Khoảng thời gian này thí sinh (TS) cần chủ động tìm hiểu ngành học, trường học và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp, bởi những quyết định trong thời gian này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến con đường học tập và nghề nghiệp sau này.
Trong nhiều năm, xã hội thường nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT như một cột mốc quyết định giữa “đỗ” và “trượt”. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, cách tiếp cận này đang dần thay đổi.
Ngày nay, cơ hội học tập sau THPT đã trở nên rộng mở hơn rất nhiều. Điều quan trọng không còn đơn thuần là vào được đại học mà là lựa chọn được ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và xu hướng phát triển của xã hội.
Thực tế cho thấy mỗi năm vẫn có không ít sinh viên xin chuyển ngành, chuyển trường hoặc bỏ học giữa chừng. Nguyên nhân chủ yếu không phải vì các em không đủ khả năng học tập mà vì lựa chọn ban đầu chưa phù hợp. Có em chọn ngành theo điểm số, theo mong muốn của cha mẹ, theo bạn bè hoặc theo những ngành đang được xem là “hot”. Nhưng rất ít học sinh thực sự dành thời gian để trả lời câu hỏi: “Mình muốn trở thành ai trong tương lai và ngành học nào sẽ giúp mình đạt được điều đó?”.
Chính vì vậy, khoảng thời gian chờ điểm thi cần được xem là giai đoạn nghiên cứu, định hướng và chuẩn bị cho tương lai thay vì chỉ là quãng nghỉ sau kỳ thi.
Một trong những sai lầm phổ biến của TS là chờ đến khi biết điểm mới bắt đầu tìm hiểu về các trường và ngành đào tạo.
Cuối tuần trước, Bộ GD-ĐT đã công bố đáp án các môn thi tốt nghiệp THPT 2026. Theo nhiều chuyên gia tuyển sinh, ngay sau khi Bộ GD-ĐT công bố đáp án chính thức, TS nên đối chiếu bài làm để ước lượng mức điểm có thể đạt được. Từ kết quả dự kiến này, các em có thể đánh giá khả năng trúng tuyển theo từng tổ hợp xét tuyển và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp.
Ngoài việc tham khảo điểm chuẩn 2 – 3 năm gần đây, TS cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, điều kiện học tập, học phí, học bổng, ký túc xá cũng như các chính sách hỗ trợ người học của từng cơ sở đào tạo.
Trong nhiều gia đình, việc lựa chọn đại học thường bắt đầu từ câu hỏi: Học trường nào? Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, câu hỏi quan trọng hơn có lẽ là học ngành gì. Do đó, các chuyên gia khuyến nghị TS không nên chờ đến sát thời điểm đăng ký nguyện vọng mới tìm hiểu ngành học.
Thời điểm này, các em cần hiểu rõ năng lực bản thân, sở thích cá nhân và định hướng nghề nghiệp tương lai. Việc lựa chọn ngành học chỉ vì là “ngành hot” hoặc theo số đông rất dễ dẫn đến cảm giác không phù hợp trong quá trình học tập.
Cũng theo nhiều chuyên gia, các em nên bắt đầu từ việc xác định lĩnh vực mình thực sự yêu thích và muốn theo đuổi, sau đó lựa chọn những trường có đào tạo ngành đó và sắp xếp thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh. Vì vậy, lựa chọn ngành học cần gắn với nhu cầu nhân lực tương lai thay vì chỉ nhìn vào điểm chuẩn hay danh tiếng của trường.
Theo quy chế tuyển sinh năm 2026, TS được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Quy định này buộc TS phải chuyển từ tư duy “rải thảm” sang “nhắm trúng đích”.
Các chuyên gia tư vấn tuyển sinh cho rằng sai lầm phổ biến là xếp nguyện vọng theo tâm lý đám đông hoặc để những ngành học yêu thích xuống phía dưới. Một chiến lược hợp lý là chia các nguyện vọng thành 3 nhóm: Nhóm lý tưởng: những ngành, trường yêu thích nhất; nhóm phù hợp: những lựa chọn tương đối sát với năng lực hiện tại; nhóm an toàn: những ngành, trường có khả năng trúng tuyển cao hơn. Việc phân bổ hợp lý các nhóm nguyện vọng giúp TS vừa giữ được cơ hội chinh phục mục tiêu cao, vừa hạn chế rủi ro.
Mỗi mùa tuyển sinh đều xuất hiện vô số dự đoán về điểm chuẩn và những ngành nghề “hot”. Tuy nhiên, điểm chuẩn chỉ phản ánh tương quan cung – cầu trong từng năm chứ không phải thước đo tuyệt đối về giá trị của một ngành học.
Theo các chuyên gia tư vấn tuyển sinh, TS cần chuyển dịch tư duy từ câu hỏi “Trường này có danh tiếng không?” sang câu hỏi “Môi trường này có giúp mình phát triển tốt nhất hay không?”.
Danh tiếng của trường chỉ là lợi thế ban đầu. Điều quyết định thành công lâu dài vẫn là trải nghiệm học tập, năng lực nghề nghiệp, kỹ năng thích ứng và khả năng học tập suốt đời.
Từ lúc rời phòng thi đến khi nhận kết quả thi tốt nghiệp THPT không chỉ là khoảng thời gian chờ đợi mà còn là giai đoạn trưởng thành của mỗi học sinh. Đây là lúc các em học cách tự tìm kiếm thông tin, tự đánh giá năng lực bản thân, tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã kết thúc, nhưng hành trình lựa chọn tương lai mới chỉ bắt đầu. Từ nay đến ngày công bố điểm thi, điều quan trọng nhất không phải là đếm ngược từng ngày chờ kết quả mà là chủ động chuẩn bị cho những quyết định phía trước.
Bởi điểm số có thể mở ra một cánh cửa, nhưng chính sự hiểu biết về bản thân, khả năng hoạch định tương lai và những lựa chọn đúng đắn mới quyết định một người có thể đi được bao xa trên con đường học tập và nghề nghiệp của mình.
Năm nay, lịch thi vào lớp 10 của Cần Thơ bắt đầu từ ngày 28-6 đến 1-7, với 3 môn thi bắt buộc là: toán, ngữ văn và ngoại ngữ (tiếng Anh hoặc tiếng Pháp), ngày cuối thí sinh sẽ thi môn chuyên vào các trường chuyên trên địa bàn.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, hiện nay các trường đã hoàn thành công tác ôn tập cho học sinh. Năm nay là năm đầu sau thực hiện sáp nhập địa giới hành chính, số học sinh tốt nghiệp THCS khá đông, với 45.231 học sinh đăng ký tuyển sinh vào lớp 10. Vì vậy, kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 có nhiều thay đổi: mỗi học sinh được đăng ký 4 nguyện vọng, việc điều chỉnh nguyện vọng 3, 4 của thí sinh cũng được thực hiện trên phần mềm sau khi Hội đồng tuyển sinh công bố nguyện vọng 2.
Đặc biệt năm nay cũng là năm đầu tiên tuyển sinh bằng hai hình thức: thi tuyển và xét tuyển. TP Cần Thơ có 59 trường THPT thực hiện thi tuyển và 32 trường thực hiện xét tuyển.
Theo ông Danh Hoàng Nguyên - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, năm nay chỉ tiêu tuyển sinh của các trường thi tuyển là 23.120 học sinh và các trường xét tuyển có chỉ tiêu 9.184 học sinh. Như vậy sẽ có khoảng 12.000 học sinh không trúng tuyển vào các trường THPT công lập.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, thực hiện công tác phân luồng sau THCS, bên cạnh học sinh được tuyển vào lớp 10 các trường THPT công lập, các học sinh không trúng tuyển sẽ vào học các trường ngoài công lập, cơ sở giáo dục thường xuyên; còn khoảng 20% học sinh chọn những hướng đi khác như giáo dục nghề nghiệp… phù hợp với năng lực.
Cũng theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, Đề án tuyển sinh vào lớp 10 năm nay dựa trên cơ sở kế thừa những ưu điểm trong công tác tuyển sinh của ba địa phương trước đây: TP Cần Thơ, Hậu Giang và Sóc Trăng.
Các trường lựa chọn phương thức xét tuyển chủ yếu là ở vùng xa, còn gặp nhiều khó khăn, nơi có số lượng học sinh tốt nghiệp THCS trên địa bàn không chênh lệch nhiều so với chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10. Trường tổ chức thi tuyển phần lớn ở địa bàn thuận lợi, đông dân cư và có số lượng thí sinh dự tuyển nhiều... việc tổ chức thi tuyển sẽ đảm bảo sự tuyển chọn công bằng cho các em.
Ngày 6.5, Đoàn đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng đã có buổi tiếp xúc cử tri tại các xã Hòa Vang, Hòa Tiến, Bà Nà và phường Ngũ Hành Sơn nhằm thông tin kết quả Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đồng thời ghi nhận ý kiến người dân về phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng và tổ chức bộ máy.
Tại đây, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, đã trực tiếp phản hồi về thông tin gây chú ý liên quan đến quy hoạch Làng đại học Đà Nẵng.
Theo ông Quang, việc cho rằng thành phố có chủ trương di dời Làng đại học từ phường Ngũ Hành Sơn vào phía nam (khu vực TP.Tam Kỳ cũ) là cách hiểu "chưa chính xác".
Thành phố không có kế hoạch quy hoạch lại theo hướng đưa toàn bộ các trường đại học về một khu vực duy nhất. Thay vào đó, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục sẽ được nghiên cứu kỹ, căn cứ vào điều kiện thực tế và đặc thù từng trường.
Dự án Làng đại học tại khu vực phường Ngũ Hành Sơn và phường Điện Bàn Đông đã được quy hoạch từ gần 30 năm trước với diện tích khoảng 300 ha. Đến nay, khoảng một nửa diện tích đã được phê duyệt, đồng thời có đề xuất mở rộng quy mô lên khoảng 600 ha.
Hiện quy hoạch này vẫn còn nguyên giá trị. Thành phố đã đưa vào danh mục nhiều dự án hạ tầng phục vụ khu vực, trong khi Đại học Đà Nẵng cũng đã triển khai giai đoạn đầu với tổng vốn gần 2.800 tỉ đồng để xây dựng cơ sở đào tạo và ký túc xá.
Trong quá trình hoàn thiện quy hoạch chung, Đà Nẵng sẽ nghiên cứu thêm các phương án phù hợp. Một trong những định hướng là cho phép một số trường mở rộng cơ sở tại khu vực phía nam thành phố và vùng phụ cận.
Những cơ sở đào tạo không còn phù hợp với điều kiện hiện tại có thể được di dời từng bước, nhằm giảm tải cho khu vực nội đô.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng cho rằng, hiện nay Đà Nẵng có 15 trường đại học, viện nghiên cứu cùng nhiều cơ sở đào tạo nghề. Việc tập trung dày đặc trong trung tâm đang tạo áp lực lớn lên quỹ đất và hạ tầng giao thông, khiến việc phân bổ lại không gian đào tạo trở thành yêu cầu cấp thiết.
Liên quan đến giáo dục, đại diện Sở GD-ĐT cho biết thành phố đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ học phí và chi phí học tập cho học sinh, sinh viên theo học trung cấp, cao đẳng.
Toàn thành phố hiện có 68 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, với quy mô tuyển sinh khoảng 87.000 người/năm, đáp ứng nhu cầu học tập và định hướng nghề nghiệp.
Đối với tuyển sinh lớp 10, những năm gần đây trường công lập chỉ đáp ứng khoảng 70% nhu cầu. Dự kiến năm học 2026 - 2027, Đà Nẵng sẽ nâng tỷ lệ này lên khoảng 86% bằng cách mở rộng cơ sở vật chất, phần còn lại sẽ học tại các trường tư thục và cơ sở nghề.
Cũng tại buổi tiếp xúc, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang nhấn mạnh, vấn đề được cử tri rất là quan tâm hiện nay là cái việc sử dụng có hiệu quả các nhân công, các tài sản công, cụ thể là các trụ sở sau sáp nhập đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Quan điểm của thành phố đã rất rõ là không để tài sản công bị dôi dư, bị lãng phí và không để những khu đất, những nhà công sản trở thành tài sản bỏ hoang, mà phải chuyển hóa những nguồn lực này thành trường học, công viên, không gian công cộng, bãi đỗ xe và các thiết chế phục vụ trực tiếp đời sống nhân dân.
Bí thư Thành ủy cho hay, thành phố đang khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chung và quy hoạch chuyên ngành, trong đó quy hoạch đô thị là nhiệm vụ trọng tâm. Một số quỹ đất, trong đó có trụ sở không còn nhu cầu sử dụng sau sắp xếp thì sẽ được rà soát để thu hồi, ưu tiên chuyển đổi cái mục đích sử dụng để ưu tiên phát triển trường học, công viên.
Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy "đủ" để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
"Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có", cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
"Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày", cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
"Tôi xoay như chong chóng", chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
"Đi làm vì cái tâm", cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học... Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
"Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp", chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán...). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
