Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC), ra mắt sáng 26/6 tại Hà Nội, cung cấp công cụ thiết kế, hỗ trợ thẩm định, kiểm chứng thiết kế, làm đầu mối kết nối với các nhà máy chế tạo chip (foundry), đơn vị đóng gói, kiểm thử và các đối tác công nghệ quốc tế để tổ chức sản xuất thử cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW), gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí.
Chip sau khi được thiết kế cần sản xuất thử để kiểm tra hoạt động trên silicon thật, phát hiện lỗi về hiệu năng, điện năng, nhiệt độ và quy trình sản xuất để hoàn thiện sản phẩm. Hiện nay, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp thiết kế chip tại Việt Nam phải đặt sản xuất thử tại nhà máy nước ngoài dưới dạng dự án riêng lẻ, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian phát triển sản phẩm. Chi phí sản xuất thử dao động từ 30.000 đến 200.000 USD, thời gian chờ sản xuất 12-24 tháng.
Trong khi đó, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam đang phát triển nhanh với khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, 7.000 kỹ sư thiết kế và 166 cơ sở giáo dục đại học triển khai chương trình đào tạo về bán dẫn và lĩnh vực liên quan.
“Việt Nam cần phải tháo gỡ một điểm nghẽn căn bản là năng lực hiện thực hóa các bản thiết kế chip thành sản phẩm thực tế”, Cục trưởng Công nghiệp công nghệ thông tin Nguyễn Khắc Lịch đánh giá.
Theo thống kê của đơn vị này, trong nước hiện có nhu cầu sản xuất thử khoảng 30.000 chip. Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng tháo gỡ điểm nghẽn, đóng vai trò hạ tầng dùng chung đẩy nhanh quá trình phát triển các sản phẩm chip Việt Nam.
“Bước đi từ hành lang pháp lý, luật đến cụ thể hóa như trung tâm sản xuất thử ngày hôm nay trong một thời gian ngắn thể hiện quyết tâm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc phát triển ngành bán dẫn”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện.
Từ nay đến 2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử nhằm thúc đẩy các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhóm thiết kế tham gia nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm sản phẩm bán dẫn.
Giai đoạn 2028-2030, trung tâm tiếp tục được hỗ trợ một phần chi phí sản xuất thử, hoàn thiện công cụ và dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu để tăng chất lượng thiết kế và khả năng thương mại hóa sản phẩm. Từ 2030 trở đi, mục tiêu là trở thành trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn có uy tín tại Đông Nam Á.
“Vai trò của mô hình MPW không chỉ là gửi thiết kế đi chế tạo mà là một hệ thống kỹ thuật để giảm rủi ro trước khi đưa thiết kế vào sản xuất, nâng cao chất lượng thiết kế chip trong nước và chứng minh được ứng dụng thực tế của sản phẩm”, bà Nguyễn Bích Yến, Chủ tịch VSAP Lab, đại diện tổ chuyên gia tư vấn của trung tâm mới gồm 21 thành viên từ các tập đoàn, viện nghiên cứu, trường đại học, nhận định.
Chuyên gia khuyến nghị các đơn vị tại Việt Nam có thể tham gia thiết kế và sản xuất thử các dòng chip xử lý tại biên chuyên dụng cho thiết bị IoT, các bộ xử lý ngôn ngữ và hình ảnh tối ưu cho tiếng Việt, chip bảo mật phần cứng và chiplet – các “mảnh” nhỏ của chip, mỗi mảnh có tác vụ chuyên biệt và được kết hợp với nhau bằng đóng gói tiên tiến để tạo thành một con chip hoàn chỉnh.
“Trung tâm mới thành lập tạo ra giải pháp cho những khó khăn đối với các nhóm nghiên cứu thiết kế vi mạch. Việc tập trung vào một đầu mối, được ngân sách hỗ trợ, giúp kết quả thiết kế được chế tạo thử nghiệm, đóng gói kiểm thử và hoàn thiện”, PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định cơ hội tiếp cận nền tảng dùng chung được mở cho tất cả viện, trường, doanh nghiệp và kỳ vọng các tổ chức thông qua trung tâm này phát triển sản phẩm bán dẫn Việt Nam.
Tại đây, lực hấp dẫn Mặt Trăng tác động lên tàu vũ trụ Orion sẽ mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất, trở thành lực chi phối kiểm soát quỹ đạo con tàu. Phi hành đoàn hoàn thành quá trình chuyển đổi này trong ngày thứ 5 của nhiệm vụ, khi cách Mặt Trăng khoảng 62.800 km và cách Trái Đất 373.400 km. Lần đầu tiên các phi hành gia đặt chân vào phạm vi ảnh hưởng của Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
"Đây là cột mốc đáng chú ý trong nhiệm vụ của chúng ta", Rick Henfling, Giám đốc chuyến bay tại NASA, tuyên bố. Việc này cũng tạo tiền đề cho sự kiện quan trọng của đêm 6-7/4: phi hành đoàn bay vòng qua phía xa Mặt Trăng, tiến vào không gian xa hơn bất cứ người nào trong lịch sử.
"Tất cả đều vô cùng hào hứng cho ngày mai. Nhóm vận hành chuyến bay và nhóm khoa học đều đã sẵn sàng bay ngang qua Mặt Trăng đầu tiên sau hơn 50 năm", Lori Glaze, phó quản lý phụ trách Chương trình Phát triển Hệ thống Thám hiểm của NASA, cho biết.
Trước đó, nhóm điều khiển nhiệm vụ tại Houston và phi hành đoàn Artemis II hoàn thành một lần đốt động cơ để điều chỉnh quỹ đạo của Orion hướng tới Mặt Trăng. Quá trình khai hỏa bắt đầu lúc 23h03 ngày 5/4 (10h03 ngày 6/4 giờ Hà Nội), kéo dài 17,5 giây.
Cũng trong ngày thứ 5 của chuyến bay, các phi hành gia hoàn thành một mục tiêu quan trọng là thử nghiệm bộ đồ Hệ thống Sinh tồn Phi hành đoàn Orion (OCSS). Cả bốn đã thực hiện đầy đủ bài kiểm tra gồm mặc và điều áp bộ đồ, kiểm tra rò rỉ, mô phỏng việc vào ghế ngồi, đánh giá khả năng vận động, ăn uống. Bộ đồ nhằm mục đích bảo vệ phi hành gia trong những giai đoạn biến động của chuyến bay, hỗ trợ sự sống khi giảm áp suất khoang lái và hạ cánh xuống biển.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn còn dự kiến lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất (402.000 km) và tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất (40.200 km/h) trong lịch sử du hành vũ trụ.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Ngày 30-11-2022, chỉ một ngày sau khi đội tuyển Mỹ vượt qua vòng bảng World Cup tại Qatar, ChatGPT ra mắt toàn cầu. Khi đó, rất ít người nhận ra bóng đá - môn thể thao giàu cảm xúc và bất định bậc nhất - vừa bước vào giao điểm với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Bốn năm sau, World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico đang tới gần. AI bắt đầu tham gia phân tích chiến thuật, mô phỏng trận đấu và dự đoán nhà vô địch, đặt ra câu hỏi: liệu AI có thực sự hiểu bóng đá?
Trước giải đấu, các chuyên gia Trung Quốc yêu cầu 6 mô hình AI dự đoán nhà vô địch World Cup 2026. Tất cả đều chọn Tây Ban Nha, dựa trên chức vô địch EURO 2024, chuỗi 31 trận bất bại và thế hệ cầu thủ trẻ như Lamine Yamal, Pedri, cùng bộ khung ổn định với Rodri. Siêu máy tính Opta cũng đánh giá Tây Ban Nha có khoảng 17% cơ hội đăng quang, cao nhất giải.
Ông Vương Kim Kiều (Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc) nhận định: nếu chỉ xét dữ liệu và xác suất, Tây Ban Nha là lựa chọn an toàn nhất.
Tuy nhiên khi yêu cầu AI không dựa vào thống kê mà dựa vào "hiểu biết bóng đá", kết quả thay đổi. ChatGPT và DeepSeek lúc này chọn Pháp, nhấn mạnh đẳng cấp của Kylian Mbappe, chiều sâu đội hình, bản lĩnh ở các giải lớn và kinh nghiệm từ chức vô địch World Cup 2018 cùng ngôi á quân 2022.
Theo ông Vương Kim Kiều, điều đó cho thấy AI có thể thay đổi cách suy luận: khi bám dữ liệu thì thiên về xác suất, khi "cảm nhận" thì chuyển sang các yếu tố như tâm lý, tài năng hay vận may. Nhưng AI vẫn chưa thể kết hợp ổn định các lớp yếu tố này như con người, mà chủ yếu là công cụ tổ chức thông tin.
Ông Mã Đức Hưng - Phó tổng biên tập Titan Sports - cho rằng AI hiện mới dừng ở mức xử lý và tái cấu trúc dữ liệu, chưa có "nhận thức bóng đá" độc lập. Trong khi đó chuyên gia La Nguyên cảnh báo chất lượng dữ liệu bóng đá trên Internet cũng đang suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của AI.
World Cup 2010 từng ghi dấu "bạch tuộc tiên tri" Paul với chuỗi dự đoán chính xác, biểu tượng cho sự khó lường của bóng đá.
Sau 16 năm, câu hỏi đặt ra là AI có thể thay thế "tiên tri" này không. Một số chuyên gia cho rằng về xác suất là có thể, nhưng ngay cả khi dự đoán đúng, đó vẫn chỉ là sự trùng hợp của những biến số. Những yếu tố như không khí phòng thay đồ, mâu thuẫn nội bộ, áp lực tâm lý hay biến cố cá nhân đều nằm ngoài khả năng cảm nhận của máy móc.
Nhà báo Mã Khả Hân cho rằng AI còn hạn chế trong việc đánh giá phong độ theo thời gian thực, trong khi bình luận viên Nhan Cường gọi đó là "những yếu tố vô hình" làm nên bản sắc bóng đá.
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất AI sẽ ngày càng quan trọng trong thể thao hiện đại, từ phân tích dữ liệu, mô phỏng trận đấu đến hỗ trợ chiến thuật. Nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.
Ông Vương Kim Kiều nhấn mạnh AI có thể tìm ra quy luật, nhưng trực giác, kinh nghiệm và khả năng chấp nhận rủi ro vẫn là của huấn luyện viên. Bóng đá vì thế không thể trở thành một bài toán thuần túy.
AI có thể tính xác suất vô địch, nhưng không thể đo được cảm xúc, những khoảnh khắc bùng nổ hay các cuộc lội ngược dòng phi lý. Và khi World Cup 2026 diễn ra, phần quyết định có lẽ vẫn nằm ở những điều thuật toán chưa thể gọi tên: cảm xúc, bản lĩnh và sự bất ngờ của con người.
Theo TechSpot, trong bước đi đầy táo bạo, OpenAI được cho là đang âm thầm phát triển một thiết bị cầm tay thay đổi hoàn toàn định nghĩa về smartphone. Tại đây, những biểu tượng ứng dụng quen thuộc sẽ biến mất, nhường chỗ cho các 'đặc vụ' AI tự thân vận hành.
Theo những báo cáo mới nhất từ chuyên gia phân tích hàng đầu Ming-Chi Kuo, OpenAI không đơn thuần làm ra một chiếc điện thoại để cạnh tranh với iPhone hay Samsung về cấu hình. Dự án này tập trung vào việc biến AI Agent trở thành giao diện tương tác chính.
Thay vì phải tự tay mở từng ứng dụng để đặt vé máy bay, so sánh giá khách sạn rồi gửi email xác nhận, người dùng chỉ cần ra lệnh. Các 'đặc vụ' AI sẽ tự động xử lý các tác vụ đa bước này ở chế độ nền. Người dùng sẽ không còn thấy một màn hình chính dày đặc biểu tượng mà là một bảng điều khiển các luồng công việc đang được thực thi trực tiếp.
Dù 'AI-Phone' có triết lý phần mềm mang tính cách mạng, OpenAI vẫn chọn lối đi an toàn cho phần cứng. Thiết bị dự kiến sẽ sử dụng sức mạnh từ các dòng chip xử lý hàng đầu của Qualcomm hoặc MediaTek. Đáng chú ý, Luxshare - đối tác lắp ráp lâu đời của Apple - được cho là đơn vị sẽ hiện thực hóa bản vẽ của OpenAI thành sản phẩm vật lý.
Việc làm chủ cả phần cứng lẫn phần mềm cho phép OpenAI tối ưu hóa sâu hơn các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), kiểm soát tốt luồng dữ liệu và đảm bảo tốc độ phản hồi nhanh nhất cho người dùng - điều mà các ứng dụng bên thứ ba trên hệ điều hành hiện nay chưa làm được.
