò kim đáy bể" - tách chiết ADN từ những hài cốt đã nằm dưới lòng đất 50-70 năm.
Sau công đoạn chuẩn bị, mẫu được xử lý qua quy trình gồm tách chiết, định lượng ADN, xây dựng thư viện gene, giải trình tự và phân tích tin sinh học. Ở bước cuối, dữ liệu ADN của hài cốt được đối chiếu với mẫu của thân nhân để xác định quan hệ huyết thống.
Để tránh nhầm lẫn, Trung tâm Giám định ADN xây dựng hệ thống quản lý mẫu hoàn toàn số hóa. Mỗi mẫu hài cốt khi tiếp nhận được cấp mã định danh riêng, kèm hình ảnh hiện trạng và toàn bộ thông số kỹ thuật. Hệ thống cho phép truy vết toàn bộ quá trình xử lý mẫu, từ tiếp nhận, nghiền xương, tách chiết ADN đến giải trình tự gene và trả kết quả giám định.
Mẫu xương đang được đưa vào máy tách chiết ADN tự động. Sau khi ly giải mẫu, dịch ly giải sẽ được ly tâm và chuyên vào hệ thống này để tách chiết và thu ADN.
Hệ thống giải trình tự tiếp nhận các mẫu ADN đã được xây dựng thư viện và làm giàu ADN đích bằng bộ hóa chất chuyên dụng. Công nghệ này cho phép giải trình tự các đoạn ADN bị phân hủy, có kích thước ngắn, đồng thời phân tích hàng nghìn chỉ thị di truyền trên toàn bộ hệ gen người, qua đó nâng cao khả năng xác định quan hệ huyết thống, kể cả với thân nhân có quan hệ xa.
Mẫu xương đang được đưa vào máy tách chiết ADN tự động. Sau khi ly giải mẫu, dịch ly giải sẽ được ly tâm và chuyên vào hệ thống này để tách chiết và thu ADN.
Hệ thống giải trình tự tiếp nhận các mẫu ADN đã được xây dựng thư viện và làm giàu ADN đích bằng bộ hóa chất chuyên dụng. Công nghệ này cho phép giải trình tự các đoạn ADN bị phân hủy, có kích thước ngắn, đồng thời phân tích hàng nghìn chỉ thị di truyền trên toàn bộ hệ gen người, qua đó nâng cao khả năng xác định quan hệ huyết thống, kể cả với thân nhân có quan hệ xa.
Trong khi Viện chịu trách nhiệm giám định mẫu hài cốt, Bộ Công an thực hiện giám định mẫu thân nhân để đưa vào ngân hàng dữ liệu.
Sau khi có kết quả từ hai phía, Bộ Công an sẽ tiến hành so khớp và gửi lại để các đơn vị chuyên môn đưa ra biên bản kết luận cuối cùng, làm cơ sở cho địa phương thông báo tới gia đình liệt sĩ.
Trong khi Viện chịu trách nhiệm giám định mẫu hài cốt, Bộ Công an thực hiện giám định mẫu thân nhân để đưa vào ngân hàng dữ liệu.
Sau khi có kết quả từ hai phía, Bộ Công an sẽ tiến hành so khớp và gửi lại để các đơn vị chuyên môn đưa ra biên bản kết luận cuối cùng, làm cơ sở cho địa phương thông báo tới gia đình liệt sĩ.
Tin Gốc: Vnexpress
