Trong tháng qua, cả Nga và Ukraine đều mở rộng việc sử dụng bom lượn thông minh, phản ánh sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách hai bên triển khai hỏa lực. Sự thay đổi này xuất phát từ việc UAV được sử dụng dày đặc trên chiến trường, làm hạn chế đáng kể khả năng sử dụng pháo binh, vốn là phương tiện truyền thống để tạo hỏa lực tập trung.
Do cả hai nước đều dựa vào hỏa lực tập trung như một phần cốt lõi trong học thuyết tác chiến của mình, những hạn chế ngày càng tăng đối với pháo binh đã khiến bom lượn trở thành một lựa chọn hấp dẫn. Khi xu hướng này tiếp diễn, bom lượn được dự báo sẽ đóng vai trò ngày càng lớn ở cả hai phía, định hình giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến.
Nga và Ukraine đều theo đuổi học thuyết tác chiến lấy hỏa lực làm trung tâm, trong đó pháo binh và các loại hỏa lực gián tiếp từ lâu đã là phương tiện chủ yếu để hạ lực lượng đối phương. Bộ binh thường đóng vai trò hỗ trợ hơn, tiến vào kiểm soát khu vực sau khi nơi đó đã bị san phẳng bởi các đợt pháo kích dữ dội, cho phép các đơn vị pháo binh tiếp tục cơ động lên phía trước. Mặc dù học thuyết này không thay đổi về cơ bản trong chiến sự, cả hai bên ngày càng buộc phải giảm phụ thuộc vào pháo binh để cung cấp hỏa lực.
Theo Military Balance, cả Nga và Ukraine đều phải đối mặt với việc các hệ thống pháo bị tổn thất trong xung đột do UAV liên tục tuần tra trên chiến trường để săn tìm mục tiêu. UAV cũng truy lùng và tấn công các phương tiện tiếp tế đạn dược, khiến các khẩu pháo thiếu nguồn đạn cần thiết để hoạt động.
Kết quả là cả hai bên đã phải kéo các hệ thống pháo ra xa tiền tuyến hơn. Một số loại pháo tầm xa vẫn có thể tấn công mục tiêu từ các vị trí phía sau, nhưng nhiều hệ thống khác không còn phát huy hiệu quả. Để duy trì hỏa lực, Nga và Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào súng cối và UAV.
Tuy nhiên, cả hai loại này đều mang lượng thuốc nổ nhỏ hơn đáng kể so với đạn pháo thông thường. Ngay cả khi được sử dụng trong các cuộc tấn công phối hợp, chúng nhìn chung vẫn thiếu sức công phá của một đợt pháo kích kéo dài. Ngoài ra, UAV còn dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, tác chiến điện tử và các hệ thống phòng không mặt đất.
Trước những thách thức này, Nga và Ukraine cần một giải pháp thay thế có khả năng cung cấp hỏa lực mạnh với số lượng lớn. Nga đã bắt đầu lấp khoảng trống đó bằng bom lượn, còn Ukraine hiện cũng đi theo hướng tương tự.
Bom lượn là bom thông thường được lắp thêm cánh và bộ dẫn đường. Sau khi được thả từ máy bay, cánh sẽ bung ra và quả bom lượn hàng chục km tới mục tiêu bằng hệ thống dẫn đường vệ tinh kết hợp quán tính. Khi được thả, quả bom vẫn mang tốc độ của máy bay, khiến nó trở thành mục tiêu tốc độ cao khó bị các hệ thống phòng không mặt đất đánh chặn.
Điều này cho phép máy bay tấn công mục tiêu trong khi vẫn ở ngoài phần lớn vùng tác chiến của phòng không đối phương. Bom lượn thường nặng hàng trăm kg, mang lại sức công phá vượt xa UAV hoặc súng cối, cho phép tạo ra hiệu ứng tương đương các đợt pháo kích tập trung.
Trong hai năm qua, Nga đã chuyển đổi kho bom thời Liên Xô khổng lồ của mình thành các loại bom lượn dẫn đường chính xác. Mỗi quả bom được lắp mô-đun lượn và hiệu chỉnh phổ quát UMPK, bổ sung cánh gập, cánh lái điều khiển, thiết bị đo quán tính và hệ thống dẫn đường vệ tinh.
Nga đã gia tăng đáng kể việc sử dụng bom lượn trong tháng qua, với hơn 1.800 quả được cho là đã được phóng chỉ trong tuần đầu tiên của tháng 6.
Ukraine không sở hữu kho bom hàng không khổng lồ được thừa hưởng từ Liên Xô như Nga, khiến khả năng triển khai bom lượn của nước này hạn chế hơn nhiều. Dù vậy, Ukraine đã nhận được một số lượng hạn chế bom lượn thông qua viện trợ quân sự nước ngoài.
Tuy nhiên, do phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài, số lượng vũ khí này vẫn khá hạn chế và phải được sử dụng thận trọng. Tình hình của Ukraine gần đây đã thay đổi với sự xuất hiện của bom lượn nội địa được phát triển thông qua sáng kiến Brave1.
Khi việc sử dụng bom lượn gia tăng, cả Nga và Ukraine sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ này cũng như các biện pháp phòng thủ chống lại nó.
Các loại bom lượn tương lai có khả năng tích hợp những cảm biến tiên tiến được phát triển từ công nghệ UAV nhằm nâng cao độ chính xác và hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường tác chiến phức tạp. Chúng cũng có thể được trang bị động cơ rocket hoặc động cơ phản lực cỡ nhỏ để mở rộng tầm hoạt động.
Đồng thời, các hệ thống tác chiến điện tử sẽ tiếp tục cải thiện khả năng gây nhiễu hoặc đánh lừa tín hiệu dẫn đường.
Trong cuộc phỏng vấn phát sóng ngày 10-5 trên chương trình "60 Minutes" của Đài CBS News, Thủ tướng Netanyahu nói mục tiêu của ông là đưa phần hỗ trợ tài chính quân sự từ Mỹ "về con số 0".
"Tôi muốn giảm phần hỗ trợ tài chính của Mỹ trong hợp tác quân sự giữa hai nước xuống bằng 0", nhà lãnh đạo Israel tuyên bố.
Ông cho biết Tel Aviv hiện nhận khoảng 3,8 tỉ USD viện trợ quân sự mỗi năm từ Washington. Mỹ trước đó đã cam kết cung cấp tổng cộng 38 tỉ USD viện trợ cho Israel trong giai đoạn 2018 - 2028.
Dù vậy ông cho rằng hiện nay là thời điểm thích hợp để "tái cơ cấu" quan hệ tài chính giữa hai đồng minh lâu năm. "Tôi không muốn chờ đến Quốc hội khóa sau. Tôi muốn bắt đầu ngay từ giờ", ông nói.
Trong nhiều thập niên, việc viện trợ quân sự cho Israel luôn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ. Tuy nhiên mức độ đồng thuận này đã suy giảm đáng kể kể từ khi chiến sự Gaza bùng phát hồi tháng 10-2023.
Một khảo sát của Trung tâm Pew Research thực hiện hồi tháng 3 cho thấy 60% người trưởng thành tại Mỹ có cái nhìn không thiện cảm với Israel, trong khi 59% cho biết họ ít hoặc không tin tưởng ông Netanyahu sẽ xử lý đúng đắn các vấn đề quốc tế. Cả hai chỉ số đều tăng 7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.
Ông Netanyahu cho rằng nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm ủng hộ dành cho Israel tại Mỹ là sự phát triển bùng nổ của mạng xã hội.
Ông cáo buộc một số quốc gia, dù không nêu tên, đã thao túng các nền tảng mạng xã hội theo cách "gây tổn hại nghiêm trọng" cho Israel, song khẳng định bản thân không ủng hộ kiểm duyệt.
Cuộc phỏng vấn cũng đề cập đến chiến sự với Iran, bắt đầu từ ngày 28-2 sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.
Theo ông Netanyahu, chỉ sau khi chiến sự nổ ra, phía Israel mới thực sự nhận thức được mức độ rủi ro từ khả năng Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.
Ông từ chối tiết lộ kế hoạch quân sự hoặc thời điểm cụ thể trong chiến dịch quân sự tại Iran, nhưng cho rằng nếu chính quyền Tehran suy yếu hoặc sụp đổ, các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực như Hezbollah, Hamas và Houthi cũng có thể mất chỗ dựa.
Tại cuộc họp của các quan chức từ các nước thành viên Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ngày 14/5, Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergey Shoigu khẳng định lập trường của Nga về việc giải quyết xung đột Ukraine không thay đổi.
"Cuộc khủng hoảng Ukraine là một ví dụ rõ ràng về chính sách “tiêu chuẩn kép”. Lập trường của chúng tôi không thay đổi. Hòa bình bền vững chỉ có thể đạt được nếu tất cả nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột được loại bỏ, như Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhiều lần nhấn mạnh”, ông Shoigu nói.
Ông Shoigu cho biết, Ukraine phải quay trở lại trạng thái không liên kết, trung lập và không sở hữu vũ khí hạt nhân, như đã nêu trong tuyên bố chủ quyền quốc gia năm 1990.
"Ngoài ra, chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm sự công nhận pháp lý quốc tế về việc trả lại các vùng lãnh thổ cho Nga, đồng thời đảm bảo tất cả các quyền và tự do của con người", Thư ký Hội đồng An ninh Nga nhấn mạnh.
Theo ông Shoigu, Nga không từ bỏ việc giải quyết xung đột Ukraine bằng con đường chính trị và ngoại giao, bao gồm vai trò trung gian mang tính xây dựng của các quốc gia khác.
“Chính quyền Kiev liên tục khẳng định sự bất lực trong đàm phán. Lý do cơ bản là sự ủng hộ của các quốc gia thành viên hàng đầu châu Âu thuộc EU và NATO, những nước cố tình kéo dài xung đột và bơm vũ khí vào Ukraine”, ông Shoigu nhấn mạnh.
Ông Shoigu khẳng định quân đội Nga đang nắm vững thế chủ động chiến lược trong khu vực tác chiến đặc biệt tại Ukraine và tự tin tiến dọc theo toàn bộ giới tuyến.
Ông Shoigu xác nhận, kể từ đầu năm, quân đội Nga đã kiểm soát hơn 1.800km2 lãnh thổ và hơn 80 khu định cư tại Ukraine.
Ông nói thêm rằng toàn bộ vùng Lugansk nằm dưới sự kiểm soát của Nga và chỉ hơn 15% vùng lãnh thổ ở Donetsk vẫn nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang Ukraine. Đây là 2 vùng lãnh thổ mà Nga đã tuyên bố sáp nhập ở phía đông Ukraine, dù Moscow chưa kiểm soát hoàn toàn.
Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố Nga sẽ hoan nghênh các nỗ lực hòa giải tiếp theo của Mỹ và Tổng thống Vladimir Putin sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một khi tiến trình hòa bình được hoàn tất.
Trong cuộc họp báo sau khi kết thúc các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) tại Nga, Tổng thống Putin tuyên bố cuộc xung đột ở Ukraine đang đi đến hồi kết.
Ông Putin cho biết cuộc gặp với ông Zelensky có thể diễn ra “ở bất kỳ đâu”, kể cả ở một quốc gia thứ ba. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga nói cuộc gặp chỉ diễn ra sau khi một thỏa thuận hòa bình dài hạn cuối cùng được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng để ký kết.
Tổng thống Nga nhấn mạnh cuộc gặp giữa 2 nhà lãnh đạo phải là “sự kiện cuối cùng”, là lễ ký kết, chứ không phải là các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, Ukraine tỏ ra hoài nghi với các tuyên bố từ Nga. Ông Zelensky cho rằng Nga đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.
Vào giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Moscow đã vạch ra các mục tiêu mà Nga tìm cách đạt được thông qua chiến dịch quân sự ở Ukraine và khẳng định chúng vẫn không thay đổi kể từ đó. Những mục tiêu này bao gồm “phi quân sự hóa”, “phi phát xít hóa” đất nước và bảo vệ những người nói tiếng Nga, cũng như đảm bảo vị thế trung lập của Ukraine.
Các mục tiêu bổ sung xuất hiện sau đó cũng bao gồm việc công nhận các vùng lãnh thổ cũ của Ukraine đã bỏ phiếu để sáp nhập vào Nga. Nga nhiều lần nêu rõ, một thỏa thuận hòa bình phải bao gồm việc Ukraine rút hết quân, nhượng lại toàn bộ lãnh thổ vùng Donbass ở miền Đông. Kiev đã bác bỏ yêu cầu này.
"Thật ngớ ngẩn khi để một quốc gia đang trong tình trạng chiến tranh được kết nạp vào Liên minh châu Âu (EU)", Peter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza vừa giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử tại Hungary cuối tuần qua, đề cập đến Ukraine trong cuộc họp báo quốc tế kéo dài hơn ba tiếng ở Budapest ngày 13/4.
Do đảng Tisza giành được quá 2/3 số ghế tại quốc hội, ông Magyar gần như chắc chắn sẽ được bầu làm Thủ tướng tiếp theo của Hungary, thay thế ông Viktor Orban, lãnh đạo đảng Fidesz đã nắm quyền liên tục 16 năm qua. Ông Magyar dự kiến nhậm chức Thủ tướng vào ngày 5/5.
Magyar tranh cử với nhiều chính sách khác biệt so với Thủ tướng Orban, nhưng phát biểu mới nhất cho thấy quan điểm về Ukraine của Hungary có thể không đổi. Ông cũng cho biết Hungary sẽ duy trì lập trường của chính quyền Thủ tướng Orban là không tham gia đóng góp vào gói hỗ trợ 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine, nhưng sẽ không cản trở các nước khác triển khai kế hoạch.
Ông không bình luận thêm rằng liệu Hungary có ủng hộ Ukraine được hưởng cơ chế kết nạp nhanh vào EU một khi chiến sự kết thúc hay không, song cho rằng viễn cảnh Kiev gia nhập liên minh trong vòng 10 năm tới là "không khả thi".
Phát biểu này cho thấy cách tiếp cận của Hungary sẽ khác biệt so với nhiều nước châu Âu, trong bối cảnh EU đang thảo luận về khả năng mở rộng khối, trong đó có kịch bản kết nạp nhanh chóng Ukraine.
Dù vậy, ông Magyar nêu lập trường ủng hộ Ukraine tự quyết định tương lai của mình trong đàm phán với Nga, nói không quốc gia nào có quyền ép Ukraine chấp nhận một thỏa thuận hòa bình bất lợi, đặc biệt là các yêu cầu nhượng bộ lãnh thổ.
"Không ai nên nói Ukraine phải ký hòa bình theo điều kiện nào. Chúng ta không thể yêu cầu bất kỳ quốc gia nào từ bỏ lãnh thổ", ông nói.
Trong khi Thủ tướng Orban nổi tiếng với lập trường thân thiện với Nga, ông Magyar được cho là người thiên nhiều hơn về EU.
Chính trị gia 45 tuổi cho hay ông sẵn sàng trao đổi nếu nhận được cuộc gọi từ Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng thời cho biết thông điệp đầu tiên của ông trong cuộc điện đàm sẽ là kêu gọi Nga chấm dứt chiến sự tại Ukraine, mở ra cơ hội cho đối thoại.
Về chính sách năng lượng, ông Magyar cho biết Hungary sẽ tiếp tục mua năng lượng từ Nga trong ngắn hạn, đồng thời hướng tới đa dạng hóa nguồn cung. "Nga vẫn ở đây, Hungary vẫn ở đây. Chúng tôi sẽ luôn tìm nguồn dầu rẻ và an toàn nhất", ông nói.
Ông bày tỏ mong muốn duy trì quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng, bao gồm Ukraine, và để ngỏ khả năng gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky trong tương lai.
Với việc đảng Tisza nắm ít nhất 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, ông Magyar sẽ có trong tay quyền lực rất lớn, có khả năng thay đổi các đạo luật và cả hiến pháp, giúp ông có thể định hình lại chính sách đối nội và đối ngoại của Hungary trong nhiệm kỳ sắp tới.
