Với điểm 10 Toán thường và chuyên, cộng thêm 8,25 điểm Tiếng Anh, 7,25 Văn, Nguyễn Trần Minh Thành, học sinh trường THCS Nguyễn Thế Bảo, là thủ khoa thi vào lớp 10 chuyên của tỉnh Đăk Lăk. Em đã nhập học lớp Toán, trường THPT chuyên Lương Văn Chánh.
Thành cho biết bất ngờ với điểm thi môn Toán chuyên, bởi chỉ ước chừng khoảng 8,5 điểm.
“Em làm hết bài nhưng không dám kỳ vọng cao, tự trừ bớt điểm nhỡ sai sót vặt lúc trình bày”, Thành cho hay.
Theo nam sinh, câu bất đẳng thức trị giá 1 điểm là thách thức lớn nhất với em trong đề Toán chuyên. Khi giải đến câu này, Thành chỉ còn 15 phút. Hơn nữa, đây là phần em yếu nhất trong các chuyên đề Toán.
Thành loay hoay trong 5 phút, thử nhiều cách nhưng không thành. Lúc tưởng như bỏ cuộc, em tìm ra hướng giải và hoàn thành bài thi sát nút. Khi tham khảo các lời giải trên mạng, Thành thấy cách giải của mình dài dòng, dễ sai nhưng may mắn làm đúng.
“Điểm 10 trong một bài thi Toán chuyên kịch tính khiến em phấn khích, thỏa mãn, xứng đáng với bao công sức ôn luyện”, nam sinh nói.
Thành cho biết hành trình của em không quá suôn sẻ. Bước vào bậc THCS, sức học Toán của em ở mức “bình bình”, không nổi trội nên từng nghĩ sẽ theo hướng chuyên Anh.
Đến năm lớp 7, em được một thầy giáo dạy thêm Toán khen có năng khiếu và động viên dành nhiều thời gian hơn cho môn này. Dù chưa tin lời thầy và cũng không tự tin vào bản thân”, Thành vẫn tập trung học Toán bởi “không bổ ngang cũng bổ dọc”.
Em được thầy bồi dưỡng thêm ngoài thời gian học của lớp. Nhiều hôm, khi các bạn trong lớp đã ra về, thầy vẫn giao thêm bài tập rồi cho em ngồi cạnh anh, chị lớp 9. Xong bài tập, em “nghe lỏm” thầy giảng bài lớp 9 rồi tự giải được một số bài tập cơ bản.
Sau khi bồi đắp nền tảng vững chắc, Thành chuyển sang học thêm với hai thầy khác để học chuyên đề nâng cao. Trong 4 năm THCS, nam sinh “tầm sư học đạo” với 4 thầy cô Toán, tùy nhu cầu ở mỗi giai đoạn.
Hè năm ngoái, Thành tham gia “Trường hè toán học” kéo dài một tuần và 8 buổi học online ở trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia TP HCM. Nhờ khóa này, Thành thu nhặt nhiều kiến thức bổ ích. Em cũng lần đầu được nghe thầy Lê Bá Khánh Trình giảng Toán hình, thỏa ao ước được gặp thần tượng.
“Câu chuyện của thầy Trình truyền cảm hứng rất lớn cho những học trò tỉnh lẻ như em, tạo động lực để em quyết tâm thi vào lớp Toán chuyên”, Thành kể.
Từ đầu năm lớp 9, gần như mỗi ngày Thành đều tham gia lớp học thêm Toán. Em còn trao đổi bài, lời giải hay với bạn bè trên mạng xã hội. Nỗ lực này giúp nam sinh giành ngôi thủ khoa học sinh giỏi Toán tỉnh Đăk Lăk với 17/20 điểm, hồi tháng 3.
Với môn Văn và Tiếng Anh, nam sinh dành 9 buổi học thêm mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 2 giờ. Thành nói số buổi học thêm nhiều nhưng không “ngộp thở” vì giờ học chính khóa chỉ một buổi/ngày. Em vẫn có thời gian vui chơi, tắm biển đôi ba lần mỗi tuần.
“Cứ rảnh rỗi em lại chạy ùa ra biển nếu thời tiết thuận lợi. Đây cũng là cách em giải tỏa căng thẳng”, Thành kể.
Cô Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, giáo viên chủ nhiệm, trường THCS Nguyễn Thế Bảo, cho biết kết quả hôm nay là thành quả cho một hành trình học tập chăm chỉ, bền bỉ của Thành. Không chỉ có tinh thần tự học cao, Thành còn hòa đồng, thường xuyên thảo luận, giảng lại kiến thức cho các bạn trong lớp.
“Thành không chỉ học với thầy cô mà còn học trên mạng. Em tải đề về cùng giảng, thảo luận với bạn. Đây cũng là lúc em chốt kiến thức cho mình”, cô Mỹ cho biết.
Năm nay số lượng học sinh lớp 9 ở TP.HCM tăng 42.734 so với năm học trước. Áp lực để có một chỗ học lớp 10 công lập rất cao nhưng nếu có 'chiến lược' khôn ngoan, cơ hội vẫn rộng mở.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2026-2027 hầu hết các trường THPT công lập trên địa bàn TP đều tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 so với năm trước. Trước khi đăng ký nguyện vọng lớp 10, học sinh cần nắm kỹ đặc điểm của từng khu vực, nhất là tình hình dân cư cũng như tổng số phòng học dành cho học sinh lớp 10 trong các trường công lập.
Song song với việc tăng học sinh thì năm nay TP.HCM có 30 trường tăng chỉ tiêu 1 lớp/trường so với năm trước (mỗi lớp có sĩ số 35-45 học sinh tùy trường); 29 trường tăng chỉ tiêu 2 lớp/ trường; gần 30 trường tăng 3 lớp/trường; gần 40 trường tăng từ 4-6 lớp/trường.
Ngay cả các trường top đầu cũng tăng chỉ tiêu như Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa tăng 180 học sinh; THPT Nguyễn Thị Minh Khai tăng 155; THPT Trần Phú và Nguyễn Hữu Cầu đều tăng 135; THPT Phú Nhuận tăng 100; THPT Lê Quý Đôn tăng 35 học sinh...
Ngoài ra rất nhiều trường tăng chỉ tiêu với số lượng lớn (từ 225 học sinh trở lên) rải đều ở hai khu vực. Khu vực 1 (TP.HCM cũ) có các trường THPT: Trưng Vương, Tân Phong, Nguyễn An Ninh, Trần Quang Khải, Võ Trường Toản, Trần Văn Giàu, Thanh Đa, Lê Minh Xuân, Đa Phước, Thủ Thiêm, Giồng Ông Tố, Nguyễn Văn Tăng, Quang Trung, Hồ Thị Bi, Lý Thường Kiệt, Phước Kiển...
Khu vực 2 (Bình Dương cũ) có các trường THPT Bình Phú, Trịnh Hoài Đức, Thái Hòa, Huỳnh Văn Nghệ, Nguyễn Huệ, Tây Sơn...
Khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), các trường tăng chỉ tiêu không nhiều như khu vực 1 và 2, trường tăng chỉ tiêu nhiều nhất khu vực 3 là THPT Trần Quang Khải với 198 học sinh, kế đó là các trường Nguyễn Bỉnh Khiêm 155, Long Hải - Phước Tỉnh, Minh Đạm đều tăng 153, Bưng Riềng, Phước Bửu cùng tăng 150 học sinh...
Theo các giáo viên chủ nhiệm lớp 9 ở khu vực 1, phụ huynh và học sinh không nên lấy căn cứ điểm chuẩn vào lớp 10 năm trước để chọn nguyện vọng.
Cô Phan Thị Nhàn, giáo viên lớp 9 ở khu vực 1, phân tích: "Lứa học sinh lớp 9 của năm trước tuổi Dần. Do quan niệm của người Việt Nam thường e ngại sinh con vào năm Dần nên tỉ lệ sinh ở năm này thấp. Từ đó tổng số thí sinh dự thi lớp 10 năm trước giảm rất nhiều. Kéo theo điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2025-2026 của đa số các trường đều giảm sâu.
Nếu lấy căn cứ điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2025-2026 để đăng ký nguyện vọng e rằng sẽ "xôi hỏng bỏng không". Thế nên phụ huynh và học sinh nên tham khảo điểm chuẩn của ba năm gần nhất mới đánh giá đúng tình hình".
Trong khi đó, một cán bộ Sở GD-ĐT thông tin: "Số học sinh lớp 9 tăng cao không có nghĩa là tất cả các phường, xã đều tăng mà chỉ tập trung ở một số địa phương có khu công nghiệp, khu chế xuất, những địa phương này dân số tăng cơ học là chủ yếu.
Ở khu vực 1 thì những nơi chịu áp lực về chỗ học là quận Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân, 12, Gò Vấp, Hóc Môn, Thủ Đức (cũ). Khu vực 2 tập trung ở Dĩ An, Thủ Dầu Một, Bến Cát, Thuận An, Tân Uyên (cũ)...
"Với bối cảnh như trên, học sinh nên cân nhắc để đặt nguyện vọng ở những trường vùng giáp ranh. Vì các địa phương có ít dân nhập cư thì số học sinh lớp 9 tăng không nhiều, áp lực chỗ học cũng không cao, đường vào lớp 10 sẽ "dễ thở" hơn.
Ví dụ học sinh ở quận Bình Tân cũ có thể đăng ký vào các trường ở quận 5, 6, 11 cũ (khu vực 1), học sinh ở quận Tân Bình cũ có thể đặt nguyện vọng vào các trường ở quận Phú Nhuận, 3, 10, 11..., miễn là đường đi học từ nhà tới trường THPT không quá 10km.
Theo quy định của Sở GD-ĐT, nếu đoạn đường đi quá 10km thì nhà trường THCS sẽ mời phụ huynh làm bản cam kết: khi đậu lớp 10 sẽ nhập học chứ không được đổi nguyện vọng" - thầy Vũ Văn Hiền, giáo viên môn toán ở khu vực 1, đưa ra lời khuyên.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, với bối cảnh như năm nay nhiều giáo viên đã khuyên học sinh nên chọn nguyện vọng thấp hơn so với năng lực của mình cho an toàn.
"Nếu phụ huynh có điều kiện cho con học ở trường tư thì hãy để con thử sức, cho con chọn nguyện vọng mạo hiểm, còn không thì nên chọn phương án "chắc ăn". Tức là học sinh xuất sắc hãy chọn trường top đầu, còn học sinh giỏi mà chọn trường top đầu là hơi phiêu lưu.
Tôi thường khuyên phụ huynh nếu kinh tế gia đình chỉ có thể cho con học trường công thì nguyện vọng 1 hãy chọn trường vừa sức với năng lực của con, còn nguyện vọng 2 và 3 phải hạ thấp hơn từ 2-3 bậc so với năng lực của học sinh" - thầy Nguyễn Ngọc Phương, giáo viên chủ nhiệm lớp 9 ở khu vực 1, chia sẻ.
Đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ diễn ra sáng 5-4 với quy mô lớn nhất từ trước đến nay với gần 140.000 thí sinh tại 54 đơn vị thuộc 15 tỉnh thành.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cảnh báo: "Cũng như các kỳ thi quan trọng, khi đi thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM, chỉ một sai sót nhỏ như quên giấy tờ hay đến muộn vài phút cũng có thể khiến thí sinh mất quyền dự thi. Việc nắm rõ quy định trước ngày thi là điều bắt buộc nếu không muốn "rớt" ngay từ ngoài phòng thi".
Theo quy chế của kỳ thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM 2026, thí sinh cần mang theo giấy báo dự thi được in từ tài khoản đăng ký dự thi trên trang thông tin điện tử chính thức của kỳ thi, thẻ căn cước/căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn thời hạn sử dụng, các giấy tờ khác được nêu cụ thể trong giấy báo dự thi (nếu có).
Một số trường hợp có thể được yêu cầu bổ sung thêm giấy tờ khác tùy theo nội dung ghi trong giấy báo dự thi. Việc thiếu bất kỳ loại giấy tờ nào đều có thể khiến thí sinh gặp trở ngại ngay tại điểm thi, thậm chí không được vào phòng thi nếu không đủ điều kiện xác minh thông tin.
ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết trong những tình huống đặc biệt như làm mất giấy tờ tùy thân, thí sinh vẫn có cơ hội được xem xét dự thi nhưng điều này phụ thuộc vào quyết định của hội đồng thi.
"Thí sinh chỉ được hội đồng thi xem xét cho phép dự thi trong những trường hợp đặc biệt theo quy định của hội đồng thi. Thí sinh phải thực hiện đầy đủ các thủ tục tại điểm thi theo hướng dẫn", ông Tiến nhấn mạnh.
Trường hợp không có giấy tờ tùy thân, thí sinh phải có mặt tại phòng hội đồng trước giờ tập trung ít nhất 30 phút làm thủ tục để được xem xét, kiểm tra và giải quyết. Trường hợp thí sinh đến sau 7h45, hội đồng thi không xem xét giải quyết cho dự thi.
Thí sinh cần có mặt đúng thời gian quy định, xuất trình giấy báo dự thi và căn cước điện tử trên ứng dụng VNeID (trong đó thông tin cá nhân và số căn cước phải trùng khớp với thông tin đã đăng ký dự thi). Đồng thời khai đầy đủ thông tin và ký tên vào giấy cam đoan theo mẫu do hội đồng thi cung cấp.
Nếu được chấp thuận dự thi, thí sinh cần trình giấy cam đoan đã có đầy đủ chữ ký xác nhận của hội đồng thi cho cán bộ coi thi tại phòng thi, sau đó hoàn tất nghĩa vụ bổ sung giấy tờ xác minh trong vòng 7 ngày gửi về Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (Đại học Quốc gia TP.HCM) qua bưu điện.
Giấy tờ xác minh gồm bản chính giấy xác nhận của chính quyền địa phương (trường hợp bị mất giấy tờ tùy thân) hoặc bản sao y chứng thực thẻ căn cước/hộ chiếu (thời gian chứng thực không quá 7 ngày kể từ ngày thi).
Bên cạnh giấy tờ, thời gian có mặt cũng là yếu tố quyết định quyền dự thi của thí sinh. TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết những trường hợp đến trễ và có mặt tại cửa phòng thi trước 8h45 được phép vào phòng thi nhưng không được bù thêm thời gian làm bài.
"Nếu đến cửa phòng thi sau 8h45, thí sinh không được phép dự thi. Điểm thi sẽ giữ thí sinh tại phòng hội đồng cho đến hết thời gian làm bài thi theo quy định. Khoảng chênh lệch chỉ vài phút nhưng hậu quả có thể là đánh mất toàn bộ cơ hội trong kỳ thi.
Trong mọi trường hợp, nếu thí sinh không có mặt trong ngày thi hoặc không đáp ứng đủ điều kiện để dự thi đều bị xem là bỏ thi theo quy định. Các bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng và ý thức tuân thủ quy định là yếu tố then chốt giúp thí sinh bảo vệ quyền lợi của chính mình", ông Chính lưu ý.
Khoảng thời gian này thí sinh (TS) cần chủ động tìm hiểu ngành học, trường học và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp, bởi những quyết định trong thời gian này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến con đường học tập và nghề nghiệp sau này.
Trong nhiều năm, xã hội thường nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT như một cột mốc quyết định giữa "đỗ" và "trượt". Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, cách tiếp cận này đang dần thay đổi.
Ngày nay, cơ hội học tập sau THPT đã trở nên rộng mở hơn rất nhiều. Điều quan trọng không còn đơn thuần là vào được đại học mà là lựa chọn được ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và xu hướng phát triển của xã hội.
Thực tế cho thấy mỗi năm vẫn có không ít sinh viên xin chuyển ngành, chuyển trường hoặc bỏ học giữa chừng. Nguyên nhân chủ yếu không phải vì các em không đủ khả năng học tập mà vì lựa chọn ban đầu chưa phù hợp. Có em chọn ngành theo điểm số, theo mong muốn của cha mẹ, theo bạn bè hoặc theo những ngành đang được xem là "hot". Nhưng rất ít học sinh thực sự dành thời gian để trả lời câu hỏi: "Mình muốn trở thành ai trong tương lai và ngành học nào sẽ giúp mình đạt được điều đó?".
Chính vì vậy, khoảng thời gian chờ điểm thi cần được xem là giai đoạn nghiên cứu, định hướng và chuẩn bị cho tương lai thay vì chỉ là quãng nghỉ sau kỳ thi.
Một trong những sai lầm phổ biến của TS là chờ đến khi biết điểm mới bắt đầu tìm hiểu về các trường và ngành đào tạo.
Cuối tuần trước, Bộ GD-ĐT đã công bố đáp án các môn thi tốt nghiệp THPT 2026. Theo nhiều chuyên gia tuyển sinh, ngay sau khi Bộ GD-ĐT công bố đáp án chính thức, TS nên đối chiếu bài làm để ước lượng mức điểm có thể đạt được. Từ kết quả dự kiến này, các em có thể đánh giá khả năng trúng tuyển theo từng tổ hợp xét tuyển và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp.
Ngoài việc tham khảo điểm chuẩn 2 - 3 năm gần đây, TS cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, điều kiện học tập, học phí, học bổng, ký túc xá cũng như các chính sách hỗ trợ người học của từng cơ sở đào tạo.
Trong nhiều gia đình, việc lựa chọn đại học thường bắt đầu từ câu hỏi: Học trường nào? Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, câu hỏi quan trọng hơn có lẽ là học ngành gì. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị TS không nên chờ đến sát thời điểm đăng ký nguyện vọng mới tìm hiểu ngành học.
Thời điểm này, các em cần hiểu rõ năng lực bản thân, sở thích cá nhân và định hướng nghề nghiệp tương lai. Việc lựa chọn ngành học chỉ vì là "ngành hot" hoặc theo số đông rất dễ dẫn đến cảm giác không phù hợp trong quá trình học tập.
Cũng theo nhiều chuyên gia, các em nên bắt đầu từ việc xác định lĩnh vực mình thực sự yêu thích và muốn theo đuổi, sau đó lựa chọn những trường có đào tạo ngành đó và sắp xếp thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh. Vì vậy, lựa chọn ngành học cần gắn với nhu cầu nhân lực tương lai thay vì chỉ nhìn vào điểm chuẩn hay danh tiếng của trường.
Theo quy chế tuyển sinh năm 2026, TS được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Quy định này buộc TS phải chuyển từ tư duy "rải thảm" sang "nhắm trúng đích".
Các chuyên gia tư vấn tuyển sinh cho rằng sai lầm phổ biến là xếp nguyện vọng theo tâm lý đám đông hoặc để những ngành học yêu thích xuống phía dưới. Một chiến lược hợp lý là chia các nguyện vọng thành 3 nhóm: Nhóm lý tưởng: những ngành, trường yêu thích nhất; nhóm phù hợp: những lựa chọn tương đối sát với năng lực hiện tại; nhóm an toàn: những ngành, trường có khả năng trúng tuyển cao hơn. Việc phân bổ hợp lý các nhóm nguyện vọng giúp TS vừa giữ được cơ hội chinh phục mục tiêu cao, vừa hạn chế rủi ro.
Mỗi mùa tuyển sinh đều xuất hiện vô số dự đoán về điểm chuẩn và những ngành nghề "hot". Tuy nhiên, điểm chuẩn chỉ phản ánh tương quan cung - cầu trong từng năm chứ không phải thước đo tuyệt đối về giá trị của một ngành học.
Theo các chuyên gia tư vấn tuyển sinh, TS cần chuyển dịch tư duy từ câu hỏi "Trường này có danh tiếng không?" sang câu hỏi "Môi trường này có giúp mình phát triển tốt nhất hay không?".
Danh tiếng của trường chỉ là lợi thế ban đầu. Điều quyết định thành công lâu dài vẫn là trải nghiệm học tập, năng lực nghề nghiệp, kỹ năng thích ứng và khả năng học tập suốt đời.
Từ lúc rời phòng thi đến khi nhận kết quả thi tốt nghiệp THPT không chỉ là khoảng thời gian chờ đợi mà còn là giai đoạn trưởng thành của mỗi học sinh. Đây là lúc các em học cách tự tìm kiếm thông tin, tự đánh giá năng lực bản thân, tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã kết thúc, nhưng hành trình lựa chọn tương lai mới chỉ bắt đầu. Từ nay đến ngày công bố điểm thi, điều quan trọng nhất không phải là đếm ngược từng ngày chờ kết quả mà là chủ động chuẩn bị cho những quyết định phía trước.
Bởi điểm số có thể mở ra một cánh cửa, nhưng chính sự hiểu biết về bản thân, khả năng hoạch định tương lai và những lựa chọn đúng đắn mới quyết định một người có thể đi được bao xa trên con đường học tập và nghề nghiệp của mình.