Trong y khoa, căn bệnh này có tên khoa học là Melioidosis, hay còn gọi là bệnh Whitmore. Khi vi trùng xâm nhập, nó gây ra những triệu chứng rất dễ nhầm lẫn các bệnh thông thường giống viêm phổi: sốt cao, lạnh run, ho, khó thở; giống bệnh lao: sốt nhẹ kéo dài, sụt cân, ho dai dẳng; giống viêm da: nổi mụn mủ, áp xe, sưng đau ngoài da.
Nguy hiểm nhất là khi vi trùng đi vào máu gây nhiễm trùng huyết. Lúc này, bệnh diễn tiến cực nhanh, gây suy đa tạng, khiến bác sĩ và người nhà nhiều khi không kịp trở tay. Tỉ lệ tử vong của căn bệnh này có nơi lên đến 40%, một con số rất đáng giật mình.
Vi trùng gây bệnh sốt đất có tên Burkholderia pseudomallei. Nó sống rất dai trong đất ẩm và nước bẩn. Nó vào cơ thể chúng ta qua ba con đường chính:
1 Qua da: Đây là đường phổ biến nhất. Chỉ cần một vết trầy xước nhỏ xíu khi lội ruộng, làm vườn mà tiếp xúc với bùn đất bẩn, vi trùng sẽ theo đó mà vào.
2 Qua đường thở: Hít phải bụi đất chứa vi trùng, nhất là sau những trận mưa lớn hoặc giông lốc.
3 Qua đường ăn uống: Sử dụng nguồn nước ao hồ chưa qua xử lý, không đảm bảo vệ sinh.
Hiện nay, chúng ta chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh Whitmore. Việc điều trị cũng cực kỳ gian nan, đòi hỏi phải dùng kháng sinh mạnh truyền tĩnh mạch liên tục ít nhất hai tuần, sau đó phải uống thuốc duy trì cả nửa năm trời để tránh tái phát.
Vì vậy, bà con mình nên nhớ nguyên tắc bệnh hơn chữa bệnh, bằng 4 biện pháp đơn giản sau:
– Bảo hộ kỹ càng: Khi ra ruộng, xuống mương hay làm vườn, ráng mang ủng và găng tay cao su.
– Sơ cứu ngay vết thương: Nếu lỡ bị trầy xước, hãy rửa sạch bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, sát trùng ngay và hạn chế để vết thương tiếp xúc với bùn đất cho đến khi lành hẳn.
– Ăn chín, uống sôi: Tuyệt đối không dùng nước chưa qua xử lý để ăn uống, sinh hoạt. Thực phẩm thủy sinh phải ngâm rửa qua nước muối. Đặc biệt là nhóm nguy cơ cao: những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận mãn tính hay nghiện rượu thì sức đề kháng yếu hơn, nếu mắc bệnh này sẽ rất nặng.
Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung mà còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính. Bên cạnh việc điều trị nguyên nhân nếu có, một số thay đổi đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp cơ thể dễ đi vào giấc và ngủ ngon hơn.
Đón ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng
Theo Healthline, tiếp xúc với ánh sáng đầu ngày có thể góp phần cải thiện chu kỳ ngủ - thức, đặc biệt ở những người thường xuyên đi ngủ muộn hoặc mất ngủ.
Ánh sáng tự nhiên giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học, báo hiệu cho cơ thể đã đến lúc tỉnh táo vào ban ngày và chuẩn bị tiết melatonin - hormone giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ. Bạn có thể đi bộ ngoài trời, mở rèm đón nắng hoặc ngồi ở ban công vào buổi sáng trong khoảng 15-30 mỗi ngày.
Chỉ lên giường khi thực sự buồn ngủ
Nhiều người có thói quen lên giường sớm rồi nằm trằn trọc hàng chục phút để chờ ngủ. Điều này khiến não bộ dần hình thành sự liên kết giữa chiếc giường và trạng thái tỉnh táo thay vì nghỉ ngơi.
Theo Medical News Today, nếu đã nằm khoảng 20 phút mà vẫn chưa ngủ, bạn nên rời khỏi giường để đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc thực hiện một hoạt động thư giãn dưới ánh sáng dịu. Chỉ quay lại khi cảm thấy buồn ngủ để giúp não bộ gắn chiếc giường với việc ngủ.
Không ngủ bù quá nhiều vào cuối tuần
Nhiều người có thói quen thức khuya trong tuần rồi ngủ tới trưa vào cuối tuần để "bù" giấc ngủ đã mất. Tuy nhiên, việc thay đổi giờ ngủ và giờ thức quá nhiều giữa các ngày có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, khiến cơ thể khó thích nghi khi quay lại lịch làm việc vào đầu tuần.
Người trưởng thành nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Nếu cần ngủ bù, thời gian ngủ thêm chỉ nên khoảng một đến hai giờ so với ngày thường để hạn chế làm xáo trộn nhịp ngủ - thức tự nhiên.
Duy trì lịch ngủ đều đặn giúp cơ thể dễ buồn ngủ vào buổi tối, tỉnh táo hơn vào ban ngày và góp phần cải thiện tình trạng mất ngủ kéo dài.
Tắm nước ấm vào buổi tối
Tắm nước ấm trước giờ ngủ có thể giúp cơ thể thư giãn và hỗ trợ đi vào giấc ngủ nhanh hơn. Sau khi tắm, nhiệt độ cơ thể bắt đầu hạ xuống - tín hiệu sinh lý tự nhiên báo hiệu đã đến giờ nghỉ ngơi. Thói quen này cũng giúp rút ngắn thời gian đi vào giấc và cải thiện chất lượng giấc ngủ, kể cả trong những ngày thời tiết nóng.
Không nhìn đồng hồ khi tỉnh giấc giữa đêm
Thức giấc giữa đêm là điều bình thường và có thể xảy ra ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, việc lập tức nhìn đồng hồ để tính xem mình còn bao nhiêu thời gian ngủ lại dễ khiến não bộ chuyển sang trạng thái lo lắng, làm bạn càng khó chìm vào giấc.
Theo Verywell Health, khi liên tục kiểm tra giờ, nhiều người bắt đầu suy nghĩ, từ đó làm tăng căng thẳng và khiến cơ thể tỉnh táo hơn. Các chuyên gia khuyến cáo nên quay mặt đồng hồ ra xa hoặc không để điện thoại cạnh giường để tránh hình thành thói quen này.
Nếu sau khoảng 20 phút vẫn không thể ngủ lại, bạn nên rời khỏi giường và thực hiện một hoạt động thư giãn như đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ dưới ánh sáng dịu, sau đó quay lại khi cảm thấy buồn ngủ.
Ngày 8.4, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng (xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng) cho biết vừa phẫu thuật thành công khối u nang buồng trứng kích thước lớn cho một nữ bệnh nhân 33 tuổi.
Trước đó, vào ngày 31.3, bệnh nhân V.T.T.V (33 tuổi, ở xã Núi Thành) đến bệnh viện trong tình trạng đau tức vùng bụng kéo dài.
Qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ phát hiện buồng trứng trái có khối u lớn khoảng 14 cm, bên trong chứa nhiều vách.
Sau khi hội chẩn, ê kíp y bác sĩ Khoa Phụ sản của Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng đã tiến hành phẫu thuật vào ngày 3.4.
Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, khối u được bóc tách hoàn toàn. Đáng chú ý, các bác sĩ đã nỗ lực bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cho người bệnh.
Chia sẻ sau điều trị, chị V. cho biết trước đó chỉ nghĩ mình bị đau bụng thông thường nên khá chủ quan, không đi khám sớm. Khi vào viện mới phát hiện khối u lớn như vậy.
Bác sĩ Bùi Thị Viễn Phương, Phó trưởng Khoa Phụ sản, cho hay u nang buồng trứng là bệnh lý phổ biến nhưng thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã lớn, gây đau hoặc chèn ép các cơ quan xung quanh.
Bác sĩ Phương cũng nhấn mạnh, việc phát hiện sớm giúp quá trình điều trị đơn giản hơn và tăng khả năng bảo tồn chức năng sinh sản cho người bệnh.
Các chuyên gia khuyến cáo, phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần, kể cả khi không có biểu hiện bất thường. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dưới kéo dài, rối loạn kinh nguyệt, bụng to bất thường hoặc tiểu nhiều lần, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
Trước khi đột quỵ xảy ra, cơ thể đôi khi phát đi những tín hiệu cảnh báo sớm, trong đó khuôn mặt là nơi dễ nhận thấy. Nhận biết các dấu hiệu này và xử trí kịp thời có thể giúp giảm nguy cơ tử vong cũng như hạn chế tổn thương não lâu dài.
Méo mặt hoặc cười lệch
Theo Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA), méo mặt là một trong những dấu hiệu đột quỵ phổ biến nhất. Người bệnh có thể xuất hiện tình trạng một bên mặt xệ xuống, khó nâng khóe miệng hoặc không thể cười cân đối.
Một cách đơn giản để kiểm tra là yêu cầu người bệnh cười. Nếu nụ cười bị lệch hoặc một bên khuôn mặt gần như không cử động, có thể cảnh báo nguy cơ đột quỵ.
Không chỉ tay chân, đột quỵ cũng có thể gây tê bì hoặc cảm giác châm chích ở một bên mặt. Tình trạng tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, đặc biệt chỉ xảy ra ở một bên cơ thể, là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.
Trang Verywell Health chỉ ra người bệnh có thể cảm thấy tê bì, châm chích hoặc như có kiến bò, mất cảm giác hoặc nặng trĩu bất thường ở một bên mặt. Triệu chứng này thường xuất hiện đột ngột và không nên xem nhẹ.
Nói ngọng hoặc khó diễn đạt
Các cơ vùng mặt và miệng đóng vai trò quan trọng trong việc phát âm. Khi đột quỵ làm gián đoạn lưu lượng máu đến não, người bệnh có thể nói ngọng, phát âm khó hoặc không thể diễn đạt ý muốn nói.
Theo Healthline một số trường hợp người bệnh vẫn hiểu người khác nói gì nhưng gặp khó khăn trong việc sắp xếp từ ngữ hoặc phát âm rõ ràng. Đây là dấu hiệu cần được cấp cứu ngay vì thời gian điều trị càng sớm thì khả năng phục hồi càng cao.
Miệng lệch, biểu cảm mất cân đối
Theo Timesofindia, ngoài tình trạng méo mặt rõ rệt, một số người chỉ xuất hiện những thay đổi tinh tế hơn như khóe miệng xệ xuống, môi lệch hoặc biểu cảm khuôn mặt không còn cân xứng.
Dấu hiệu này có thể dễ nhận thấy khi người bệnh nói chuyện, ăn uống hoặc thể hiện cảm xúc. Một số trường hợp còn gặp khó khăn khi uống nước hoặc nuốt thức ăn do các cơ vùng miệng hoạt động kém hiệu quả.
Chảy nước dãi hoặc khó kiểm soát cơ mặt
Theo Medical News Today, tổn thương các dây thần kinh kiểm soát cơ mặt có thể khiến người bệnh khó giữ nước bọt trong miệng, dẫn đến chảy nước dãi hoặc cảm giác mất kiểm soát các cơ quanh môi. Dù triệu chứng này không phải lúc nào cũng xuất hiện, nhưng khi đi kèm méo mặt, tê mặt hoặc nói ngọng, nguy cơ đột quỵ cần được đặc biệt lưu ý.
Người bệnh không nên chờ các triệu chứng tự biến mất. Ngay cả khi tình trạng chỉ kéo dài vài phút rồi hồi phục, đó vẫn có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) - dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai gần.
Các chuyên gia khuyến nghị ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết đột quỵ sớm gồm F (Face) - khuôn mặt méo hoặc xệ một bên; A (Arm) - tay yếu hoặc tê một bên; S (Speech) - nói khó, nói ngọng; và T (Time) - gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện các dấu hiệu trên.
Điều trị trong những giờ đầu sau đột quỵ có thể giúp hạn chế đáng kể tổn thương não và cải thiện khả năng phục hồi của người bệnh.
