Ngày 23/10/2025, một cường kích OA-1K Block 1 của không quân Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp xuống cánh đồng gần thành phố Oklahoma khi đang bay huấn luyện. Phi cơ suýt quệt vào ôtô đang lưu thông, sau đó va phải hai cột điện rồi gây ra đám cháy nhỏ trên bãi cỏ. Tổ lái hai người thoát ra ngoài an toàn.
Ủy ban Điều tra Tai nạn (AIB) thuộc không quân Mỹ hôm 29/6 công bố báo cáo điều tra, trong đó kết luận sự cố là do phi công “đóng nhầm van cấp nhiên liệu cho động cơ, thay vì van thùng dầu trong thân”.
Van thùng dầu trong thân cho phép phi công lựa chọn lấy nhiên liệu từ khoang chứa ở thân hoặc cánh khi bay, trong khi van cấp nhiên liệu động cơ sẽ ngắt hoàn toàn nguồn cung dầu đến động cơ nhằm dập lửa hoặc đề phòng cháy nổ khi xảy ra sự cố.
Vào ngày xảy ra tai nạn, chiếc OA-1K xuất phát từ sân bay quốc tế Will Rogers. Học viên phi công ngồi buồng trước là quân nhân tại ngũ, ngồi buồng sau là nhà thầu dân sự đóng vai trò huấn luyện viên. Sau khi cất cánh, phi cơ duy trì độ cao khoảng 1.000 m và bắt đầu tiến hành kiểm tra trong giai đoạn bay hành trình.
Trong quá trình này, huấn luyện viên yêu cầu học viên mở van thùng nhiên liệu trong thân để kiểm tra chức năng hệ thống. “Tuy nhiên, học viên lại vô tình xoay cần điều khiển van cấp nhiên liệu cho động cơ sang vị trí ngắt, thay vì gạt cần điều khiển van thùng nhiên liệu sang vị trí mở”, báo cáo có đoạn.
Thao tác này làm gián đoạn dòng nhiên liệu đến động cơ, khiến chiếc OA-1K bị chết máy trên không. Phi công học viên nhận ra sai lầm sau khoảng 4-5 giây và mở lại van, nhưng không thông báo cho huấn luyện viên khi đó đang cầm lái để ứng phó sự cố.
Các nhà điều tra lưu ý cần điều khiển van nhiên liệu động cơ và van thùng nhiên liệu được sơn màu khác nhau để phân biệt, nhưng chỉ nằm cách nhau khoảng 12 cm. Trên biến thể OA-1K Block 1, cần ga ở tay trái phi công cũng được làm to hơn biến thể Block 0, khiến nó che khuất cần điều khiển van thùng nhiên liệu.
“Học viên phi công nhầm cần điều khiển khi thực hiện quá trình kiểm tra và vô tình ngắt nhiên liệu cho động cơ. Người này sau đó lại nhìn sang phía bên kia buồng lái để xử lý sự cố liên lạc”, AIB cho hay.
AIB xác định hàng loạt yếu tố con người góp phần gây ra tai nạn, trong đó có quá tải công việc. Khi cất cánh và lấy độ cao, học viên phải thực hiện nhiều nhiệm vụ như liên lạc với mặt đất, kích hoạt chế độ lái tự động, kiểm tra hệ thống và khắc phục sự cố điện đàm với huấn luyện viên.
“Vấn đề liên lạc làm trầm trọng thêm tình hình. Học viên không báo cho huấn luyện viên về trục trặc điện đàm, cũng như việc mở lại van nhiên liệu động cơ sau khi đóng nhầm. Kết quả là huấn luyện viên không hiểu chính xác nguyên nhân làm chiếc OA-1K chết máy”, AIB cho biết.
Kết luận điều tra cho thấy tổ bay ưu tiên can thiệp vào hệ thống cấp nhiên liệu, phát tín hiệu khẩn nguy và chuẩn bị hạ cánh khẩn cấp, thay vì thực hiện Quy trình Hành động Thiết yếu (CAP) được xây dựng cho kịch bản khởi động lại động cơ. Họ cũng không điều chỉnh góc lá cánh quạt để giảm lực cản và tăng tối đa tầm bay trong lúc khắc phục sự cố.
“Máy bay lúc đó ở độ cao khoảng 700 m, đủ để thực hiện những quy trình ứng phó như vậy”, AIB cho hay.
Sự cố khiến chiếc OA-1K bị hư hỏng nặng đến mức không thể sửa chữa và bị loại biên, với thiệt hại ước tính 17,9 triệu USD.
Cường kích hạng nhẹ OA-1K được chế tạo theo đơn đặt hàng của Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Mỹ (SOCOM) để làm nhiệm vụ trinh sát và tấn công mặt đất, dựa trên cơ sở máy bay nông nghiệp Air Tractor AT-802.
Mỗi máy bay có giá xuất xưởng ước tính 15-17 triệu USD. Tuy nhiên, chi phí thực tế có thể lên tới 27-40 triệu USD mỗi chiếc nếu tính cả hợp đồng dài hạn với nhà sản xuất, trong đó có bảo đảm phụ tùng, lắp đặt thiết bị bí mật và các gói bảo dưỡng, duy trì hoạt động kéo dài nhiều năm.
OA-1K có tốc độ tối đa gần 400 km/h khi không mang vũ khí, tốc độ hành trình 330 km/h, tầm bay hơn 2.400 km. Phi cơ được trang bị 10 giá treo để mang tên lửa AGM-114 Hellfire, rocket dẫn đường laser APKWS và bom dẫn đường GBU-12 Paveway II.
Tính tới tháng 5, nhà sản xuất L3Harris đã chế tạo tổng cộng 18 chiếc OA-1K.
Theo đặc phái viên TTXVN, trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152 (IPU-152) và tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ, chiều 16-4 giờ địa phương, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cảm ơn sự đón tiếp trọng thị và chuyển lời thăm hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới tổng thống và các nhà lãnh đạo cấp cao Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông đánh giá cao vai trò và vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ trên trường quốc tế, đặc biệt thông qua việc đăng cai tổ chức nhiều sự kiện quan trọng trong năm 2026, trong đó có IPU-152.
Bày tỏ vui mừng được đón tiếp Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan trân trọng gửi lời chúc mừng và thăm hỏi đến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Ông khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ coi trọng quan hệ với Việt Nam và mong muốn thúc đẩy, đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng sau gần 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ song phương đã phát triển ở tầm mức mới, chiến lược hơn, cần nâng tầm quan hệ tương xứng với tiềm năng, triển vọng của hai nước.
Hai bên nhất trí tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, sớm tổ chức họp Ủy ban hỗn hợp và tận dụng các điều kiện thuận lợi về đường bay thẳng, thị thực (visa) điện tử cho công dân hai nước, tạo điều kiện thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, hợp tác thương mại, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân.
Khẳng định dư địa hợp tác giữa hai nước còn rất lớn, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh đưa kinh tế, thương mại và đầu tư là trụ cột hợp tác quan trọng, tạo các điều kiện thuận lợi để đạt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại hai nước lên 4 tỉ USD, tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đầu tư vào Việt Nam để góp phần phát triển kinh tế Việt Nam.
Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chuyển lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ sang thăm Việt Nam trong thời gian sớm nhất. Ông Recep Tayyip Erdogan đã vui vẻ nhận lời.
Tại khu vực Al-Ghuraifa ở miền trung Ai Cập, các nhà khảo cổ học vào năm 2023 đã tìm thấy một trong những quần thể mai táng từ thời Tân Vương quốc ( từ năm 1550 đến 1070 TCN). Trong quá trình khai quật, họ phát hiện một cuộn giấy cói ghi lại những câu thần chú dùng vào dịp tang lễ và được chôn theo người chết. Giới học giả ngày nay gọi những cuộn giấy cói dạng này là Sách của người chết, hay Tử thư.
Popular Mechanics hôm 27.6 dẫn lời các quan chức Ai Cập mô tả cuộn giấy trên là cuộn giấy có hoàn chỉnh đầu tiên được tìm thấy ở khu vực Al-Ghuraifa và vẫn còn giữ được chất lượng tốt.
Các nhà khảo cổ học ghi chép nhiều phát hiện tại khu nghĩa trang, từ những ngôi mộ được cắt bằng đá, tên những người được chôn cất ở đây. Tuy nhiên, sự xuất hiện của cuốn Tử thư vẫn thu hút nhiều sự chú ý nhất, một phần do cổ vật được tìm thấy trong mộ phần chưa bị khai quật trước đó, và là cuốn Tử thư hoàn chỉnh vô cùng hiếm.
Dù vậy, đến nay vẫn có ít thông tin về hiện vật trên. Theo một số nguồn tin, cuộn giấy cói có chiều dài từ 13 đến 18 m.
"Nếu Tử thư dài đến thế và được bảo quản tốt, thế thì đó là phát hiện rất quan trọng và thú vị", Live Science dẫn lời bà Lara Weiss, Tổng giám đốc Bảo tàng Roemer và Pelizaeus (Đức).
Còn theo ông Foy Scalf, nhà Ai Cập học của Đại học Chicago (Mỹ), rất hiếm khi các nhà khảo cổ học có thể tìm được một Tử thư bên trong ngôi mộ chưa mở.
Giới chức Ai Cập trước đó cho hay cuộn giấy cói sẽ được trưng bày tại Bảo tàng Lớn của Ai Cập. Và Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập thông báo bảo tàng đang trong giai đoạn thử nghiệm và dự kiến chính thức mở cửa ngày 3.7.
Trong tuyên bố ngày 16/5, quân đội Israel cho biết đã phối hợp cùng cơ quan an ninh nội địa Shin Bet tiến hành cuộc tập kích chính xác tại khu vực thành phố Gaza một ngày trước và hạ sát Ezzedine Al-Haddad, thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas.
Một quan chức Hamas xác nhận với AFP rằng Haddad thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel nhằm vào một tòa nhà dân cư. Nguồn tin khác cho biết ông Haddad tử vong cùng vợ và con gái. Hazem Qassem, phát ngôn viên Hamas, ca ngợi Haddad là một trong những "chiến binh vĩ đại nhất" trong lịch sử Palestine, khẳng định cái chết của ông là tổn thất lớn nhưng phong trào sẽ tiếp tục.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết Haddad thời gian qua đang tìm cách khôi phục năng lực của cánh vũ trang của Hamas và lên kế hoạch cho nhiều vụ tấn công nhằm vào dân thường Israel cũng như binh sĩ Israel, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian hồi tháng 10/2025.
Sinh năm 1970, Haddad tiếp quản vị trí chỉ huy cánh vũ trang Hamas vào tháng 5/2025 sau khi người tiền nhiệm Mohammed Sinwar thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel.
Haddad có biệt danh là "Bóng ma" vì gần như không bao giờ để lộ tung tích hay lộ mặt ở đám đông. Ông từng sống sót qua 6 kế hoạch ám sát của Israel.
Haddad là một trong những người sáng lập cơ quan an ninh nội bộ của Hamas và từng giám sát các cuộc trao đổi tù nhân, bao gồm những đợt diễn ra theo thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 10 năm ngoái.
Quân đội Israel mô tả Haddad là "một trong những chỉ huy cấp cao cuối cùng" của cánh vũ trang Hamas từng tham gia chỉ đạo lập kế hoạch và triển khai cuộc tấn công ngày 7/10/2023.
IDF cáo buộc Haddad tham gia quản lý hệ thống giam giữ con tin Israel trong chiến sự. Theo quân đội Israel, Haddad từng dùng các con tin làm "lá chắn sống" vây quanh mình nhằm ngăn rủi ro bị hạ sát.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir gọi cuộc không kích là "thành tựu tác chiến quan trọng", cho biết tên của Haddad thường xuyên được các con tin nhắc đến sau khi đã được trả tự do.
Theo thống kê của AFP dựa trên số liệu chính thức từ Israel, cuộc tấn công ngày 7/10/2023 khiến 1.221 người phía Israel thiệt mạng, đồng thời các tay súng bắt cóc 251 con tin đưa tới Gaza. Bộ Y tế Gaza do Hamas điều hành cho biết chiến dịch quân sự đáp trả của Israel đã khiến hơn 72.700 người thiệt mạng.
