Cứ vài phút, điện thoại của chủ nhà xác lại đổ chuông. Kể từ khi đợt nắng nóng kỷ lục bắt đầu cướp đi sinh mạng của nhiều người và làm cạn kiệt không gian lưu trữ thi thể tại Paris cũng như các vùng lân cận, các đơn vị mai táng và những gia đình có tang gọi đến cho ông Zouhaeir Hertelli, giám đốc một dịch vụ tang lễ và nhà xác, hầu như đều chung một câu hỏi.
Khi toàn bộ 32 giường trong phòng lạnh đều đã kín chỗ, ông Hertelli đành phải trả lời: “Không” hết lần này đến lần khác. “Chúng tôi đang phải đối mặt với một tình huống thực sự thảm khốc”, ông nói. “Tôi đang nhận được hàng trăm cuộc gọi mỗi ngày”.
Khi đợt nắng nóng lịch sử dịch chuyển dòng nhiệt chết chóc sang phía đông để tấn công các khu vực khác của châu Âu vào cuối tuần này, nước Pháp mới bắt đầu thống kê những tổn thất nặng nề về người mà thiên tai để lại. Công tác thống kê và phân tích y tế cộng đồng đối với các ca tử vong liên quan đến nắng nóng có thể mất vài tuần hoặc vài tháng. Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là hậu quả từ nền nhiệt cực đoan, gay gắt và kéo dài là vô cùng khủng khiếp đối với Pháp, quốc gia đầu tiên hứng chịu đợt thiên tai này từ giữa tháng 6, đặc biệt là nhóm người cao tuổi tử vong ngay tại nhà riêng, theo AP.
“Chúng tôi đang phải xử lý một lượng ca tử vong tăng đột biến và các phòng lạnh thực sự đã kín chỗ, kín chỗ và kín chỗ”, ông Hertelli chia sẻ.
Trong báo cáo đánh giá sơ bộ đầu tiên, Cơ quan Y tế Công cộng Quốc gia Pháp cho biết số ca tử vong đã tăng đột biến trong những ngày đỉnh điểm của đợt nắng nóng tuần trước. Hiện tượng thời tiết cực đoan này đã thiêu đốt phần lớn diện tích nước Pháp với nền nhiệt nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C, đồng thời phá vỡ các kỷ lục về nhiệt độ ban đêm.
Hơn 1.200 ca tử vong hôm 24/6, thời điểm nước Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử khí tượng, xô đổ kỷ lục vừa được thiết lập chỉ một ngày trước đó. Trong khi đó, tỷ lệ tử vong trung bình trước đợt nắng nóng vào tháng 4 và tháng 5 chỉ dao động 900 đến 1.000 ca mỗi ngày. Con số này tiếp tục duy trì ở mức cao với hơn 1.400 ca tử vong vào ngày 25/6 và thêm 1.400 ca khác vào hôm sau.
Cơ quan này cũng lưu ý mức ước tính ít nhất 1.000 ca tử vong tăng thêm trong 3 ngày nắng nóng đỉnh điểm trên dự kiến còn tiếp tục tăng lên. Nguyên nhân là do hệ thống vẫn đang chờ cập nhật thêm giấy chứng tử của những người qua đời tại nhà riêng hoặc tại các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, nơi hầu hết ca tử vong vẫn chưa được đăng ký qua hệ thống điện tử.
“Hệ quả là số lượng tử vong thực tế sẽ cao hơn nhiều so với những số liệu ban đầu này”, cơ quan y tế nhấn mạnh.
Báo cáo cho biết 85% số ca tử vong được ghi nhận trong 3 ngày cao điểm thuộc nhóm người từ 65 tuổi trở lên. Đồng thời, số người chết tại nhà riêng cũng tăng mạnh, khoảng 40%, đặc biệt là ở khu vực Paris.
Ông Hertelli và nhiều người khác trong ngành mai táng cho hay các nhà xác ở Paris đã nhanh chóng hết chỗ lưu trữ. Tòa thị chính thành phố cho biết đã phải lắp đặt thêm hai kho lưu trữ tạm thời với sức chứa 20 chỗ mỗi kho cho các nhà xác thành phố, trong khi các bệnh viện cũng hỗ trợ cung cấp thêm 50 chỗ.
Dù vậy, ông Hertelli kể các giám đốc mai táng khác chia sẻ với ông rằng họ đã phải chuyển thi thể đến tận thành phố Chartres, cách Paris tới 80 km, hoặc đến các tỉnh thành khác xung quanh thủ đô. Để có thêm không gian, ông đã xin phép cơ quan chức năng cho phép lắp đặt tạm thời các container lạnh bên ngoài nhà xác của mình (cạnh sân bay Orly của Paris) nhưng hiện vẫn phải chờ.
“Các gia đình đang phải chịu đựng nỗi đau”, ông nói. “Chúng tôi không có giải pháp nào để giúp họ vì các nhà tang lễ đều đã kín chỗ. Chúng tôi rất đau lòng và đồng cảm với họ nhưng lực bất tòng tâm. Chúng tôi thực sự đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn”.
Đợt nắng nóng kỷ lục vào năm 2003 từng bị coi là nguyên nhân khiến 15.000 người tử vong, làm dấy lên một cuộc khủng hoảng quốc gia về vấn đề chăm sóc người cao tuổi, nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Bên cạnh đó, hơn 5.700 ca tử vong cũng được ghi nhận do nắng nóng trong một mùa hè khắc nghiệt vào năm ngoái.
Bà Véronique Bertrand, một giám đốc dịch vụ tang lễ tại Paris, lo ngại xã hội đã lãng quên bài học từ quá khứ khi hầu hết nạn nhân tử vong do nắng nóng hiện nay đều là người già sống cô độc tại nhà. Bà kêu gọi người dân cần thức tỉnh và khơi dậy tinh thần tương thân tương ái, biết quan tâm, kiểm tra tình hình của những hàng xóm neo đơn xung quanh, bởi thảm kịch này hoàn toàn có thể tái diễn với mức độ tồi tệ hơn.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính thường gặp nhất ở phụ nữ. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt trên 90%.
Tự khám vú là phương pháp theo dõi lâm sàng đơn giản, không tốn kém nhưng giúp phụ nữ nhận biết sớm các thay đổi bất thường. Khi hiểu rõ trạng thái bình thường của cơ thể mình, chị em sẽ dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường dù rất nhỏ như khối u, vùng da dày lên hay dịch tiết ở núm vú.
Cần lựa chọn đúng thời điểm tự khám để hạn chế nhầm lẫn do thay đổi nội tiết. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, nên tự khám vào ngày thứ 5-7 sau khi sạch kinh, khi mô vú mềm và dễ quan sát nhất. Với phụ nữ đã mãn kinh, nên chọn một ngày cố định mỗi tháng để tạo thói quen theo dõi đều đặn.
PGS Phương khuyến cáo chị em nên thực hiện đầy đủ 6 bước sau để tránh bỏ sót dấu hiệu bất thường:
Bước 1 và 2: Quan sát trước gương (Đứng và cử động).
Đứng thẳng, thả lỏng vai và quan sát kỹ hai bên vú xem có thay đổi về kích thước, màu sắc da, vùng lõm, nhăn hay đỏ bất thường không. Sau đó đưa hai tay lên cao qua đầu để làm căng mô vú, giúp phát hiện các biến dạng kín đáo hoặc dấu hiệu tụt núm vú.
Bước 3: Khám vú ở tư thế đứng.
Đưa tay phải ra sau đầu, dùng mặt phẳng của ba đầu ngón tay trái để sờ nắn vú phải và ngược lại. Có thể di chuyển tay theo hình xoắn ốc hoặc nan hoa, đồng thời sử dụng ba mức lực từ nhẹ đến sâu để kiểm tra toàn bộ mô vú.
Bước 4: Kiểm tra núm vú và quầng vú.
Dùng ngón cái và ngón trỏ ép nhẹ núm vú. Nếu xuất hiện dịch tiết bất thường như dịch máu hoặc dịch màu lạ cần đi khám ngay. Ngoài ra, cần quan sát xem quầng vú có dấu hiệu loét, bong vảy hay co kéo bất thường hay không.
Bước 5: Khám vú ở tư thế nằm.
Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai cùng bên để mô vú dàn đều. Lặp lại thao tác sờ nắn như khi đứng nhằm kiểm tra kỹ các lớp mô sâu phía dưới.
Đừng quên sờ vùng hố nách và trên xương đòn. Đây là những vị trí dẫn lưu bạch huyết quan trọng, sự xuất hiện của hạch to, cứng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý.
Theo PGS Phương, cần đặc biệt lưu ý, đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu: Xuất hiện khối u chắc, bờ không đều, di động kém; da vùng vú bị lõm, dày lên hoặc sần sùi như "da cam"; núm vú tụt hoặc biến dạng bất thường; có dịch máu hoặc dịch lạ tiết ra từ núm vú.
Tự khám vú là bước quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát chuyên sâu. Nhiều tổn thương ở giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ, không thể cảm nhận bằng tay mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc chụp X-quang tuyến vú. Vì vậy, nên kết hợp tự khám hàng tháng với khám và tầm soát định kỳ tại cơ sở y tế.
Chương trình được tổ chức bởi Bộ Y tế với các hoạt động khám sàng lọc miễn phí cho cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, mở rộng cơ hội tầm soát sớm các bệnh nguy hiểm và thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế.
Chương trình "Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh" mang ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, đặc biệt trong việc phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm và ung thư tại Việt Nam. Dự kiến có hơn 5.000 người dân được tham gia các hoạt động khám sàng lọc miễn phí và tư vấn chuyên sâu các bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa và ung thư.
Trong khuôn khổ chương trình, AstraZeneca Việt Nam tài trợ cho hoạt động khám, sàng lọc miễn phí với sự hỗ trợ của các công nghệ y học tiên tiến được Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam triển khai. Người dân được tầm soát các bệnh lý hô hấp, ung thư và bệnh không lây nhiễm phổ biến thông qua chẩn đoán hình ảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các xét nghiệm chuyên sâu.
Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho biết: "AstraZeneca Việt Nam đồng hành cùng Bộ Y tế với tư cách đối tác chiến lược, cùng thúc đẩy hành trình chuyển đổi chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Nhân dịp chương trình 'Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh', chúng tôi khẳng định cam kết hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm để can thiệp kịp thời và hiệu quả, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân và hệ thống y tế. Thông qua các giải pháp y tế tiên tiến và chuyển đổi số, AstraZeneca sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Y tế trong nâng cao chất lượng chăm sóc, mở rộng tiếp cận và thúc đẩy dịch chuyển từ phòng bệnh chủ động đến chữa bệnh hiệu quả, vì một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững".
Kết quả nghiên cứu được trình bày vào ngày 31/5 tại Chicago, trong khuôn khổ hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) – hội nghị về ung thư lớn nhất thế giới. Theo đó, giới y khoa đã tiêm amivantamab cho 102 bệnh nhân ung thư đầu và cổ. Kết quả, 43 người ghi nhận khối u co lại hoặc biến mất.
Cụ thể, thuốc đánh bay sạch tế bào ung thư ở 15 trường hợp và làm khối u nhỏ đi đáng kể ở 28 người. Nhóm bệnh nhân này đạt thời gian sống thêm trung vị 12,5 tháng kể từ ngày bắt đầu dùng thuốc. Đây là con số vô cùng ý nghĩa vì họ mang tiên lượng rất xấu và từng thất bại với hóa trị lẫn liệu pháp miễn dịch, tờ Guardian trích dẫn hôm 30/5.
Tập đoàn Johnson & Johnson phát triển amivantamab dưới dạng tiêm dưới da, giúp bác sĩ thao tác nhanh tại phòng khám ngoại trú thay vì phải cắm kim truyền tĩnh mạch phức tạp. Thuốc mang cơ chế ba tác động là chặn protein EGFR (chất kích thích khối u lớn lên), khóa chặt MET (con đường vòng tế bào ung thư dùng để né thuốc) và kích hoạt hệ miễn dịch tấn công trực tiếp mầm bệnh. Bác sĩ tiêm thuốc định kỳ ba tuần một lần. Tác dụng phụ chỉ ở mức nhẹ đến trung bình, với tỷ lệ người bệnh phải bỏ cuộc chưa tới 10%.
Các nhà khoa học tập trung thử nghiệm nhóm bệnh nhân mắc ung thư đầu cổ thể biểu mô tế bào vảy không do virus HPV (virus u nhú) gây ra. Giới y khoa đánh giá đây là dạng ung thư cực kỳ hung hãn và rất khó chữa trị. Hiện nay, y bác sĩ cũng triển khai khoảng 60 thử nghiệm lâm sàng thuốc amivantamab trên toàn cầu để đánh giá hiệu quả đối với ung thư phổi, đại trực tràng, não và dạ dày.
Giáo sư Kevin Harrington tại Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR) đánh giá hiệu quả tiêu diệt khối u của loại thuốc này vô cùng mạnh mẽ, chưa từng có tiền lệ trên nhóm bệnh nhân cạn kiệt lựa chọn điều trị.
Đồng quan điểm, Giám đốc điều hành ICR Kristian Helin khẳng định mũi tiêm tạo ra bước tiến lớn cho nền y học hiện đại khi mang lại tỷ lệ sống sót khả quan cho những ca bệnh phức tạp nhất.
Ông Carl Walsh, 56 tuổi, sống tại Birmingham (Anh), là một trong những người đầu tiên hưởng lợi từ liệu pháp này. Bác sĩ chẩn đoán ông mắc ung thư lưỡi hồi tháng 5/2024. Sau khi hóa trị và liệu pháp miễn dịch không đem lại kết quả, ông đăng ký tham gia thử nghiệm amivantamab vào tháng 7/2025.
Đến nay, trải qua 17 chu kỳ tiêm, ông phục hồi hoàn toàn giọng nói và có thể đeo tai nghe làm việc bình thường. Từ chỗ sụt cân nghiêm trọng, chỉ sống dựa vào súp và sữa dinh dưỡng do sưng đau tột độ, bệnh nhân đã ăn uống bình thường sau 6 tháng dùng thuốc và tận hưởng trọn vẹn món bít tết yêu thích.
Hiện chưa rõ thời gian hoàn thành thử nghiệm lâm sàng và đưa ra thị trường của thuốc.
Trên toàn cầu, thử nghiệm lâm sàng được xem là "tiêu chuẩn vàng" và là lộ trình bắt buộc để mọi thuốc ung thư thế hệ mới được cấp phép lưu hành. Đối với người bệnh, đặc biệt là những ca giai đoạn muộn hoặc kháng thuốc, đây là cơ hội quý giá để tiếp cận sớm các liệu pháp đột phá như miễn dịch hay thuốc đích (targeted therapy) nhiều năm trước khi chúng được thương mại hóa rộng rãi. Tham gia nghiên cứu còn giúp bệnh nhân giải tỏa gánh nặng tài chính khổng lồ, bởi toàn bộ chi phí thuốc men đắt đỏ và các xét nghiệm gene chuyên sâu thường được nhà tài trợ chi trả hoàn toàn.
Tuy nhiên, bản chất của thử nghiệm là quá trình tìm kiếm dữ liệu, do đó người tham gia phải đối mặt với những rủi ro hiện hữu về các độc tính mới chưa từng được y văn ghi nhận hoặc khả năng thuốc không mang lại đáp ứng điều trị như kỳ vọng. Mặt khác, các quy trình nghiêm ngặt về chọn mẫu và yếu tố ngẫu nhiên hóa (randomization) có thể khiến người bệnh rơi vào nhóm đối chứng dùng phác đồ tiêu chuẩn thay vì thuốc mới, đồng thời phải tuân thủ lịch trình theo dõi cũng như xét nghiệm xâm lấn dày đặc hơn điều trị thông thường. Do vậy, đây được xem là một quyết định y khoa cân não, nơi cơ hội sống của cá nhân song hành cùng sứ mệnh đóng góp dữ liệu quan trọng cho sự tiến bộ của ung thư học thế giới.
