Số lượng và nồng độ tinh trùng trung bình của nam giới toàn cầu đã giảm hơn 50% trong 4 thập kỷ qua, với tốc độ suy giảm ngày càng nhanh những năm gần đây, khiến nhiều người trẻ phải can thiệp y tế để sinh con. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Đức Phúc, Khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, vừa đưa ra cảnh báo này, nhấn mạnh áp lực công việc, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, thừa cân và béo phì đang trở thành những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh nam trong xã hội hiện đại.
Theo bác sĩ Phúc, tình trạng suy giảm sinh sản do lối sống hoàn toàn khác biệt so với vô sinh do bệnh lý bẩm sinh. Nam giới suy giảm chất lượng tinh binh do sinh hoạt thường sở hữu cơ quan sinh dục phát triển bình thường về cấu trúc lẫn kích thước, nhưng các tác động tiêu cực từ bên ngoài làm giảm thông số tinh dịch đồ. Ngược lại, vô sinh bệnh lý thường xuất phát từ các bất thường thực thể như không có ống dẫn tinh bẩm sinh, tinh hoàn ẩn, teo tinh hoàn, rối loạn nhiễm sắc thể hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh nặng.
Áp lực cuộc sống hằng ngày chính là tác nhân đầu tiên hủy hoại sức khỏe sinh sản của phái mạnh. Tình trạng căng thẳng mạn tính kích thích cơ thể tăng tiết hormone cortisol, gây ức chế mạnh mẽ quá trình sản xuất testosterone – nội tiết tố quyết định việc sinh tinh. Việc thức khuya, ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày cũng làm sụt giảm nghiêm trọng mật độ, khả năng sống sót và độ di động của tinh trùng.
Bên cạnh áp lực tâm lý, làn sóng béo phì ở người trưởng thành cũng đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì nòi giống. Lớp mỡ tích tụ nhiều tại vùng bụng của nam giới thừa cân sẽ chuyển hóa một phần testosterone thành estrogen. Sự xáo trộn nội tiết này cản trở trực tiếp quá trình sinh tinh ở tinh hoàn. Thêm vào đó, thói quen tiêu thụ thức ăn nhanh, lạm dụng rượu bia và thuốc lá làm gia tăng các gốc tự do, gây tổn thương DNA và dẫn đến dị dạng tinh trùng.
Nhiệt độ môi trường làm việc và thói quen hằng ngày cũng vô tình bức tử “tinh binh”. Để sản xuất tinh trùng khỏe mạnh, tinh hoàn cần duy trì mức nhiệt thấp hơn nhiệt độ cơ thể từ 1 đến 2 độ C. Tuy nhiên, việc ngồi liên tục nhiều giờ của dân văn phòng, thói quen đặt laptop lên đùi, mặc quần áo bó sát hoặc thường xuyên xông hơi nước nóng đã làm tăng nhiệt độ vùng bẹn bìu, khiến tinh trùng suy yếu hoặc bị tiêu diệt.
Dù vậy, tin mừng là những người trẻ bị suy giảm tinh trùng đơn thuần do lối sống hoàn toàn có thể phục hồi chất lượng tinh dịch đồ sau vài tháng kiên trì thay đổi thói quen và kiểm soát cân nặng. Vì một chu kỳ sinh tinh thường kéo dài khoảng 70 đến 90 ngày, nam giới cần ưu tiên xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu kẽm, vitamin, tích cực vận động, duy trì thể trạng cân đối và từ bỏ thuốc lá.
Tuy nhiên, bác sĩ Phúc lưu ý không phải trường hợp nào cũng có thể tự hồi phục, đặc biệt là những người đồng thời mắc các bệnh lý như viêm nhiễm đường sinh dục hay tắc nghẽn ống dẫn tinh, vốn cần can thiệp y tế chuyên sâu. Chuyên gia khuyến cáo nam giới tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc bổ thận tráng dương trôi nổi trên thị trường khi chưa có chỉ định từ bác sĩ, tránh nguy cơ rối loạn nội tiết nghiêm trọng, hủy hoại chức năng gan thận hoặc gánh chịu những tác dụng phụ không thể đảo ngược.
Tại Bệnh viện Quốc tế City, qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu, các bác sĩ xác định nguyên nhân của tình trạng khó thở tái diễn là do bệnh cảnh tim - thận phức tạp. Bao gồm hẹp nặng động mạch thận 2 bên gây suy thận mạn giai đoạn 4, suy tim nặng với tình trạng tắc nghẽn 3 nhánh động mạch vành.
Đây được đánh giá là 1 ca bệnh đặc biệt nguy hiểm với nguy cơ diễn tiến suy tim cấp, tổn thương thận không hồi phục và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Ngay khi tiếp nhận, ê kíp Khoa Tim mạch Can thiệp đã nhanh chóng hội chẩn, triển khai chiến lược điều trị chuyên sâu bằng các kỹ thuật tim mạch hiện đại.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Văn Tuyến, Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Quốc tế City, cho biết nguyên nhân chính gây nên những cơn phù phổi cấp là tình trạng suy tim nặng do hẹp 3 nhánh mạch vành kết hợp hẹp động mạch thận 2 bên, dẫn đến các cơn tăng huyết áp gây tình trạng khó thở liên tục.
Đáng chú ý, bệnh nhân từng được phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cách đây 12 năm, tuy nhiên hiện toàn bộ các cầu nối đã tắc hoàn toàn. Thách thức lớn nhất của ca bệnh nằm ở việc người bệnh có chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độ lọc cầu thận rất thấp. Nếu sử dụng thuốc cản quang theo phương pháp thông thường sẽ làm tăng nguy cơ suy thận tiến triển, thậm chí có thể dẫn đến chạy thận nhân tạo.
Trước tình huống phức tạp này, các bác sĩ Khoa Tim mạch Can thiệp đã ứng dụng kỹ thuật chụp mạch bằng khí CO₂ thay thế thuốc cản quang - một phương pháp can thiệp hiện đại giúp loại bỏ nguy cơ tổn thương thận nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác cao trong quá trình tái thông động mạch thận. Đồng thời sau đó các bác sĩ tiến hành tái thông nhánh động mạch vành tắc nghẽn mạn tính bằng kỹ thuật can thiệp xuôi dòng kết hợp ngược dòng dưới hướng dẫn IVUS để hạn chế tối đa lượng cản quang sử dụng.
Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, xử trí nhanh chóng cùng chuyên môn sâu của đội ngũ bác sĩ, ca can thiệp đã diễn ra thành công. Sau điều trị, tình trạng khó thở của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định, chức năng vận động phục hồi tích cực và người bệnh được xuất viện trong niềm vui, sự xúc động của gia đình.
Một bạn đọc thắc mắc: "Tôi năm nay 67 tuổi, có hộ khẩu thường trú tại phường An Lạc, TP.HCM. Tôi đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình từ tháng 9-2025 đến tháng 9-2026.
Hiện TP.HCM có chính sách cấp bảo hiểm y tế miễn phí cho người từ 65 đến dưới 75 tuổi, vậy trong thời gian thẻ của tôi còn hiệu lực, tôi có được hoàn trả lại số tiền đã đóng hay không?".
Ông Nguyễn Quốc Thanh, phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP.HCM, trả lời: Căn cứ khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 56 ngày 14-11-2025 của HĐND TP.HCM quy định: "Trường hợp, các đối tượng của Nghị quyết này đang có thẻ Bảo hiểm y tế thì mức hỗ trợ được áp dụng kể từ ngày liền kề hết hạn của thẻ Bảo hiểm y tế".
Theo quy định nêu trên, trường hợp ông/bà đã tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình từ tháng 9-2025 và thẻ có giá trị sử dụng đến tháng 9-2026 thì chính sách hỗ trợ của thành phố sẽ được áp dụng kể từ thời điểm thẻ bảo hiểm y tế hiện tại hết hạn.
Do đó, ông/bà không thuộc trường hợp được hoàn trả số tiền đã đóng bảo hiểm y tế cho thời gian còn hiệu lực của thẻ; việc hỗ trợ sẽ được thực hiện từ kỳ tham gia tiếp theo sau khi thẻ hiện tại hết hạn.
Bé ban đầu sốt nhẹ, nôn ói, hai ngày sau mệt, khó thở, vào bệnh viện ở An Giang cấp cứu sau đó chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP HCM). Ngày 21/6, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết khi đó bệnh nhi lơ mơ, môi tím tái, tay chân lạnh, tim đập rất nhanh 190-210 lần mỗi phút và huyết áp tụt sâu. Kết quả kiểm tra cho thấy tim bé co bóp rất yếu, men tim tăng cao, bác sĩ chẩn đoán viêm cơ tim tối cấp kèm sốc tim.
Kíp điều trị hồi sức tích cực, cho bé dùng thuốc trợ tim và ECMO - kỹ thuật tim phổi nhân tạo giúp bơm máu, cung cấp oxy để tạm thời thay thế chức năng tim và phổi, tạo cơ hội cho các cơ quan hồi phục. Xét nghiệm sau đó ghi nhận trẻ dương tính với Rhinovirus, loại virus rất phổ biến gây cảm cúm thông thường.
Tình trạng bệnh vẫn diễn tiến phức tạp, trẻ suy đa cơ quan, gan và thận tổn thương nặng. Các bác sĩ lọc máu nhiều đợt kết hợp nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu để duy trì sự sống bé.
Gần ba tuần chạy ECMO, chức năng tim của bệnh nhi dần cải thiện, cai máy hỗ trợ tim phổi, rút ống thở. Sau gần 1,5 tháng điều trị, bệnh nhi tỉnh táo, nhịp tim trở lại bình thường, chức năng gan thận phục hồi, được xuất viện.
Theo bác sĩ Tiến, viêm cơ tim liên quan Rhinovirus rất hiếm gặp. Loại virus này lưu hành phổ biến trong cộng đồng và thường chỉ gây cảm lạnh, cảm cúm nhẹ, tuy nhiên một số hiếm trường hợp có thể liên quan đến biến chứng tim mạch nghiêm trọng.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ bị cảm sốt kèm biểu hiện mệt lả, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hoặc li bì. Khi có dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm thay vì tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.
