Thạc sĩ – bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Vĩnh Bình, Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi cơ thể, do đó nhiều người có tâm lý ngại hoặc “lười” thức giấc giữa chừng khi buồn tiểu. Một số người trong chúng ta chọn cách cố gắng nhịn tiểu, ép cơ thể chìm vào giấc ngủ trở lại.
“Hành vi trên tưởng chừng chỉ là một sự kìm nén sinh lý tạm thời, nhưng thực chất, việc lặp đi lặp lại thói quen này đang âm thầm khởi động một chuỗi các rối loạn cơ học, thần kinh và nhiễm trùng cực kỳ nguy hiểm, ảnh hưởng xấu trên hệ tiết niệu và chức năng thận của bạn”, bác sĩ Vĩnh Bình lưu ý.
Có thể phá vỡ cấu trúc và nguy cơ vỡ bàng quang: Nhờ tính đàn hồi, bàng quang có thể chứa đựng tối đa từ 900 – 1.500 ml nước tiểu. Tuy nhiên, việc duy trì tình trạng này trong nhiều giờ (đặc biệt là nhịn tiểu xuyên đêm) sẽ gây ra nhiều tác hại như liệt cơ bàng quang, bí tiểu mạn tính, tiểu tràn đầy, vỡ bàng quang.
Nguy cơ nhiễm trùng tiểu và hình thành sỏi: Đi tiểu là cơ chế giúp cơ thể đào thải chất cặn bã và làm sạch đường tiết niệu. Nhịn tiểu khiến nước tiểu ứ đọng trong bàng quang, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm bàng quang với các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, đau hạ vị, nước tiểu đục hoặc lẫn máu.
Viêm bàng quang kẽ: Nhịn tiểu kéo dài có thể gây viêm bàng quang mạn tính, khiến người bệnh đau vùng chậu và luôn có cảm giác buồn tiểu dù bàng quang trống. Ngoài ra, nước tiểu ứ đọng làm tăng nguy cơ kết tinh khoáng chất, hình thành sỏi bàng quang hoặc sỏi thận, gây tắc nghẽn và những cơn đau quặn dữ dội.
Trào ngược lên thận và phá huỷ thận: Nhịn tiểu kéo dài làm tăng áp lực trong bàng quang, khiến nước tiểu có thể trào ngược lên thận, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm thận. Nếu tình trạng này tái diễn nhiều lần, thận có thể bị xơ hóa, suy giảm chức năng, tiến triển thành suy thận mạn và gây nhiễm độc cơ thể.
Phụ nữ mang thai: Bác sĩ Vĩnh Bình cho biết trong thai kỳ, tử cung to đè ép trực tiếp lên bàng quang khiến sức chứa bàng quang giảm đi. Nếu thai phụ cố nhịn tiểu, bàng quang phình to sẽ chèn ép ngược lại tử cung. Đặc biệt, nhiễm trùng tiểu do nhịn tiểu có thể kích thích cổ tử cung, khởi phát cơn gò gây sảy thai hoặc sinh non.
Nam giới lớn tuổi: Nam giới trên 50 tuổi thường có phì đại lành tính tuyến tiền liệt (đi kèm, bản thân bệnh lý này đã gây khó khăn khi đi tiểu do tuyến tiền to chèn ép niệu đạo. Việc cố nhịn tiểu trong trường hợp này rất dễ dẫn đến tình trạng bí tiểu cấp tính.
Bác sĩ Bình khuyến cáo, để bảo vệ hệ tiết niệu, hãy đi tiểu ngay khi có nhu cầu, nên uống đủ nước nhưng chia đều trong ngày, hạn chế uống quá nhiều nước và các đồ uống chứa caffeine, rượu bia trước khi ngủ 2 giờ, đồng thời tạo thói quen đi tiểu hết trước khi lên giường. Nếu thường xuyên tiểu khó, tiểu buốt, nước tiểu bất thường hoặc còn cảm giác tiểu chưa hết, nên khám chuyên khoa tiết niệu để được kiểm tra và điều trị kịp thời.
Sau đây, chuyên gia dinh dưỡng Aviv Joshua, đang làm việc tại Mỹ, sẽ mách cho bạn một số thực phẩm có thể cải thiện giấc ngủ hiệu quả, bao gồm:
Hạt dẻ cười. Loại hạt ngon miệng này chứa hoóc môn ngủ melatonin. Chúng cũng rất giàu vitamin B6, dưỡng chất cần thiết để sản xuất melatonin và serotonin (một chất hóa học trong cơ thể đóng vai trò quan trọng đối với giấc ngủ), theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Rau bó xôi. Đây là nguồn cung cấp magie dồi dào, giúp thúc đẩy thư giãn cơ bắp. Thiếu magie có thể khiến bạn khó duy trì giấc ngủ. Rau bó xôi cũng chứa kali, một chất liên quan đến chất lượng giấc ngủ.
Đậu nành Nhật nguyên trái. Đây là nguồn cung cấp vitamin B6 và hợp chất isoflavone giúp sản xuất serotonin. Nghiên cứu cho thấy tiêu thụ đậu nành luộc giúp tăng khả năng ngủ ngon lên gấp 2,5 lần. Đậu nành trái cũng chứa tryptophan, một axit amin hỗ trợ giấc ngủ mà cơ thể không tự tổng hợp được.
Trà hoa cúc. Loại trà này chứa chất chống oxy hóa apigenin có tác dụng thúc đẩy giấc ngủ, giúp thư giãn trước khi ngủ.
Sữa. Sữa chứa tryptophan và canxi, giúp cơ thể hấp thụ tryptophan hiệu quả hơn để sản xuất melatonin. Một ly sữa ấm trước khi ngủ có thể mang lại cảm giác thư giãn.
Protein động vật và ngũ cốc nguyên hạt. Gà, cá và trứng là nguồn cung cấp tryptophan dồi dào. Trong khi đó, carbohydrate phức hợp như gạo lứt, yến mạch và hạt quinoa giúp kích hoạt giải phóng serotonin và ổn định đường huyết, duy trì mức hoóc môn ngủ melatonin.
Một số loại trái cây và hạt. Kiwi, chuối, dứa, hạnh nhân và óc chó đều chứa các dưỡng chất hỗ trợ giấc ngủ như kali, magie hoặc melatonin. Bơ và khoai lang cũng là nguồn cung cấp magie và kali tuyệt vời giúp giảm lo âu và thư giãn cơ bắp.
Ngoài ra, cũng cần phải duy trì một chế độ ăn cân bằng bao gồm protein nạc, carbohydrate phức hợp và chất béo lành mạnh để giữ đường huyết ổn định. Bổ sung đa dạng các thực phẩm này suốt cả ngày sẽ giúp cơ thể điều hòa giấc ngủ hiệu quả hơn, theo Verywell Health.
Nước chanh cung cấp vitamin C - chất chống oxy hóa quan trọng giúp bảo vệ tế bào và hỗ trợ hệ miễn dịch. Khi được pha loãng, thức uống này còn giúp bổ sung nước hiệu quả trong thời tiết nắng nóng.
Cơ thể dễ mất nước hơn khi nhiệt độ tăng cao. Ngay cả mất nước nhẹ cũng có thể gây mệt mỏi, giảm tập trung và ảnh hưởng đến huyết áp, theo Harvard Health Publishing.
Tiến sĩ Stacy Sims, chuyên gia sinh lý học thể thao (Mỹ), cho biết trong điều kiện nắng nóng, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất các chất điện giải. Việc bổ sung nước kèm một lượng nhỏ khoáng chất tự nhiên có thể giúp duy trì hiệu suất hoạt động và giảm nguy cơ kiệt sức vì nhiệt. Nước chanh, khi thêm một chút muối hoặc mật ong, có thể hỗ trợ phần nào quá trình này.
Vitamin C trong chanh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch và giảm stress oxy hóa. Vitamin C tham gia vào nhiều quá trình sinh học, bao gồm sửa chữa mô và tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây bệnh, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ ((NIH).
Giáo sư Sumantra Ray, Giám đốc Viện Dinh dưỡng Toàn cầu NNEdPro (Anh), cho biết việc bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C từ nguồn tự nhiên là một cách hiệu quả để hỗ trợ sức khỏe trong điều kiện thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Một số nghiên cứu cho thấy nước chanh có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa, từ đó hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn. Điều này đặc biệt hữu ích trong mùa nóng khi nhiều người có xu hướng ăn uống kém.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh đây chỉ là tác dụng hỗ trợ nhẹ, không thay thế điều trị y khoa.
Dù có nhiều lợi ích, nước chanh nên được pha loãng để tránh ảnh hưởng đến men răng và dạ dày. Những người bị trào ngược hoặc viêm loét dạ dày cần thận trọng.
Cách làm đơn giản:
Nhìn chung, nước chanh là thức uống dễ làm, chi phí thấp nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu sử dụng hợp lý. Trong mùa nắng nóng, lựa chọn những thức uống tự nhiên như nước chanh không chỉ giúp giải nhiệt mà còn góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
Nam bệnh nhân 32 tuổi vừa được PGS-TS Nguyễn Mạnh Khánh, Trưởng khoa Phẫu thuật chi trên và Y học thể thao, Phó giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt Đức, cùng ê kíp thực hiện thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
Về ca bệnh này, PGS Nguyễn Mạnh Khánh cho biết, nam bệnh nhân đã đau khớp vai suốt 3 năm, sau khi bị chấn thương tay do chơi thể thao. Trong thời gian này, triệu chứng đau và mức độ hạn chế vận động sau chấn thương tiến triển tăng dần. Bệnh nhân đã điều trị nội khoa, tập phục hồi chức năng và các biện pháp điều trị không phẫu thuật nhưng các triệu chứng không cải thiện.
Trên phim chụp chẩn đoán X-quang và cắt lớp vi tính, hình ảnh cho thấy, chỏm xương vai bị tiêu hết. Toàn bộ viền sụn vai đã mòn khuyết gây ra tổn thương thoái hóa khớp vai rất nặng. Khớp vai bị biến dạng, tiêu hết chỏm xương cánh tay, có chỉ định thay khớp vai.
Qua kết quả chụp, các bác sĩ nghĩ nhiều đến việc bệnh nhân bị hoại tử vô khuẩn chỏm xương cánh tay sau chấn thương thể thao rất nhiều năm dẫn đến thoái hóa khớp vai. Bệnh nhân đau nhiều, đã qua thời gian rất dài dùng thuốc không đáp ứng. Các bác sĩ quyết định thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
PGS Khánh chia sẻ, thay khớp vai có chỉ định chặt chẽ. Với người trẻ, ưu điểm lớn của thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu là việc phục hồi sửa khớp vai sẽ đạt tối ưu theo giải phẫu của người bệnh, phù hợp với sinh lý, giải phẫu chức năng và đặc biệt ít gây tác động tới hệ thống gân cơ.
Khi khớp thay phù hợp với chính giải phẫu tự nhiên của người bệnh thì vận động cơ sẽ rất ít bị ảnh hưởng, khớp không bị quá căng, cấu trúc xương đó giúp duy trì tuổi thọ của khớp lâu hơn.
Thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu, góp phần giúp bệnh nhân nêu trên lấy lại chức năng như cũ, phục hồi nguyên trạng giải phẫu.
PGS Khánh cho biết, so với nhiều năm trước, hiện vật liệu khớp vai nhân tạo đã có nhiều tiến bộ. Chất liệu rất bền, tuổi thọ của khớp thay thế kéo dài 40 - 50 năm. Thành phần xi măng giữ cho khớp vững cũng ưu điểm hơn rất nhiều so với thế hệ trước. Các cấu phần khớp là các cấu phần rời, rất linh hoạt. Đó là các ưu điểm lớn với các trường hợp thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
PGS Khánh lưu ý, các bệnh nhân bị thoái hóa khớp vai hiện không chỉ ghi nhận ở người lớn tuổi, các ca thoái hóa khớp vai ở người trẻ có xu hướng tăng. Một trong những lý do gây tiêu chỏm hoặc thoái hóa khớp vai ở người trẻ là chấn thương thể thao hoặc tai nạn.
Nhưng hay gặp nhất là chấn thương thể thao do vận động quá nặng, sai tư thế khiến tải trọng khớp vai quá lớn. Tình trạng này kéo dài đến thiếu hụt cấp máu và tiến triển từ từ gây hoại tử vô khuẩn hoặc tiêu chỏm khớp vai, dần dẫn đến thoái hóa khớp vai. Đó là các nguyên nhân rất hay gặp ở bệnh nhân trẻ (dưới 45 - 50 tuổi) bị thoái hóa khớp vai.
"Bệnh lý khớp vai ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là ở nhóm bệnh nhân vận động mạnh như lao động nặng hoặc chơi thể thao không đúng cách. Do đó, việc chẩn đoán và điều trị đúng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế các biến chứng sau này và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh, cũng như giúp người bệnh sớm trở lại lao động hoặc tập luyện", PGS Khánh chia sẻ.
