“Iran đã yêu cầu tổ chức một cuộc gặp. Nó sẽ diễn ra tại Doha vào ngày mai”, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/6, đề cập tới thủ đô của Qatar.
Ông sau đó xác nhận thông tin với phóng viên tại Nhà Trắng, nói rằng “cuộc gặp ở Doha có thể sẽ quan trọng hoặc không, chúng ta sẽ cùng chờ xem”. Tổng thống Trump khẳng định Mỹ “đang chiến thắng về mặt quân sự” và nhắc lại điều kiện phải ngăn Iran sản xuất vũ khí hạt nhân.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thêm rằng ông Trump đã cử con rể Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff dẫn đầu phái đoàn đàm phán.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cùng ngày cho hay nước này đã cử phái đoàn kỹ thuật đến Qatar, song nhấn mạnh động thái “không liên quan” đến chuyến đi của quan chức Mỹ và không có cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch giữa hai bên trong những ngày tới.
“Chúng tôi chưa bước vào giai đoạn đàm phán thỏa thuận cuối cùng”, ông nói.
Reuters dẫn nguồn một quan chức cấp cao Iran cho biết sẽ có cuộc họp tại Doha vào ngày 30/6. Tuy nhiên, khác với các cuộc đàm phán kỹ thuật trước đây giữa Iran và Mỹ tại Thụy Sĩ, trọng tâm lần này sẽ là “quản lý eo biển Hormuz và hạ nhiệt căng thẳng”.
Một quan chức am hiểu kế hoạch cho biết các phái đoàn kỹ thuật từ Mỹ và Iran dự kiến gặp riêng trung gian hòa giải của Qatar và Pakistan vào ngày 1/7.
Mỹ và Iran ngày 17/6 ký bản ghi nhớ gồm 14 điểm, kỳ vọng mở ra lộ trình chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Hai bên đã thống nhất dành ít nhất 60 ngày để thực hiện điều khoản bản ghi nhớ, cũng như thảo luận về chương trình hạt nhân Iran và đàm phán thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Tuy nhiên, tiến trình đã bị đình trệ khi các bên cáo buộc nhau vi phạm điều khoản đã thỏa thuận. Mỹ và Iran sau đó cũng tấn công ăn miếng trả miếng.
“Hiểu biết lẫn nhau là con đường hai chiều. Nếu Mỹ tuân thủ thỏa thuận, chúng tôi sẽ thực hiện các cam kết của mình”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội hôm 29/6.
Dù không nêu đích danh Tổng thống Trump, ông Pezeshkian dường như đã ngầm chỉ trích Nhà Trắng. “Trước những lời chỉ trích vô lý và mối đe dọa vô căn cứ, chúng tôi lựa chọn hành động bằng lý trí và tôn trọng phẩm giá con người. Nhưng khi phải hành động, chúng tôi sẽ bảo vệ lợi ích của mình một cách dứt khoát, không chút do dự”, ông nói.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tổng thống Pezeshkian cùng ngày tuyên bố 6 tỷ USD trong số 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng ở Qatar sẽ được giải phóng và hoàn trả cho Iran. Ông mô tả bản ghi nhớ với Mỹ là “chiến thắng lớn cho nhân dân Iran”.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 29/6 cho biết đang làm việc với Oman để hạ nhiệt căng thẳng ở khu vực và sẽ hợp tác với các đối tác để rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi phản hồi rằng hoạt động rà phá thủy lôi phải do Iran thực hiện theo bản ghi nhớ 14 điểm, cảnh báo Pháp “không nên làm phức tạp thêm tình hình”.
Tờ The Washington Post ngày 19.6 trích dẫn các báo cáo của tình báo Mỹ cho rằng Israel quyết tâm tiếp tục chiến dịch quân sự chống lại lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, hành động đi ngược với một điều khoản cốt lõi trong thỏa thuận mới đạt được giữa Mỹ và Iran.
Đánh giá này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa chính phủ của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và chính quyền ông Trump, sau khi phía Mỹ công khai cảnh báo Israel không tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah có thể làm chệch hướng thỏa thuận mà Tổng thống Trump thúc đẩy.
Hôm 19.6, Israel đã tiến hành các cuộc không kích trên khắp miền nam Lebanon để đáp trả một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Hezbollah khiến 4 binh sĩ Israel thiệt mạng. Trong khi các cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn, giới chức Mỹ và Iran cho biết họ đã hoãn các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu tại Thụy Sĩ vào ngày 19.6. Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, người dự kiến dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cũng đã hoãn chuyến đi của mình.
Báo cáo tình báo mới của Mỹ kết luận rằng trong bối cảnh cuộc bầu cử quốc gia diễn ra vào mùa thu năm nay, tương lai chính trị của Thủ tướng Netanyahu gắn liền với việc chứng tỏ với cử tri trong nước rằng ông sẽ không rút quân khỏi Lebanon và quyết tâm leo thang cuộc chiến với Hezbollah, theo một quan chức Mỹ nắm rõ báo cáo này.
Theo một quan chức đương nhiệm và một cựu quan chức Mỹ, báo cáo tình báo của Mỹ cũng đề cập đến sự bất mãn của Israel đối với các điều khoản trong bản ghi nhớ hòa bình do Tổng thống Trump thúc đẩy, cho rằng những điều khoản này làm suy yếu mục tiêu rộng lớn hơn của Israel là duy trì sức ép tối đa đối với Tehran.
Israel chưa bình luận về những thông tin của The Washington Post.
Trong diễn biến mới nhất, Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng bắn tại Lebanon vào chiều 19.6 sau cuộc giao tranh căng thẳng, theo một quan chức Mỹ nói với Reuters. Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Steve Witkoff cũng đang lên đường sang Thụy Sĩ để đàm phán với Iran về vấn đề hạt nhân, theo Axios.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói với đài Al-Jazeera rằng Tehran sẵn sàng tiếp tục ngoại giao với Washington nhưng Mỹ phải đảm bảo Israel tuân thủ bản ghi nhớ và ngừng tấn công Lebanon.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi còn nói rằng chính quyền Tổng thống Trump đã cam kết và có trách nhiệm phải chấm dứt chiến sự trên toàn bộ mặt trận, gồm Lebanon như đã thỏa thuận.
Với vòng đời sử dụng được kéo dài thêm từ 6.000 lên 10.000 giờ bay cùng hệ thống buồng lái tiên tiến, F/A-18 Super Hornet giờ đây tiếp tục phục vụ trên các tàu sân bay cho đến khi tiêm kích thế hệ 6 F/A-XX chính thức ra mắt.
Trong lúc hiện vẫn chưa rõ tiến độ phát triển F/A-XX, Hải quân Mỹ đã hoàn tất chương trình nâng cấp Block III cho F/A-18 Super Hornet để tạm thời trám vào giai đoạn chờ đợi này, theo trang 19fortyfive.
Việc nâng cấp được tiến hành toàn diện và đại diện cho một bước đi quan trọng trong tiến trình củng cố sự sẵn sàng của không đoàn tàu sân bay.
Để hoàn tất, F/A-18 Super Hornet trải qua tổng cộng 3 giai đoạn. Thứ nhất là kéo dài vòng đời kết cấu cho máy bay. Đây là giai đoạn củng cố cấu trúc của tiêm kích, cho phép máy bay tiếp tục hoạt động lâu hơn bất chấp phải chịu áp lực lớn sau những lần cất và hạ cánh trên tàu sân bay.
Giai đoạn thứ hai là tích hợp các hệ thống mới nhằm tăng cường khả năng kết nối mạng và năng lực tác chiến. Điều này giúp máy bay phối hợp hiệu quả hơn với các nền tảng khí tài khác như E-2D Hawkeye và EA-18G Growler đồng thời triển khai trên tàu sân bay.
Cuối cùng, máy bay trải qua gói nâng cấp điện tử toàn diện và được trang bị Hệ thống Buồng lái Tiên tiến (ACS). Những nâng cấp này được thiết kế để tăng cường năng lực hiện tại của tiêm kích để đảm bảo nhịp độ tác chiến cao và củng cố khả năng sống sót của máy bay trong môi trường thù địch.
Tầm quan trọng của các nâng cấp như trên đã được thể hiện rõ trong chiến dịch quân sự gần đây do Mỹ và Israel phát động tại Iran theo khuôn khổ Chiến dịch Epic Fury.
Các tiêm kích F/A-18 Super Hornet đã đóng vai trò then chốt trong các chiến dịch khi liên tục xuất kích từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln (CVN-72) và USS Gerald R. Ford (CVN-78).
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm 1.4 đã công bố thông tin về toàn bộ hoạt động của các máy bay quân sự, trong đó F/A-18 Super Hornet đảm nhận vai trò chủ lực của chiến dịch.
Tính từ đầu chiến dịch đến thời điểm đó, hơn 13.000 phi vụ chiến đấu đã được thực hiện với sự tham gia của F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, máy bay cảnh báo sớm E-2D, cũng như máy bay tiếp liệu, oanh tạc cơ, tiêm kích tàng hình F-35 và F-22.
Dữ liệu của CENTCOM cho thấy F/A-18 Super Hornet không chỉ là khí tài quan trọng mà còn nằm ở giá trị có thể hoạt động như một tiêm kích "kết nối mạng". Nói cách khác, tiêm kích vừa tấn công, vừa điều phối hoạt động của các khí tài khác được triển khai trên cùng tàu sân bay.
Trong một môi trường dày đặc với nhịp độ tác chiến cao, tiêm kích F/A-18E/F còn đóng vai trò như một chiến đấu cơ tấn công kết nối mạng, trực thuộc chuỗi tiêu diệt và tấn công tầm xa trên không – trên biển quy mô lớn.
Nếu nhận được sự hỗ trợ từ các phương tiện tác chiến điện tử, C4ISR (Hệ thống Chỉ huy, Kiểm soát, Truyền thông, Máy tính, Tình báo, Giám sát và Trinh sát) trên không, tiếp dầu và các nền tảng cung cấp mục tiêu chính xác, F/A-18 Super Hornet có thể hoạt động như phiên bản F-35A của Không quân Mỹ.
F/A-18E/F từ lâu được hình dung như một nền tảng quản lý tác chiến trên không. Tuy nhiên, phải chờ đến khi gói nâng cấp Block III được hoàn tất, vai trò này của tiêm kích đã được nâng lên một tầm cao mới.
Văn kiện mới cập nhật và thích ứng thỏa thuận hợp tác quốc phòng song phương hồi năm 2011 vào bối cảnh tình hình chính trị an ninh đã thay đổi rất cơ bản và sâu sắc trên thế giới cũng như ở châu Âu. Động thái của Đức và Ba Lan được đặc biệt chú ý ở châu Âu bởi là bằng chứng cho thấy hai nước đã xích lại gần nhau hơn trước rất đáng kể, trong khi trong mối quan hệ song phương hiện tồn tại nhiều vấn đề khúc mắc phức tạp và nhạy cảm hơn trước.
Lời giải thích chỉ có thể là thời cuộc ở châu Âu hiện tại buộc cả hai phải thức thời và thực tế để xích lại gần nhau hơn, đồng thời dùng biểu hiện thân thiện và tin cậy lẫn nhau nhằm khiến các bất hòa, vướng mắc không cản trở tính toán chung là gây dựng vai trò chính trị an ninh nổi trội nhất ở khu vực.
Cả hai đều ý thức rằng cần phải có được vai trò ấy thì mới có thể bảo đảm được an ninh trong bối cảnh không còn có thể trông cậy vào Mỹ như trước nữa. Đồng thời, cả hai đều cho rằng hiện họ có cơ hội để gây dựng vai trò đó.
Hiện tại cũng như trong thời gian tới, nơi diễn ra những thách thức an ninh trực tiếp đối với châu Âu là ở miền đông, giáp giới với Nga. Cả châu Âu vừa nỗ lực tự chủ về an ninh vừa níu kéo Mỹ. Các nước châu Âu vừa tăng cường vũ trang vừa liên thủ song phương, ba bên hay nhiều bên với nhau về quân sự, quốc phòng và an ninh.
Đức muốn gây dựng vai trò quyết định nhất và to lớn nhất trong khi Ba Lan muốn ai cũng cần và không thể bỏ qua nước này. Liên thủ mới sẽ giúp cả hai đều được quan trọng nổi trội như thế.
