Nam bệnh nhân 32 tuổi vừa được PGS-TS Nguyễn Mạnh Khánh, Trưởng khoa Phẫu thuật chi trên và Y học thể thao, Phó giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt Đức, cùng ê kíp thực hiện thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
Về ca bệnh này, PGS Nguyễn Mạnh Khánh cho biết, nam bệnh nhân đã đau khớp vai suốt 3 năm, sau khi bị chấn thương tay do chơi thể thao. Trong thời gian này, triệu chứng đau và mức độ hạn chế vận động sau chấn thương tiến triển tăng dần. Bệnh nhân đã điều trị nội khoa, tập phục hồi chức năng và các biện pháp điều trị không phẫu thuật nhưng các triệu chứng không cải thiện.
Trên phim chụp chẩn đoán X-quang và cắt lớp vi tính, hình ảnh cho thấy, chỏm xương vai bị tiêu hết. Toàn bộ viền sụn vai đã mòn khuyết gây ra tổn thương thoái hóa khớp vai rất nặng. Khớp vai bị biến dạng, tiêu hết chỏm xương cánh tay, có chỉ định thay khớp vai.
Qua kết quả chụp, các bác sĩ nghĩ nhiều đến việc bệnh nhân bị hoại tử vô khuẩn chỏm xương cánh tay sau chấn thương thể thao rất nhiều năm dẫn đến thoái hóa khớp vai. Bệnh nhân đau nhiều, đã qua thời gian rất dài dùng thuốc không đáp ứng. Các bác sĩ quyết định thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
PGS Khánh chia sẻ, thay khớp vai có chỉ định chặt chẽ. Với người trẻ, ưu điểm lớn của thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu là việc phục hồi sửa khớp vai sẽ đạt tối ưu theo giải phẫu của người bệnh, phù hợp với sinh lý, giải phẫu chức năng và đặc biệt ít gây tác động tới hệ thống gân cơ.
Khi khớp thay phù hợp với chính giải phẫu tự nhiên của người bệnh thì vận động cơ sẽ rất ít bị ảnh hưởng, khớp không bị quá căng, cấu trúc xương đó giúp duy trì tuổi thọ của khớp lâu hơn.
Thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu, góp phần giúp bệnh nhân nêu trên lấy lại chức năng như cũ, phục hồi nguyên trạng giải phẫu.
PGS Khánh cho biết, so với nhiều năm trước, hiện vật liệu khớp vai nhân tạo đã có nhiều tiến bộ. Chất liệu rất bền, tuổi thọ của khớp thay thế kéo dài 40 – 50 năm. Thành phần xi măng giữ cho khớp vững cũng ưu điểm hơn rất nhiều so với thế hệ trước. Các cấu phần khớp là các cấu phần rời, rất linh hoạt. Đó là các ưu điểm lớn với các trường hợp thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.
PGS Khánh lưu ý, các bệnh nhân bị thoái hóa khớp vai hiện không chỉ ghi nhận ở người lớn tuổi, các ca thoái hóa khớp vai ở người trẻ có xu hướng tăng. Một trong những lý do gây tiêu chỏm hoặc thoái hóa khớp vai ở người trẻ là chấn thương thể thao hoặc tai nạn.
Nhưng hay gặp nhất là chấn thương thể thao do vận động quá nặng, sai tư thế khiến tải trọng khớp vai quá lớn. Tình trạng này kéo dài đến thiếu hụt cấp máu và tiến triển từ từ gây hoại tử vô khuẩn hoặc tiêu chỏm khớp vai, dần dẫn đến thoái hóa khớp vai. Đó là các nguyên nhân rất hay gặp ở bệnh nhân trẻ (dưới 45 – 50 tuổi) bị thoái hóa khớp vai.
“Bệnh lý khớp vai ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là ở nhóm bệnh nhân vận động mạnh như lao động nặng hoặc chơi thể thao không đúng cách. Do đó, việc chẩn đoán và điều trị đúng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạn chế các biến chứng sau này và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh, cũng như giúp người bệnh sớm trở lại lao động hoặc tập luyện”, PGS Khánh chia sẻ.
Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của thịt không chỉ phụ thuộc vào loại thịt hay cách nấu mà còn cả quá trình bảo quản và rã đông. Khi thịt được đông lạnh, nước bên trong tế bào cơ sẽ hình thành các tinh thể đá, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nếu rã đông không đúng cách, các tinh thể này sẽ làm tổn thương cấu trúc mô thịt, khiến nước và các chất dinh dưỡng hòa tan bị thất thoát. Một phần protein cũng có thể bị biến đổi hoặc mất đi theo lượng dịch chảy ra.
Để tránh bị thất thoát protein và dưỡng chất trong thịt đông lạnh, cần tránh những cách rã đông sau:
Nhiều người có thói quen lấy thịt từ ngăn đông và để trên bàn bếp vài tiếng cho đến khi mềm hoàn toàn. Đây là cách làm tiện lợi nhưng không phải là lựa chọn lý tưởng để bảo vệ chất lượng thịt.
Khi nhiệt độ bên ngoài tăng lên, bề mặt của miếng thịt sẽ tan đá trước trong khi phần lõi vẫn còn đông cứng. Sự chênh lệch nhiệt độ này làm tăng tốc độ các phản ứng hóa học trong thịt, bao gồm cả quá trình ô xy hóa protein. Đồng thời, lượng nước bị thất thoát khỏi mô cơ cũng tăng lên.
Một nghiên cứu được công bố trên chuyên san Preventive Nutrition and Food Science cho thấy thịt bò rã đông ở nhiệt độ phòng có mức độ mất nước cao hơn và chất lượng thấp hơn so với thịt được rã đông trong tủ lạnh. Khi dịch thịt chảy ra ngoài, một phần protein hòa tan và các chất dinh dưỡng khác cũng bị mất theo.
Một số gia đình thường lấy cả khối thịt đông lạnh ra rã đông, dùng một phần rồi cho phần còn lại trở lại ngăn đông. Nếu quá trình này lặp đi lặp lại nhiều lần, chất lượng thịt sẽ giảm đáng kể.
Mỗi chu kỳ đông lạnh và rã đông đều tạo ra sự hình thành rồi tan chảy của các tinh thể đá bên trong mô cơ. Những tinh thể này có thể làm rách màng tế bào, khiến khả năng giữ nước của thịt giảm dần.
Khi cần chế biến gấp, một cách thường được áp dụng là ngâm thịt trong nước ấm hoặc nước nóng để thịt tan đá nhanh hơn. Tuy nhiên, đây là phương pháp không được các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến khích.
Nước nóng làm cho lớp ngoài của miếng thịt tăng nhiệt độ rất nhanh trong khi phần bên trong vẫn còn đông lạnh. Trong một số trường hợp, lớp ngoài có thể bắt đầu bị biến tính giống như đang được nấu chín. Hệ quả là gây ô xy hóa protein và làm giảm dinh dưỡng trong thịt.
Theo khuyến nghị của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), một số phương pháp rã đông được xem là an toàn và giúp bảo vệ chất lượng thịt tốt nhất. Thứ nhất là rã đông trong ngăn mát tủ lạnh. Đây được xem là phương pháp tối ưu vì nhiệt độ thấp và ổn định giúp hạn chế mất nước cũng như giảm các biến đổi bất lợi của protein. Thứ hai là ngâm thịt trong nước lạnh khi thịt được bọc kín trong túi chống thấm nước. Nước cần được thay định kỳ để duy trì nhiệt độ phù hợp, theo Healthline.
Húng quế thuộc họ bạc hà, có nguồn gốc chủ yếu từ các vùng nhiệt đới của Ấn Độ, châu Phi và Đông Nam Á. Loại rau thơm này được sử dụng phổ biến trong ẩm thực lẫn y học cổ truyền nhằm hỗ trợ sức khỏe.
Giàu vitamin và chất chống oxy hóa
Một muỗng canh (khoảng 2 g) húng quế cung cấp:
*RDI: Mức tiêu thụ khuyến nghị hằng ngày
Dù thường chỉ được dùng với lượng nhỏ trong món ăn, húng quế vẫn cung cấp nhiều vi chất quan trọng, đặc biệt là vitamin K - dưỡng chất cần thiết cho quá trình đông máu và sức khỏe xương.
Húng quế còn chứa vitamin A, mangan, canxi và sắt. Các hợp chất thực vật như eugenol, linalool, flavonoid trong lá giúp tạo mùi thơm đặc trưng, đồng thời có đặc tính chống oxy hóa và kháng viêm. Những chất chống oxy hóa này có thể giúp trung hòa gốc tự do - yếu tố liên quan đến lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.
Chiết xuất húng quế có khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch thông qua việc giảm huyết áp, cải thiện tuần hoàn và cholesterol.
Loại thảo mộc này cũng có tác dụng hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu, giảm đường huyết ở người mắc bệnh tiểu đường type 2. Các chuyên gia cho rằng lợi ích này có thể liên quan đến hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm của các hợp chất thực vật trong húng quế.
Hỗ trợ giảm căng thẳng
Theo y học Ayurveda của Ấn Độ, húng quế được xem là loại thảo mộc giúp cơ thể thích nghi với stress. Chiết xuất húng quế có thể góp phần cải thiện tâm trạng, giảm triệu chứng trầm cảm, căng thẳng, lo âu kéo dài đồng thời hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn.
Dù vậy, chuyên gia khuyến cáo mọi người không nên tự ý dùng thực phẩm chức năng chứa húng quế kéo dài mà chưa tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt nếu đang điều trị bệnh mạn tính.
Đặc tính kháng khuẩn
Tinh dầu húng quế chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm. Chiết xuất từ loại cây này có thể giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây sâu răng hoặc một số chủng vi khuẩn kháng thuốc. Nhờ đặc tính này, húng quế còn được nghiên cứu ứng dụng trong bảo quản thực phẩm nhằm hạn chế vi sinh vật gây hại.
Tuy nhiên, hiệu quả kháng khuẩn của húng quế trong đời sống hàng ngày chủ yếu mang tính hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng.
Cách dùng húng quế trong bữa ăn
Húng quế có hương thơm nhẹ, dễ kết hợp với nhiều món ăn như salad, mì Ý, súp, thịt nướng hoặc các món cà chua.
Lá tươi thường có hương vị tốt hơn và nên cho vào món ăn ở giai đoạn cuối để tránh nhiệt độ cao làm mất mùi thơm. Trong khi đó, húng quế khô tiện bảo quản hơn nhưng có vị đậm hơn nên chỉ cần dùng lượng nhỏ.
Ngoài nấu ăn, nhiều người còn dùng húng quế để pha trà hoặc xay cùng dầu ô liu, tỏi và phô mai làm sốt pesto.
Dù an toàn khi dùng như rau gia vị thông thường, húng quế vẫn có thể ảnh hưởng đến một số nhóm người nếu sử dụng lượng lớn hoặc dưới dạng chiết xuất.
Người đang dùng thuốc chống đông máu như warfarin cần lưu ý vì húng quế chứa nhiều vitamin K - dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thuốc. Trong khi đó, các thực phẩm bổ sung từ húng quế có thể làm tăng nguy cơ chảy máu ở người rối loạn đông máu.
Ngoài ra, người đang điều trị tăng huyết áp hoặc tiểu đường nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm chiết xuất từ húng quế vì chúng có thể làm hạ huyết áp hoặc đường huyết quá mức. Phụ nữ mang thai cũng không nên tự ý dùng thực phẩm chức năng chứa húng quế do chưa có đủ dữ liệu an toàn.
Hội nghị Cấp cao Việt Nam - Pháp với chủ đề: "Tăng cường hợp tác triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược về phát triển vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam" do Bộ Y tế phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức ngày 9-7 ở Hà Nội .
Tại Hội nghị, VNVC và Sanofi công bố những bước tiến mới trong tiến trình hợp tác sản xuất vắc xin công nghệ cao của Sanofi tại Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC .
Nhà máy dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm 2027, sản xuất vắc xin từ năm 2028 và thương mại hoá các vắc xin thế hệ mới từ 2029.
Nhà máy công nghệ cao là nền tảng để VNVC triển khai các chương trình hợp tác công nghệ với các đối tác quốc tế, Viện nghiên cứu hiện đại là điểm đến thu hút các nghiên cứu khoa học cho các loại vắc xin thế hệ mới.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội, khẳng định phát triển công nghệ và sản xuất vắc xin thế hệ mới không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là vấn đề an ninh y tế và phát triển bền vững quốc gia.
Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị VNVC và Sanofi xây dựng lộ trình hợp tác rõ ràng để sớm tạo ra các sản phẩm phục vụ người dân; phát huy vai trò của khu vực tư nhân, Nhà nước tạo hành lang pháp lý, xây dựng chính sách mua sắm công để tạo thị trường bền vững và phát triển năng lực công nghệ trong nước, đầu tư phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất và phân phối vắc xin thế hệ mới của khu vực.
Cũng tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết Việt Nam xác định vắc xin thế hệ mới là một sản phẩm công nghệ chiến lược. Sự tham gia của các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp trong nước và toàn cầu sẽ giúp tiếp cận toàn diện, đa ngành, nhằm phát triển việc sản xuất vắc xin vững mạnh tại Việt Nam.
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet kỳ vọng sự kết hợp giữa năng lực khoa học, công nghiệp của Pháp với hệ thống tiêm chủng, bảo quản và phân phối của VNVC sẽ giúp người dân Việt Nam tiếp cận các vắc xin chất lượng cao nhanh hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tự chủ y tế của Việt Nam.
Ông Stephen Alix, Chủ tịch Ngành hàng Vắc xin Toàn cầu của Sanofi, khẳng định sự kết hợp giữa năng lực công nghệ và kinh nghiệm toàn cầu của Sanofi với nền tảng đầu tư, nghiên cứu và triển khai bài bản của VNVC sẽ tạo tiền đề quan trọng để phát triển năng lực sản xuất vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam.
Chia sẻ tại Hội nghị, ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc VNVC, khẳng định trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, với vị thế được nâng cao và có nhiều cơ chế, chính sách ngày càng thuận lợi hơn, khu vực kinh tế tư nhân xác định sẵn sàng chủ động tham gia đầu tư lớn vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đóng góp cùng Nhà nước xây dựng năng lực quốc gia về khoa học, công nghệ và y tế.
Hệ thống từ sớm đã đầu tư dài hạn để hình thành hệ sinh thái vắc xin và tiêm chủng toàn diện, từ mạng lưới gần 300 trung tâm tiêm chủng quy mô lớn trên toàn quốc.
Đặc biệt , VNVC đầu tư xây dựng Nhà máy hiện đại với công suất lớn, từ đó từng bước tiếp nhận chuyển giao các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi trong sản xuất vắc xin thế hệ mới, đồng thời đầu tư lớn để chủ động phát triển nghiên cứu vắc xin theo các tiêu chuẩn quốc tế cao cấp.
"Chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm các cơ chế, chính sách đột phá để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, góp phần giúp người dân tiếp cận sớm hơn với các vắc xin công nghệ cao với giá thành hợp lý hơn, từng bước chủ động cung ứng các vắc xin quan trọng, thế hệ mới cho thị trường trong nước, nâng cao năng lực tự chủ và an ninh y tế quốc gia", ông Ngô Chí Dũng nhấn mạnh.
