TS.BS Hoàng Việt Bách, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện K, cho biết khoảng 50-80% người bệnh ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị. Không ít trường hợp vẫn thừa cân, béo phì nhưng mất khối cơ nghiêm trọng, làm suy giảm sức mạnh cơ bắp và chức năng của cơ thể.
“Khối u gây phản ứng viêm mạn tính, làm tăng tiêu hao năng lượng và mất cơ, trong khi tác dụng phụ của hóa xạ trị như buồn nôn, chán ăn, thay đổi vị giác, khó nuốt khiến người bệnh khó đảm bảo dinh dưỡng”, TS Bách nói.
Song, bác sĩ cho rằng thực tế đáng lo ngại khi nhiều người cắt giảm thực phẩm hoặc ăn kiêng cực đoan vì quan niệm sai lầm rằng ăn nhiều sẽ làm khối u phát triển. Đây là một trong những nguyên nhân khiến bệnh nhân suy kiệt nhanh hơn do thiếu hụt dinh dưỡng.
Suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết mổ, tăng biến chứng sau phẫu thuật, kéo dài thời gian nằm viện. Bệnh nhân có thể buộc phải trì hoãn các đợt hóa trị hoặc xạ trị vì thể trạng không đáp ứng.
Mới đây, Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư nhằm chuẩn hóa chăm sóc dinh dưỡng tại các cơ sở y tế. Theo ThS.BSNT Nguyễn Thị Thanh Hòa, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, giá trị cốt lõi của hướng dẫn không chỉ là phác đồ chuyên môn thuần túy, mà còn thay đổi tư duy của cả thầy thuốc lẫn cộng đồng.
“Khẳng định dinh dưỡng là một phương thức điều trị thiết yếu với người ung thư”, BS Hòa nói, thêm rằng dinh dưỡng cần được xem là một phương thức điều trị song hành với phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, thay vì chỉ là biện pháp hỗ trợ. Nhiều nghiên cứu cho thấy người bệnh được đánh giá và can thiệp dinh dưỡng sớm có khả năng đáp ứng điều trị tốt hơn, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện K, bệnh nhân được tư vấn chế độ ăn bệnh lý, áp dụng 100% với tất cả người bệnh sau phẫu thuật ung thư tiêu hóa. Người bệnh được tư vấn chế độ dinh dưỡng cho bản thân, như mỗi ngày nên bổ sung thực phẩm nào vào chế độ ăn, lượng ăn bao nhiêu là đủ… Kèm theo đó là hướng dẫn vận động thể chất và hỗ trợ tâm lý tại khoa điều trị. Bác sĩ điều trị liên kết bác sĩ dinh dưỡng, điều dưỡng và các chuyên gia liên quan nhằm xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa, tối ưu cho từng bệnh nhân.
Các bác sĩ khuyến cáo người bệnh ung thư không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm thực phẩm thiết yếu nào nếu không có chỉ định y khoa. Thực đơn hằng ngày cần đa dạng, cân đối, ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng và giàu protein để duy trì khối cơ và hỗ trợ phục hồi.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sụt cân, ăn uống kém, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm sức cơ, người bệnh nên được bác sĩ dinh dưỡng thăm khám và can thiệp sớm để tối ưu hiệu quả điều trị.
Tết 2022, Mai Trâm bước lên bàn cân và nhìn thấy con số 117 kg. Cô 21 tuổi không mặc vừa bất kỳ bộ đồ nào trong những tấm ảnh gia đình chụp ngày Tết. Suốt những năm phổ thông ở TP HCM, Trâm sợ đến trường vì bị bạn bè miệt thị ngoại hình. Cô hạn chế gặp gỡ, thu mình lại.
Ngay trong gia đình, khi ai đó buột miệng "Mẹ đẹp vậy sao con lại như thế này?", cô mang mặc cảm đó về phòng và không nói với ai. Cân nặng với Trâm lúc ấy là "một lớp vỏ ngăn cách mình với thế giới".
Hơn hai năm sau, cô sinh viên đại học duy trì cân nặng 58-60 kg, giảm gần 60 kg so với thời điểm nặng nhất. Số đo hình thể đạt 93-66-98 cm. Chiều cao tăng thêm 3 cm, từ 1,64 m lên 1,67 m, nhờ các bài tập cải thiện tư thế kết hợp vận động đều đặn.
Trâm không dùng thuốc, không nhờ can thiệp y tế. Cô bắt đầu bằng cách chậm nhất có thể vì không có lựa chọn nào khác. "Lúc đó cơ thể tôi rất nặng, nếu tập mạnh sẽ ảnh hưởng đến khớp", cô nói.
Khi vượt ngưỡng 100 kg, áp lực lên khớp gối của một người ở mức cân nặng đó tương đương gấp 4-6 lần trọng lượng cơ thể khi di chuyển, theo các nghiên cứu về cơ xương khớp. Thay vì tập luyện cường độ cao, Trâm giảm khẩu phần ăn và đi bộ chậm mỗi ngày.
Chế độ ăn cô áp dụng là Eat Clean kết hợp nhịn ăn gián đoạn 16:8, tức nhịn 16 giờ liên tục và ăn trong khung 8 giờ. Cô ưu tiên thực phẩm nguyên chất, hấp luộc hoặc dùng nồi chiên không dầu, nấu tại nhà để kiểm soát lượng calo. Canh chỉ nêm rất ít muối, lấy vị ngọt từ rau. Bún, phở vẫn ăn bình thường nhưng giảm tinh bột, lấy vị ngọt từ tôm hoặc củ cải thay vì gia vị công nghiệp, sốt nấu từ cà chua tươi, đường trắng được thay bằng mật ong hoặc đường cỏ ngọt.
"Tôi ăn đủ đạm, chất xơ và vẫn giữ tinh bột nhưng ở mức hạn chế. Quan trọng là hiểu cơ thể cần gì thay vì ép bản thân", Trâm nói.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia dinh dưỡng, một chế độ ăn khoa học cần đủ 6 nhóm chất gồm đạm, béo, bột đường, rau, trái cây và sữa. Cắt giảm bất kỳ nhóm nào có thể dẫn đến mệt mỏi, hạ đường huyết, và về lâu dài làm suy giảm hệ miễn dịch. Trâm không cắt, mà điều chỉnh tỷ lệ và nguồn gốc thực phẩm.
Khi cân nặng hạ xuống, cô mới tăng dần cường độ vận động: từ đi bộ chuyển sang cardio, rồi tập kháng lực để giữ cơ thể săn chắc. Lịch tập từ thứ Hai đến Chủ nhật, không nghỉ dù mưa hay mệt.
Khoảnh khắc Trâm thực sự nhận ra sự thay đổi không phải là lần bước lên cân, mà là lần chụp ảnh áo dài trước dịp 2/9. Khi mặc vừa áo dài size S tại tiệm, cô hỏi lại nhân viên vì sợ mình nhầm.
Trong suốt hành trình, người cha gọi cô là "con heo vàng", một cách trêu đùa mang đầy âu yếm mà cô nói là nguồn động lực lớn nhất giúp mình không bỏ cuộc.
"Giảm cân là hành trình phải đánh đổi mồ hôi, công sức và thời gian. Khi vượt qua được, mình sẽ tự tin và trân trọng mình nhiều hơn", Trâm nói.
Thông qua hợp tác này, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM kỳ vọng mạng lưới KMOLs (đội ngũ chuyên gia y tế tạo ảnh hưởng - Key Medical Opinion Leaders) không chỉ đóng vai trò chuyên môn mà còn góp phần lan tỏa kiến thức y khoa chính thống, giúp nâng cao nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe của người dân.
Phát biểu tại sự kiện, phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Lê Khắc Bảo, Phó giám đốc bệnh viện, cho biết trong bối cảnh thông tin y tế trên môi trường số ngày càng đa chiều, việc bảo đảm tính chính xác và định hướng đúng cho cộng đồng là trách nhiệm của cơ sở y tế và đội ngũ chuyên gia.
Theo thạc sĩ Đỗ Thị Nam Phương, Trưởng Trung tâm Truyền thông bệnh viện, truyền thông trong lĩnh vực y tế cần bảo đảm tính chuẩn mực, tinh tế và nhân văn. Việc phối hợp với Red Communications được kỳ vọng giúp mở rộng hoạt động của các chuyên gia y tế trên nền tảng truyền thông số, đồng thời tăng cường năng lực truyền đạt kiến thức chuyên môn một cách phù hợp, chính xác và bền vững.
Bà Sue Le, Giám đốc Điều hành Red Communications, cho rằng các KMOLs không chỉ giữ vai trò chuyên môn mà còn tham gia định hướng thông tin và đối thoại xã hội về sức khỏe.
Sự hợp tác này hướng đến kết nối giữa năng lực chuyên môn của bệnh viện và kinh nghiệm truyền thông, thông qua các nền tảng nội dung và chương trình đào tạo, giúp chuyên gia y tế nâng cao kỹ năng truyền đạt kiến thức khoa học một cách dễ tiếp cận với cộng đồng.
Ngày 2/4, BSCKII Nguyễn Tuấn Đạt, Chủ nhiệm Khoa Nam học, Bệnh viện TWQĐ 108, cho hay bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt triệt căn do ung thư vào năm 2025. Kết quả điều trị ung thư khả quan nhưng ông lại mất hoàn toàn khả năng cương dương, chất lượng cuộc sống suy giảm do đời sống tình dục không trọn vẹn, ảnh hướng lớn đến tâm lý.
Bệnh nhân khám nhiều nơi và thử các phương pháp điều trị khác nhau nhưng không hiệu quả. Sau khi được tư vấn, người bệnh đã quyết định lựa chọn phương pháp phẫu thuật đặt thể hang nhân tạo. Ca phẫu thuật thành công, người bệnh hồi phục tốt, tình trạng ổn định, đã được xuất viện.
"Kết quả bước đầu cho thấy thiết bị hoạt động tốt, mang lại sự tự tin và hy vọng cho người bệnh trong việc tái lập đời sống sinh hoạt cá nhân", bác sĩ Đạt nói.
Kỹ thuật đặt thể hang nhân tạo gồm việc đưa vào cơ thể một thiết bị gồm 3 bộ phận: hai trụ đặt trong thể hang dương vật, một bơm nằm ở bìu và một túi chứa dung dịch nằm trong bụng. Khi muốn quan hệ, người bệnh chỉ cần điều khiển thiết bị. Phương pháp này không ảnh hưởng đến khoái cảm hay khả năng xuất tinh nếu vẫn còn tinh hoàn và ống dẫn tinh nguyên vẹn. Với một đường rạch nhỏ vùng bìu, gần như người bệnh sẽ không thấy sẹo sau phẫu thuật.
Hiện nay, nhiều người bệnh cũng đã lựa chọn kỹ thuật này để cải thiện đời sống tình dục. Như người đàn ông 62 tuổi, Hà Nội, bị mất hoàn toàn khả năng cương dương - một hệ quả thường gặp sau những ca phẫu thuật vùng chậu. Việc phẫu thuật đặt thể hang nhân tạo đã mang đến hy vọng, giúp bệnh nhân cải thiện cuộc sống.
Đặc biệt, một trong những ca điển hình là nam thanh niên 33 tuổi, bị liệt dương, không thể quan hệ tình dục và không có con sau 2 năm kết hôn. Sau khi được phẫu thuật đặt thể hang nhân tạo, người bệnh đã có đời sống tình dục viên mãn và hiện nay, người vợ đã có bầu.
"Đây là một trường hợp đặc biệt mà những người làm chuyên môn như chúng tôi cảm thấy hành động của mình thực sự mang lại ý nghĩa, hạnh phúc cho người bệnh", bác sĩ Đạt chia sẻ.
Rối loạn cương là tình trạng người đàn ông không thể đạt tới hay duy trì được sự cương dương vật đủ để giao hợp. Bệnh ảnh hưởng hơn 150 triệu đàn ông trên thế giới, nguyên nhân là các bệnh lý như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đái tháo đường, bệnh lý thần kinh, do thuốc hay chấn thương... Hầu hết nam giới rối loạn cương được trị liệu ban đầu theo phác đồ sử dụng thuốc. Khoảng 20-30% người bệnh không đáp ứng với thuốc, cần phương pháp điều trị khác.
Các chuyên gia nam khoa khuyến cáo nam giới không nên im lặng chịu đựng khi gặp vấn đề về rối loạn cương dương, đặc biệt là sau các can thiệp ngoại khoa. Việc thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa uy tín sẽ giúp người bệnh được tư vấn đúng hướng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống.
