Junior Apiuta Apiuta, ngư dân 42 tuổi đến từ đảo san hô Pukapuka thuộc quần đảo Cook, được lực lượng cứu hộ tìm thấy ngày 19/6, sau gần 8 ngày mất tích ở vùng biển phía nam Thái Bình Dương.
Hành trình của Apiuta bắt đầu ngày 11/6, sau khi anh chơi bóng chuyền trên đảo quê nhà, cách đảo chính Rarotonga thuộc quần đảo Cook khoảng 1.140 km. Anh chuẩn bị dụng cụ đánh cá rồi một mình lái xuồng nhôm dài khoảng 4 m ra khơi.
Hôm đó gió khá mạnh. Apiuta đi theo đàn chim bay trên mặt biển, dấu hiệu cho thấy có đàn cá phía dưới. Không lâu sau, anh phát hiện động cơ có dấu hiệu trục trặc. “Máy nổ như tiếng ho”, Apiuta nhớ lại.
Động cơ nhiều lần tắt rồi nổ trở lại, trước khi ngừng hẳn khi màn đêm buông xuống. Apiuta không mang theo dụng cụ sửa máy, trong khi gió ngày càng mạnh, khiến anh từng nghĩ đến khả năng bỏ xuồng, nhảy xuống biển rồi bơi vào bờ.
“Tôi tự hỏi có nên bơi về đảo không, nhưng nghĩ chắc mình sẽ không thể tới nơi”, anh nói.
Cuối cùng, Apiuta quyết định ở lại trên xuồng. Khi ánh đèn trên đảo Pukapuka dần khuất ở phía xa đường chân trời, Apiuta bắt đầu nghĩ cách sinh tồn. Đêm đầu tiên trôi qua trong lo lắng, nhưng những ngày sau còn khắc nghiệt hơn nhiều.
Anh phải đối mặt với sóng dữ, mưa liên tục và cái lạnh thấu xương. Sóng cao đã hai lần hất ngư dân này xuống biển. “Sóng rất lớn, cao hơn cả chiếc xuồng, đánh từ hai phía. Nhưng tôi không sợ vì chưa bao giờ mất niềm tin hay ngừng cầu nguyện”, anh nói.
Giữa những đợt sóng dữ, việc duy nhất Apiuta có thể làm là giữ thăng bằng cho xuồng và liên tục tát nước. Toàn bộ những thứ giúp anh sinh tồn gồm hai chai nước, một chiếc xô, bộ đồ câu cá, thùng giữ lạnh và một tấm bạt.
Anh câu cá rồi ăn từng miếng nhỏ cá sống, đồng thời hứng nước mưa vào xô để uống. Đến đêm, Apiuta dùng tấm bạt và thùng giữ lạnh để chắn gió. “Ban đêm tôi thấy mình bất lực, chịu lạnh cóng ngoài biển”, anh kể.
Trong suốt hành trình, anh liên tục cầu nguyện một chiếc tàu hay du thuyền nào đó đi ngang sẽ tìm thấy mình. Đến ngày thứ ba, sau khi cầu nguyện buổi tối, Apiuta phát hiện ánh đèn của một tàu cá ở phía xa.
“Tôi vui lắm”, anh kể và cho biết đã cố hết sức chèo về phía con tàu. Tuy nhiên, gió mạnh đẩy xuồng của anh lệch hướng, còn tàu cá nhanh chóng khuất dạng trong bóng tối.
Những ngày tiếp theo, Apiuta tập trung tiết kiệm nước, giữ ấm cơ thể và cố giữ cho xuồng không bị chìm. Đến ngày thứ 8, anh đột nhiên nghe thấy tiếng động cơ máy bay. “Tôi tự nhủ rằng có thể họ đến cứu mình”, anh kể.
Máy bay tuần thám biển P-8A Poseidon của không quân New Zealand đã lượn nhiều vòng trên đầu Apiuta rồi thông báo vị trí của anh cho loạt tàu cá hoạt động gần đó. Một tàu cá Đài Loan tiến đến khu vực. Apiuta liên tục huýt sáo cho đến khi thủy thủ nghe thấy và rọi đèn pin về phía chiếc xuồng nhỏ, kết thúc 8 ngày lênh đênh trên biển của ngư dân này.
Việc đầu tiên anh làm khi lên tàu là tắm, ăn uống và gọi điện cho gia đình. “Câu đầu tiên tôi nói là: ‘Em yêu, anh ổn rồi'”, Apiuta kể.
Apiuta sau đó được đưa tới New Zealand để kiểm tra sức khỏe trước khi trở về quần đảo Cook. Anh khẳng định vẫn sẽ tiếp tục nghề đánh cá sau trải nghiệm sinh tử này, nhưng nhấn mạnh bản thân sẽ cẩn trọng hơn. “Đừng quên mang đèn pin, áo phao và áo mưa. Hãy nhớ cầu nguyện trước khi ra khơi”, Apiuta nói.
"Chúng tôi đã nhất trí rằng trong lúc lệnh phong tỏa cảng vẫn được duy trì, 'Dự án Tự do' sẽ phải tạm dừng thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 5/5 (sáng 6/5 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, quyết định được đưa ra theo đề nghị của nước trung gian Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời nói rằng "đã đạt được tiến triển lớn hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Tehran.
Ông Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai "Dự án Tự do" để hộ tống những phương tiện này qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch và đã hỗ trợ một số tàu hàng đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Mỹ hôm 4/5 điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu thuyền đi qua Hormuz.
IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.
Đáp lại những hành động từ phía Iran, Mỹ nói rằng họ đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, nhưng Tehran bác bỏ thông tin này.
Trước thông báo của ông Trump, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố chiến dịch "Cơn thịnh nộ kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông Rubio, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
"Về mặt đàm phán, tôi nghĩ Tổng thống đã nói rõ rằng tiến trình này không chỉ liên quan đến việc làm giàu uranium, mà còn là xử lý số vật liệu đang được lưu trữ sâu ở đâu đó. Tôi không muốn gây ảnh hưởng tiêu cực đến các cuộc đàm phán, nhưng có thể nói Tổng thống và toàn bộ đội ngũ đều nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này, và nó sẽ phải được giải quyết theo cách này hay cách khác", ông nhấn mạnh.
Nhà Trắng tuần trước thông báo với quốc hội rằng các hành động thù địch chống lại Iran đã "chấm dứt", khi chiến dịch chạm mốc 60 ngày, ngưỡng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn của các nghị sĩ nếu muốn tiếp tục xung đột. Tuy nhiên, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nối lại chiến dịch không kích nếu đàm phán thất bại hoặc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại.
Người phát ngôn quân đội Iran, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, tuyên bố eo biển Hormuz sẽ không bao giờ được mở lại thông qua chiến tranh, hành động gây hấn hay các hành động thù địch của Mỹ.
Ông tuyên bố các quân nhân Iran sẽ kiên quyết chiến đấu "đến hơi thở cuối cùng" và sẽ không nhượng bộ "dù chỉ một tấc" đối với các quyền của nước này tại eo biển Hormuz.
"Cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tôn trọng các quyền của người dân Iran và tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ", ông Akraminia tuyên bố.
Ông cũng cảnh báo bất kỳ hành động vi phạm nào của Mỹ đối với bản ghi nhớ đều sẽ vấp phải phản ứng khốc liệt từ Iran.
Cùng ngày, truyền thông Mỹ dẫn một nguồn tin an ninh cấp cao tại Tehran cho biết Iran sẽ đáp trả "tàn khốc” nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện lời đe dọa tấn công núi Pickaxe.
"Nếu ông Trump biến những lời đe dọa thành hành động, chúng tôi sẽ đáp trả tàn khốc và cái giá phải trả sẽ là các binh sĩ Mỹ cùng các đối tác của Washington trong khu vực”, nguồn tin cảnh báo.
Nguồn tin an ninh Iran khẳng định các cáo buộc của Mỹ cho rằng núi Pickaxe đang diễn ra các hoạt động hạt nhân là không đúng sự thật.
Đề cập đến eo biển Hormuz, nơi Iran tuyên bố "đóng cửa" vào cuối tuần qua, nguồn tin nhấn mạnh Tehran sẽ "không lùi bước trong việc bảo vệ các quyền lợi của người dân Iran”.
Nguồn tin cũng cho biết, bất kể Tổng thống Trump có quyết định tấn công núi Pickaxe hay không, điều đó cũng "không tạo ra bất kỳ khác biệt nào đối với việc Iran thực hiện các hành động của mình tại eo biển Hormuz”.
Trước đó, Tổng thống Trump cho biết ông có thể sẽ sớm ra lệnh tấn công vào địa điểm hạt nhân núi Pickaxe của Iran. Ông Trump nói rằng Mỹ đã và đang giám sát chặt chẽ khu vực này.
Hình ảnh vệ tinh cuối tuần qua cho thấy Iran có thể đang cố gắng tái thiết các cơ sở hạt nhân của mình, với các xe tải đang ra vào cơ sở hạt nhân tại núi Pickaxe.
Núi Pickaxe là một phức hợp đường hầm kiên cố ở dãy núi Zagros thuộc miền trung Iran, gần địa điểm hạt nhân Natanz. Đây là nơi không nằm trong số 3 cơ sở hạt nhân Iran bị Mỹ nhắm tới vào năm ngoái.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra khi quân đội Mỹ tấn công Iran 3 đêm liên tiếp.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tấn công hàng loạt địa điểm tại Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại các nước Vùng Vịnh.
Thỏa thuận đình chiến và bản ghi nhớ ghi nhớ được ký kết bởi Mỹ và Iran vào ngày 17/6 đã đổ vỡ sau khi các cuộc không kích tái diễn vào tuần trước, với việc cả hai bên đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận.
Mỹ và Iran tiếp tục đưa ra tuyên bố trái ngược về eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Trong khi phía Mỹ khẳng định eo biển mở cửa cho tất cả, Iran tuyên bố đóng tuyến đường thủy này cho đến khi có thông báo mới, đồng thời cảnh báo nổ súng vào bất cứ tàu thuyền nào qua eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của Tehran.
Tổng thống Trump ngày 13/7 tuyên bố Mỹ sẽ “tiếp quản” eo biển Hormuz và thu phí đối với các tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy chiến lược này. Ông nói rằng Mỹ sẽ thu phí bảo vệ tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz tương đương 20% giá trị hàng hóa.
"Hôm nay, các biện pháp trừng phạt tầm xa của chúng ta đối với Nga vì cuộc chiến này một lần nữa vươn tới Trung tâm liên lạc vũ trụ Dubna", Tổng thống Ukraine Zelensky nói ngày 30.6.
Theo ông Zelensky, cơ sở Dubna nằm cách biên giới Ukraine khoảng 500 km, là trung tâm liên lạc vệ tinh quan trọng, được Nga sử dụng cho nhiều mục đích, trong đó có thu thập tình báo quân sự và điều phối lực lượng tại Ukraine.
Đây là lần thứ 2 trong vòng 8 ngày cơ sở này bị tấn công, theo The Kyiv Independent. Trong vụ tập kích ngày 22.6, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết một ăng-ten liên lạc vệ tinh MARK-IV dài 32 m và tòa nhà điều khiển chính của trung tâm đã bị hư hại.
Ông Zelensky nói lực lượng Ukraine gần đây đã tấn công 4 trung tâm liên lạc vệ tinh tương tự của Nga tại các khu vực Moscow và Vladimir, đồng thời cho biết các chiến dịch nhằm vào những cơ sở quân sự khác đang được chuẩn bị.
Các vụ tấn công khiến hoạt động tại sân bay Domodedovo và Zhukovsky ở Moscow tạm thời bị gián đoạn, theo Kyiv Post.
Phía Nga chưa bình luận về các vụ tấn công của Ukraine vào Trung tâm liên lạc vũ trụ Dubna.
Về phần mình, Bộ Quốc phòng Nga nói tổng cộng 419 UAV Ukraine đã bị bắn hạ trên lãnh thổ Nga và bán đảo Crimea trong đêm 29.6, một trong những đợt tấn công xuyên biên giới quy mô lớn nhất gần đây. Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin ngày 30.6 cho biết phòng không Nga đã phá hủy 61 máy bay không người lái (UAV) tiếp cận thủ đô kể từ tối 29.6.
Ukraine ngày 29.6 cho biết đang đạt tiến triển trong đàm phán với Pháp về khả năng được cấp phép sản xuất vũ khí tầm xa, trong đó có tên lửa hành trình SCALP. Đây là loại tên lửa tương đương Storm Shadow của Anh, có tầm bắn khoảng 250 km, theo The Kyiv Independent.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết Tổng thống Zelensky và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã trao đổi về khả năng chia sẻ giấy phép sản xuất SCALP trong chuyến thăm Pháp gần đây của ông Zelensky. Theo ông Fedorov, các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn với chính phủ Pháp và các công ty liên quan, song còn nhiều vấn đề về sở hữu trí tuệ, mở dây chuyền sản xuất và thủ tục hành chính cần xử lý.
"Chúng tôi chưa thể công bố bất kỳ chi tiết nào, nhưng khả năng cấp phép sản xuất được công bố sau G7 và việc những cuộc thảo luận như vậy bắt đầu là điều chưa từng có tiền lệ", ông Fedorov nói.
Ukraine từng sử dụng tên lửa SCALP/Storm Shadow do Pháp và Anh cung cấp để tấn công các mục tiêu của Nga. Việc được cấp phép sản xuất vũ khí phương Tây được Ukraine xem là bước quan trọng để mở rộng năng lực tấn công tầm xa trong bối cảnh chiến sự kéo dài.
Trong một diễn biến khác, Ủy ban châu Âu ngày 30.6 thông báo Liên minh châu Âu (EU) sẽ chi 3,9 tỉ euro (khoảng 4,5 tỉ USD) để mua UAV cho Ukraine. Khoản tiền này nằm trong đợt giải ngân ban đầu trị giá 6 tỉ euro cho hoạt động mua sắm UAV thuộc gói vay hỗ trợ Ukraine 90 tỉ euro đã được phê duyệt hồi tháng 4.
Gói vay được xem là nguồn tài chính quan trọng nhằm tăng cường năng lực phòng thủ của Ukraine và hỗ trợ nhu cầu ngân sách trong giai đoạn 2026 - 2027, theo The Kyiv Independent. Khoảng 2/3 gói vay 90 tỉ euro nói trên được phân bổ cho nhu cầu quốc phòng của Ukraine, bao gồm UAV, đạn dược, tên lửa và hệ thống phòng không.
"Sự sáng tạo của Ukraine là cốt lõi trong thành công của nước này trước cuộc tấn công từ Nga. Đó là điều chúng tôi muốn hỗ trợ", Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 30.6 nói. Theo bà, khoản đầu tư này sẽ giúp Ukraine bảo vệ người dân, giữ vững chủ quyền và tăng cường an ninh châu Âu.
Hàn Quốc và Ukraine ngày 30.6 đã thảo luận "mang tính xây dựng" về số phận của 2 binh sĩ CHDCND Triều Tiên bị lực lượng Ukraine bắt giữ khi tham gia chiến sự tại Nga, theo AFP.
Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết vấn đề trên được Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun và người đồng cấp Ukraine Andriy Sybiha trao đổi trong cuộc hội đàm tại Seoul. Hai binh sĩ Triều Tiên bị Ukraine bắt giữ hồi đầu năm 2025 khi tham gia chiến đấu cùng lực lượng Nga tại tỉnh Kursk (Nga).
Theo phía Hàn Quốc, 2 bên đã nhất trí xử lý vụ việc trên cơ sở luật pháp quốc tế và các nguyên tắc nhân đạo. "Chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực ngoại giao nhằm thúc đẩy và giải quyết vấn đề tù binh Triều Tiên", một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hàn Quốc nói.
Vụ việc được xem là nhạy cảm vì Triều Tiên và Nga đều đã yêu cầu dẫn độ 2 binh sĩ này. Hàn Quốc đang thúc đẩy việc tiếp nhận 2 binh sĩ này trên cơ sở quy định trong hiến pháp nước này.
Trên mạng xã hội X, Ngoại trưởng Ukraine Sybiha ngày 30.6 cho biết ông và Ngoại trưởng Cho đã thảo luận "rất chi tiết" về vấn đề này. Ngoại trưởng Ukraine cho hay thêm ông và ông Cho cũng đã thảo luận về "những thách thức chung phát sinh từ sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa Nga và Triều Tiên".
