Báo South China Morning Post ngày 28-6 dẫn báo cáo của Quỹ Công nghệ và Đổi mới thông tin (ITIF) cho biết Trung Quốc đã vượt Mỹ trong một số lĩnh vực công nghệ không gian then chốt, gồm hệ thống định vị tương tự GPS, trinh sát vệ tinh và khả năng vô hiệu hóa vệ tinh trên quỹ đạo.
Báo cáo công bố ngày 8-6 nêu rõ: “Nếu Mỹ không sớm hành động quyết đoán, Trung Quốc có thể vươn lên dẫn đầu nền kinh tế không gian toàn cầu”.
Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh quy mô nền kinh tế không gian toàn cầu được dự báo vượt mốc 1.000 tỉ USD trong thập kỷ tới. Tài liệu cũng cho thấy Trung Quốc đã vượt Nga, trở thành đối thủ cạnh tranh chính của Mỹ trong lĩnh vực không gian.
Tác giả báo cáo, chuyên gia chính sách không gian Ellis Scherer, nhận xét: “Ngành không gian Trung Quốc đã chuyển mình từ lĩnh vực non trẻ, phát triển chậm và chủ yếu do doanh nghiệp nhà nước dẫn dắt, thành một ngành thương mại năng động, sáng tạo, chỉ đứng sau Mỹ trên thị trường toàn cầu”.
Trong sáu lĩnh vực được đánh giá, Mỹ vẫn giữ lợi thế rõ rệt về mạng Internet băng thông rộng quỹ đạo thấp (LEO).
Dịch vụ Internet vệ tinh Starlink của Công ty SpaceX và Project Kuiper của Công ty Amazon đang bỏ xa mạng Qianfan và Guowang của Trung Quốc. Các hệ thống này bị kìm hãm bởi năng lực phóng hạn chế và thiếu tên lửa tái sử dụng đã được kiểm chứng.
Tên lửa tái sử dụng vẫn là lợi thế vượt trội của Mỹ. Tên lửa Falcon 9 của Công ty SpaceX đã làm thay đổi kinh tế phóng vệ tinh nhờ thu hồi và dùng lại tầng đẩy – điều mà các công ty Trung Quốc vẫn đang theo đuổi.
Tuy nhiên Bắc Kinh lại dẫn đầu về định vị, dẫn đường và đo thời gian nhờ hệ thống Bắc Đẩu (BeiDou) phủ sóng toàn cầu.
Nước này cũng vượt Mỹ về viễn thám và chụp ảnh vệ tinh, với chương trình Gaofen kết hợp các chòm vệ tinh thương mại như Jilin-1, tạo thành một trong những hệ sinh thái ảnh vệ tinh lớn nhất thế giới.
Ở lĩnh vực trạm vũ trụ, cạnh tranh hai nước sát sao hơn khi Mỹ có lợi thế từ nhiều thập kỷ vận hành Trạm vũ trụ quốc tế (ISS), còn Trung Quốc phát triển nhanh trạm Thiên Cung. Báo cáo đánh giá năng lực hai bên hiện tương đương, dù đi theo con đường khác nhau.
Trung Quốc còn dẫn đầu về năng lực tác chiến không gian, với các khoản đầu tư liên tục vào tên lửa đánh chặn động năng, tác chiến điện tử và vũ khí năng lượng định hướng nhằm gây nhiễu hoặc vô hiệu hóa vệ tinh đối phương.
Được phát triển bởi các nhà khoa học từ Đại học Utrecht (Hà Lan), công cụ này tái hiện sự dịch chuyển của các lục địa từ thời siêu lục địa Pangaea đến hiện tại, mang lại góc nhìn trực quan về lịch sử địa chất của hành tinh.
Paleolatitude được thiết kế nhằm kết nối hai lĩnh vực cổ sinh học và cổ khí hậu học. Để hiểu môi trường sống của sinh vật cổ đại hoặc điều kiện khí hậu trong quá khứ, các nhà nghiên cứu cần xác định chính xác vị trí địa lý của các mẫu đá tại thời điểm chúng hình thành.
Công cụ sử dụng dữ liệu từ trường được "lưu giữ" trong các khoáng chất của đá để xác định vĩ độ cổ đại. Theo đó góc nghiêng của từ trường Trái đất thay đổi dần từ vùng cực đến xích đạo, cho phép suy ra vị trí của đá khi chúng được hình thành.
Khi đá kết tinh, các khoáng chất từ tính bên trong sẽ ghi lại hướng của từ trường tại thời điểm đó. Từ dữ liệu này, các nhà khoa học có thể tái dựng hành trình di chuyển của các mảng kiến tạo qua hàng trăm triệu năm.
Phiên bản mới của Paleolatitude bổ sung dữ liệu về dị thường từ trường đáy đại dương, giúp theo dõi chính xác hơn chuyển động của các mảng kiến tạo lớn và nhỏ.
Trở về Pangaea rồi quay lại tương lai - Nguồn: YOUTUBE/FACULTY OF GEOSCIENCES UTRECHT UNIVERSITY
Đáng chú ý, mô hình còn đưa vào các "lục địa thất lạc" từng tồn tại nhưng nay đã bị "gấp" lại thành các dãy núi ở Địa Trung Hải và châu Á.
Trong đó, Argoland - một lục địa từng tách khỏi Tây Úc khoảng 155 triệu năm trước - hiện nằm dưới khu vực Indonesia. Tương tự, Greater Adria - tách khỏi Bắc Phi hơn 200 triệu năm trước - nay đã bị "nuốt chửng" trong các dãy núi Địa Trung Hải và Trung Đông.
Người dùng có thể nhập bất kỳ địa điểm nào để theo dõi quá trình dịch chuyển của nó kể từ thời Pangaea.
Không chỉ phục vụ giáo dục, công cụ còn có ý nghĩa lớn với nghiên cứu khoa học. Việc xác định chính xác vị trí cổ đại của đá và hóa thạch giúp làm rõ mối liên hệ giữa đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu theo thời gian.
Qua đó Paleolatitude góp phần mở rộng cách nhìn về sự tiến hóa của sự sống, không chỉ theo thời gian mà còn trong không gian ba chiều.
Apple đã tạo nên một cơn địa chấn khi ra mắt MacBook Neo. Với thiết kế nhôm nguyên khối gần như không thể phân biệt với các dòng cao cấp, trackpad mượt mà và hệ điều hành macOS sạch sẽ, chiếc máy này nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý. Tuy nhiên, mức giá 600 USD (khoảng 15,8 triệu đồng) đi kèm với một sự đánh đổi lớn cấu hình 8 GB RAM và 256 GB bộ nhớ không thể nâng cấp - một rào cản đáng kể trong kỷ nguyên ứng dụng nặng năm 2026.
Đối với những người dùng ưu tiên hiệu năng thực tế, các hãng như Lenovo và Asus đã tung ra những đòn đáp trả đầy sức nặng.
Với cùng mức giá, IdeaPad Slim 5 cung cấp màn hình 16 inch cảm ứng rộng rãi, vượt xa tấm nền 13 inch của Neo. Điểm ăn tiền nhất chính là bộ nhớ 1 TB SSD và 16 GB RAM - cao hơn nhiều so với dung lượng của Neo, giúp người dùng thoải mái đa nhiệm và lưu trữ dữ liệu mà không lo bị 'nghẽn cổ chai'.
Chỉ với 590 USD (16,1 triệu đồng), Vivobook 16 mang đến màn hình tỷ lệ 16:10 hiện đại, giúp hiển thị nhiều nội dung hơn khi làm việc với tài liệu. Dù vỏ bằng nhựa nhưng máy vẫn sở hữu cảm biến vân tay - tính năng bị lược bỏ trên phiên bản MacBook Neo cơ sở. Đặc biệt, người dùng có thể dễ dàng tự nâng cấp RAM lên 16 GB, điều mà người dùng Mac chỉ có thể mơ ước.
MacBook Neo có thể xử lý tốt các tác vụ văn phòng, nhưng chơi game lại là một câu chuyện khác. Lenovo LOQ Essential với card đồ họa rời RTX 4050 và màn hình 144 Hz chính là câu trả lời đanh thép nhất. Ở mức giá 650 USD (17 triệu đồng), đây là thiết bị mở ra cánh cửa vào thế giới game AAA mà người dùng macOS gần như không thể chạm tới.
Nếu bạn yêu thích dòng chip ARM vì thời lượng pin 'trâu', IdeaPad Slim 3X chạy chip Snapdragon X là đối thủ trực tiếp. Với mức giá chỉ 500 USD (rẻ hơn cả Neo), mẫu máy này vẫn sở hữu 16 GB RAM và 1 TB SSD, đồng thời duy trì thời lượng pin bền bỉ cả ngày, phá vỡ thế độc tôn về năng lượng của Apple Silicon.
Tất nhiên, việc chọn MacBook Neo mang lại sự ổn định và đẳng cấp thương hiệu khó bàn cãi. Nhưng nếu công việc của bạn yêu cầu sự đa năng, khả năng nâng cấp hoặc đơn giản là muốn tận dụng tối đa từng đồng vốn bỏ ra, các đại diện từ Windows chắc chắn là những cái tên không thể bỏ qua.
Theo Space, tàu không người lái Starfall của SpaceX cất cánh trong nhiệm vụ đầu tiên từ Tổ hợp phóng không gian 40 tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral ở Florida lúc 6h52 ngày 23/6 (17h52 cùng ngày giờ Hà Nội). Starfall là phương tiện vận chuyển hàng hóa được thiết kế để chở hàng lên quỹ đạo thấp của Trái Đất (LEO) trên tên lửa Falcon 9 và Falcon Heavy của SpaceX, đồng thời đưa vật liệu trở lại Trái Đất an toàn. Mẫu tàu này không hướng tới chở hành khách mà tập trung hỗ trợ nghiên cứu hoặc hàng hóa cần thu hồi sau một thời gian ở trong không gian như dược phẩm.
Trước SpaceX, công ty Varda Space Industries có trụ sở ở California từng hạ cánh 5 khoang tàu hình nón "W-series" 0,9 mét và nặng khoảng 300 kg, một khoang trong số đó chở hàng cho Không quân Mỹ sau hơn 8 tuần trên quỹ đạo. Starfall có kích thước lớn gấp 3 lần với bề ngang 3,1 mét và chiều cao 0,75 mét, có thể mang tải trọng lên đến 1.000 kg.
Theo Space Flight Now, Starfall bao gồm hai phần chính tự tách ra sau khi bay trở lại khí quyển: tấm ốp trên của khoang chở hàng và tấm chắn nhiệt cho phép thực hiện thao tác hồi quyển, hạ cánh chính xác và triển khai dù.
Theo hồ sơ của Cục quản lý Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), tấm ốp trên là một cấu trúc nhôm được bọc một phần bằng vật liệu chống nóng và nặng khoảng 1.400 kg. Tấm chắn nhiệt gồm cấu trúc sợi carbon bọc vật liệu chống nóng, chứa hai bình composite đựng đầy khí nitơ (mỗi bình 151 lít) và một số bình khí nén phụ nhỏ hơn (mỗi bình 9 lít), có tổng trọng lượng vào khoảng 700 kg. Khi hồi quyển, tấm ốp trên tách ra để lộ bộ dù nối liền với 4 điểm bám trên phương tiện. Starfall trang bị 3 chiếc dù gồm dù giảm tốc, dù dẫn và dù chính để hạ cánh.
SpaceX dự định phóng Starfall trong các nhiệm vụ cận quỹ đạo và nhiệm vụ dài hạn trên LEO. Phương tiện không có hệ thống đẩy và không thể tự rời khỏi quỹ đạo. Nhiều khả năng trong lần phóng này, SpaceX sử dụng tầng thứ hai của Falcon 9 để đưa tàu thử nghiệm trở lại Trái Đất. Trong trường hợp Starfall gặp vấn đề ngoài không gian hoặc trong quá trình hồi quyển, SpaceX thiết kế tàu vũ trụ để có thể tiêu hủy an toàn.
Theo SpaceX, khoang tàu sử dụng khí trơ không độc hại (nitơ) để điều khiển hướng và không chứa nhiên liệu đẩy lỏng hoặc hợp chất nguy hiểm. Tất cả hệ thống điều áp được thông khí trước khi hạ cánh, do đó, không có nhiên liệu đẩy nào xả ra đại dương.
SpaceX chưa tiết lộ thời gian tàu thử nghiệm Starfall ở trên quỹ đạo trong nhiệm vụ đầu tiên và không chia sẻ hình ảnh tầng thứ hai của tên lửa Falcon 9 sau khi tách khỏi tầng đẩy. Khi Starfall trở lại Trái Đất, SpaceX sẽ hạ cánh khoang tàu tại một vùng biển ở Thái Bình Dương, cách bờ Tây nước Mỹ khoảng 1.300 km.
Trong khi đó, tên lửa Falcon 9 chở tàu thử nghiệm Starfall quay trở lại trên vùng biển Đại Tây Dương. Đây là chuyến bay thứ 29 của tên lửa đẩy mang số hiệu 1078 ở đuôi. Khoảng 2,5 phút sau khi cất cánh, tên lửa tách tầng và điều chỉnh đường bay để đốt động cơ, sau đó hạ cánh trên tàu tự lái "A Shortfall of Gravitas" của SpaceX ở Đại Tây Dương.
