Ngày 30-11-2022, chỉ một ngày sau khi đội tuyển Mỹ vượt qua vòng bảng World Cup tại Qatar, ChatGPT ra mắt toàn cầu. Khi đó, rất ít người nhận ra bóng đá – môn thể thao giàu cảm xúc và bất định bậc nhất – vừa bước vào giao điểm với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Bốn năm sau, World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico đang tới gần. AI bắt đầu tham gia phân tích chiến thuật, mô phỏng trận đấu và dự đoán nhà vô địch, đặt ra câu hỏi: liệu AI có thực sự hiểu bóng đá?
Trước giải đấu, các chuyên gia Trung Quốc yêu cầu 6 mô hình AI dự đoán nhà vô địch World Cup 2026. Tất cả đều chọn Tây Ban Nha, dựa trên chức vô địch EURO 2024, chuỗi 31 trận bất bại và thế hệ cầu thủ trẻ như Lamine Yamal, Pedri, cùng bộ khung ổn định với Rodri. Siêu máy tính Opta cũng đánh giá Tây Ban Nha có khoảng 17% cơ hội đăng quang, cao nhất giải.
Ông Vương Kim Kiều (Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc) nhận định: nếu chỉ xét dữ liệu và xác suất, Tây Ban Nha là lựa chọn an toàn nhất.
Tuy nhiên khi yêu cầu AI không dựa vào thống kê mà dựa vào “hiểu biết bóng đá”, kết quả thay đổi. ChatGPT và DeepSeek lúc này chọn Pháp, nhấn mạnh đẳng cấp của Kylian Mbappe, chiều sâu đội hình, bản lĩnh ở các giải lớn và kinh nghiệm từ chức vô địch World Cup 2018 cùng ngôi á quân 2022.
Theo ông Vương Kim Kiều, điều đó cho thấy AI có thể thay đổi cách suy luận: khi bám dữ liệu thì thiên về xác suất, khi “cảm nhận” thì chuyển sang các yếu tố như tâm lý, tài năng hay vận may. Nhưng AI vẫn chưa thể kết hợp ổn định các lớp yếu tố này như con người, mà chủ yếu là công cụ tổ chức thông tin.
Ông Mã Đức Hưng – Phó tổng biên tập Titan Sports – cho rằng AI hiện mới dừng ở mức xử lý và tái cấu trúc dữ liệu, chưa có “nhận thức bóng đá” độc lập. Trong khi đó chuyên gia La Nguyên cảnh báo chất lượng dữ liệu bóng đá trên Internet cũng đang suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của AI.
World Cup 2010 từng ghi dấu “bạch tuộc tiên tri” Paul với chuỗi dự đoán chính xác, biểu tượng cho sự khó lường của bóng đá.
Sau 16 năm, câu hỏi đặt ra là AI có thể thay thế “tiên tri” này không. Một số chuyên gia cho rằng về xác suất là có thể, nhưng ngay cả khi dự đoán đúng, đó vẫn chỉ là sự trùng hợp của những biến số. Những yếu tố như không khí phòng thay đồ, mâu thuẫn nội bộ, áp lực tâm lý hay biến cố cá nhân đều nằm ngoài khả năng cảm nhận của máy móc.
Nhà báo Mã Khả Hân cho rằng AI còn hạn chế trong việc đánh giá phong độ theo thời gian thực, trong khi bình luận viên Nhan Cường gọi đó là “những yếu tố vô hình” làm nên bản sắc bóng đá.
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất AI sẽ ngày càng quan trọng trong thể thao hiện đại, từ phân tích dữ liệu, mô phỏng trận đấu đến hỗ trợ chiến thuật. Nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.
Ông Vương Kim Kiều nhấn mạnh AI có thể tìm ra quy luật, nhưng trực giác, kinh nghiệm và khả năng chấp nhận rủi ro vẫn là của huấn luyện viên. Bóng đá vì thế không thể trở thành một bài toán thuần túy.
AI có thể tính xác suất vô địch, nhưng không thể đo được cảm xúc, những khoảnh khắc bùng nổ hay các cuộc lội ngược dòng phi lý. Và khi World Cup 2026 diễn ra, phần quyết định có lẽ vẫn nằm ở những điều thuật toán chưa thể gọi tên: cảm xúc, bản lĩnh và sự bất ngờ của con người.
Nghỉ hưu thường được coi là giai đoạn tự do, nơi mọi người có thể dành thời gian cho sở thích, mối quan hệ và phát triển cá nhân. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại đang nổi lên: nhiều người về hưu đang lãng phí thời gian quý báu vào smartphone và mạng xã hội.
Một bài viết gần đây trên tờ Wall Street Journal chỉ ra rằng, mặc dù có ý định tốt nhưng nhiều người về hưu gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian sử dụng màn hình.
Khi rời bỏ công việc, người về hưu không còn bị ràng buộc bởi lịch trình hay trách nhiệm hằng ngày, dẫn đến sự linh hoạt nhưng cũng đồng thời xóa bỏ những ranh giới tự nhiên giúp hạn chế sự xao nhãng từ thiết bị kỹ thuật số. Nhiều người bắt đầu sử dụng điện thoại với lý do thực tế như tìm kiếm thông tin hay giữ liên lạc với gia đình, nhưng những hành động này dễ dàng dẫn đến việc lướt mạng xã hội hay xem video trong thời gian dài mà không nhận ra.
Người về hưu đặc biệt dễ bị tổn thương trước cám dỗ của công nghệ. Thiếu thói quen có cấu trúc, họ ít có sự gián đoạn để rời mắt khỏi màn hình. Trước đây, lịch làm việc và các nghĩa vụ hằng ngày giúp họ hạn chế thời gian sử dụng màn hình. Giờ đây, trách nhiệm quản lý thời gian hoàn toàn thuộc về cá nhân, khiến điện thoại trở thành lựa chọn dễ dàng trong những lúc buồn chán.
Thói quen lướt mạng không chỉ ảnh hưởng đến thời gian mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý. Nhiều người cảm thấy không hài lòng sau những phiên lướt mạng dài, tương tự như cảm giác sau khi ăn quá nhiều đồ ăn vặt. Nội dung trên mạng được thiết kế để thu hút, tạo ra một luồng kích thích liên tục, khiến người dùng khó rời mắt khỏi màn hình, dẫn đến cảm giác tội lỗi khi dành thời gian cho những nội dung không mang lại giá trị lâu dài.
Đối với người về hưu, thời gian là nguồn lực quý giá. Cách sử dụng thời gian có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống. Khi thời gian bị chiếm dụng bởi việc sử dụng màn hình thụ động, cơ hội cho hoạt động thể chất, tương tác xã hội và phát triển cá nhân sẽ giảm đi, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự hài lòng trong cuộc sống.
Giải quyết vấn đề này không chỉ đơn thuần là ý chí. Các chuyên gia khuyến nghị xây dựng thói quen và hệ thống có cấu trúc để quản lý thời gian sử dụng màn hình hiệu quả hơn. Một số người về hưu đã thử nghiệm các chiến lược như hạn chế sử dụng điện thoại vào những thời điểm nhất định, để thiết bị ngoài tầm với trong các hoạt động cụ thể, hoặc thay thế thời gian sử dụng màn hình bằng sở thích như đạp xe, làm đồ thủ công hay tình nguyện.
Khi lối sống nghỉ hưu tiếp tục thích nghi với thế giới kỹ thuật số, việc quản lý thời gian sử dụng màn hình sẽ trở nên quan trọng không kém gì việc lập kế hoạch tài chính hay quản lý sức khỏe.
Việc siết chặt phần mềm và nội dung số không bản quyền đang tạo nhiều chú ý trong cộng đồng công nghệ. Theo nhiều người làm việc trong lĩnh vực công nghệ, đây là điều sớm muộn sẽ diễn ra khi thị trường số phát triển mạnh hơn và các nền tảng ngày càng kiểm soát chặt vấn đề bản quyền.
Anh Hoàng Hiếu, một nhà sáng tạo nội dung cho rằng việc sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ liên quan tới quy định pháp luật mà còn là cách bảo vệ chính dữ liệu và công việc của người dùng.
“Trước đây, đồng nghiệp trong công ty mình đã từng sử dụng phần mềm không bản quyền để chỉnh sửa video, kết quả là máy tính bị ảnh hưởng dữ liệu, thậm chí mất cả tài khoản YouTube với hơn một triệu lượt đăng ký,” anh Hiếu chia sẻ.
Theo anh, các công cụ chỉnh sửa video, hình ảnh hay âm thanh gần như là một phần không thể thiếu trong công việc của nhiều người. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi của phần mềm crack (bẻ khóa) là nhiều rủi ro liên quan tới bảo mật, mất dữ liệu hoặc tài khoản.
Đồng quan điểm, chuyên gia công nghệ Duy Luân cho rằng việc siết bản quyền là điều “không sớm thì muộn phải làm”.
“Không thể đứng mãi ở vùng xám về bản quyền được. Việc siết chặt này cũng là dịp để những người làm sáng tạo xem xét lại quy trình, năng lực, thậm chí là bảng giá hay các công cụ mình đang sử dụng để chắt lọc và chọn công cụ hiệu quả hơn”, anh nói.
Trước đây nhiều người trẻ dễ hình thành thói quen dùng phần mềm crack do điều kiện tài chính hạn chế, trong khi việc tiếp cận nguồn tải lậu lại quá dễ dàng.
Tuy nhiên, vài năm gần đây, nhận thức của người dùng trẻ đã thay đổi đáng kể khi họ dần quen với việc trả phí cho phần mềm chính hãng hay các nền tảng nội dung chính thống.
Các chuyên gia công nghệ cho rằng việc hiểu và tôn trọng bản quyền là điều bắt buộc, xu hướng tất yếu trên môi trường số. Nếu muốn người khác tôn trọng chất xám của mình thì trước hết mình cũng cần tôn trọng chất xám của người khác.
Đồng thời, chi phí bản quyền cũng cần được xem là một phần chi phí vận hành giống như mua thiết bị hay đầu tư máy móc làm việc.
Gợi ý loạt giải pháp thay thế phần mềm crack
Việc từ bỏ phần mềm crack không đồng nghĩa người dùng phải ngay lập tức chi rất nhiều tiền cho các công cụ đắt đỏ.
Theo các chuyên gia, người dùng có thể tận dụng các gói ưu đãi sinh viên, chương trình giảm giá theo mùa hoặc các gói chia sẻ hợp pháp để giảm chi phí.
Nhiều phần mềm lớn hiện đều có chính sách ưu đãi cho tài khoản giáo dục hoặc người dùng trẻ. Ngoài ra, người dùng có thể sử dụng gói gia đình hay gói chia sẻ hợp pháp cùng bạn bè.
Bên cạnh đó, người dùng có thể chuyển sang các công cụ miễn phí hoặc có chi phí thấp hơn thay vì cố phụ thuộc vào phần mềm crack.
Chẳng hạn, với nhu cầu dựng video cơ bản, người dùng có thể sử dụng DaVinci Resolve hoặc CapCut bản miễn phí để thực hiện các thao tác phổ biến như cắt ghép, chỉnh nhịp video hay làm nội dung ngắn...
Theo MacRumors, thông báo ông Tim Cook chính thức rời vị trí giám đốc điều hành (CEO) Apple vào ngày 1.9 tới đây đã tạo nên một làn sóng phản ứng mạnh mẽ chưa từng có từ các nguyên thủ quốc gia cho đến những 'ông trùm' tại thung lũng Silicon. Dưới đây là những phát ngôn gây chú ý nhất về sự kiện mang tính lịch sử này của 'táo khuyết'.
Gây kinh ngạc nhất chính là nhận định của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Dù nổi tiếng là người hâm mộ Steve Jobs, nhưng ông Trump khẳng định: "Nếu Steve không rời bỏ thế giới này quá sớm, Apple vẫn sẽ thành công, nhưng không bao giờ đạt đến tầm vóc rực rỡ như dưới thời của Tim Cook". Ông cũng không quên nhắc lại một cách đầy tự mãn về sức ảnh hưởng của mình khi cho rằng lãnh đạo Apple từng phải gọi điện để 'lấy lòng' ông.
'Huyền thoại xứ Omaha' Warren Buffett, người sở hữu lượng lớn cổ phiếu Apple, đã dành những lời có cánh cho CEO Tim Cook: "Apple sẽ không thể là Apple của ngày hôm nay nếu thiếu Tim Cook. Ông ấy là người độc nhất vô nhị, khi biết cách làm hài lòng cả khách hàng, nhân viên lẫn các cổ đông".
Sundar Pichai (CEO Google): Tôn vinh hành trình phi thường và sự cam kết tuyệt đối của ông Cook với sứ mệnh của Apple bằng dòng chia sẻ: "Chúc mừng Tim Cook về một hành trình phi thường. Tôi luôn tôn trọng sự cam kết sâu sắc của ông đối với sứ mệnh của Apple. Chúc ông những điều tốt đẹp nhất trong vai trò mới".
Sam Altman (CEO OpenAI) đã có lời chia sẻ ngắn gọn: "Tim Cook là một huyền thoại. Tôi vô cùng biết ơn những gì ông đã cống hiến và biết ơn cả Apple".
Trong khi đó, Palmer Luckey (cha đẻ Oculus VR) lại gây chú ý với lời chào tạm biệt đầy hài hước: "RIP Tim Apple", vốn là nhắc lại sự cố gọi nhầm tên kinh điển của Tổng thống Trump trước đây.
Cristiano Amon (CEO Qualcomm) cũng lên tiếng: "Chúc mừng Tim Cook với gần 15 năm lãnh đạo tại Apple, và chúc mừng John Ternus đã trở thành tân CEO".
Trong khi thế giới còn đang mải mê bàn tán về CEO Tim Cook, mọi ánh mắt cũng dần đổ dồn về phía John Ternus - người sẽ chính thức tiếp quản đế chế ngàn tỉ USD từ tháng 9 năm nay. Với kinh nghiệm dẫn dắt mảng phần cứng, ông Ternus được kỳ vọng sẽ mang đến một luồng gió mới, dù cái bóng của người tiền nhiệm là quá lớn.
