Ngày 3-7, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết vừa cấp cứu thành công ca bệnh phình động mạch chủ bụng nguy hiểm. Bệnh nhân này còn mắc nhiều bệnh lý nền nặng khiến việc điều trị trở nên đặc biệt phức tạp.
Bệnh nhân là ông N.T.N., 67 tuổi, ngụ ở phường Xóm Chiếu, TP.HCM, nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng quanh rốn. Trước đó nhiều ngày, ông chỉ xuất hiện các cơn đau âm ỉ, đầy bụng và nghĩ là rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, khi cơn đau ngày càng dữ dội, kéo dài và liên tục, người nhà đã đưa ông đến cấp cứu.
Tại Khoa Cấp cứu, qua thăm khám ban đầu, các bác sĩ nhận thấy triệu chứng đau bụng của người bệnh có dấu hiệu gợi ý tổn thương mạch máu nguy hiểm nên nhanh chóng kích hoạt quy trình hội chẩn, đồng thời chỉ định thực hiện các xét nghiệm và chụp CT mạch máu có cản quang.
Kết quả cho thấy người bệnh bị phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận với kích thước lớn. Thành mạch xuất hiện nhiều vị trí mỏng, có dấu hiệu dọa vỡ, trong khi toàn bộ hệ thống mạch máu liên quan bị vôi hóa nặng, làm tăng đáng kể nguy cơ trong quá trình điều trị.
Không chỉ đối mặt với khối phình sắp vỡ, người bệnh còn có nhiều bệnh nền nghiêm trọng như hẹp động mạch cảnh hai bên trên 50%, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và suy thận mạn giai đoạn 4. Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, suy hô hấp và suy thận cấp trong quá trình phẫu thuật cũng như gây mê hồi sức.
Trước tình trạng phức tạp này, bệnh viện đã tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa gồm Tim mạch, Phẫu thuật Lồng ngực – Mạch máu, Nội tiết thận, Nội hô hấp, Nội thần kinh và Gây mê hồi sức để lựa chọn phương án điều trị tối ưu.
Ban đầu, ê-kíp cân nhắc phương pháp can thiệp nội mạch đặt stent graft (EVAR) do ít xâm lấn và phù hợp với người có nhiều bệnh nền. Tuy nhiên, sau khi đánh giá chi tiết hình ảnh CT dựng hình mạch máu, các bác sĩ xác định hệ động mạch của người bệnh bị vôi hóa quá nặng, lòng mạch nhỏ và gập góc, không thể đưa dụng cụ lên vị trí tổn thương một cách an toàn. Vì vậy, ê-kíp quyết định thực hiện mổ mở cắt bỏ đoạn phình động mạch chủ bụng và thay thế bằng ống ghép mạch máu nhân tạo.
Theo PGS.TS.BS Trần Minh Bảo Luân, Phó Khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, khó khăn lớn nhất của ca mổ là thành mạch đã bị xơ vữa nặng, rất mỏng và dễ rách.
Việc kiểm soát dòng máu cũng như thực hiện từng mũi khâu nối phải tuyệt đối chính xác để tránh chảy máu nghiêm trọng.
Sau gần 4 giờ phẫu thuật, khối phình nguy hiểm đã được loại bỏ hoàn toàn. Người bệnh được theo dõi tích cực sau mổ trước khi chuyển về khoa điều trị và xuất viện an toàn sau 7 ngày.
Leo cầu thang là bài tập dễ lồng ghép vào sinh hoạt hàng ngày, mang nhiều lợi ích như tiêu hao năng lượng, kiểm soát đường huyết, duy trì cân nặng, tăng cường sức cơ vùng lưng hông và đùi...
Tuy nhiên, giống như mọi hoạt động thể lực khác, leo cầu thang chỉ phát huy tác dụng khi phù hợp với thể trạng. Nếu áp dụng sai cách hoặc quá sức, thói quen này có thể phản tác dụng, gây hại cho hệ xương khớp và sức khỏe.
Khớp gối là khớp lớn nhất và phải "gánh vác" trọng trách nặng nề nhất của cơ thể. Trong suốt cuộc đời, trung bình một người đi bộ khoảng 160.000-200.000 km. Khớp gối luôn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương đầu tiên nếu gặp chấn thương, mắc bệnh lý cơ xương khớp hoặc phải vận động sai cách, quá tải kéo dài.
Khi bước lên hoặc xuống cầu thang, các mặt khớp sẽ tạo ra lực ma sát rất lớn. Đồng thời, áp lực đè nén lên vùng xương dưới sụn, sụn chêm và làm kéo căng hệ thống dây chằng theo nhiều hướng. Do đó, việc leo cầu thang tốt hay hại phụ thuộc hoàn toàn vào cấu trúc cơ thể và tình trạng khớp gối của mỗi người.
Với người khỏe mạnh, chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường, không có cảm giác đau mỏi và kết quả X-quang khớp gối tốt, bạn có thể thoải mái leo cầu thang để rèn luyện sức khỏe.
Nếu bạn thừa cân, béo phì, có cấu trúc chân vòng kiềng hoặc chân chữ X, kết quả X-quang cho thấy khe khớp hẹp hơn so với độ tuổi, cần hạn chế leo cầu thang. Chỉ nên thực hiện khi bất khả kháng (như phải di chuyển lên phòng ngủ) để phòng ngừa thoái hóa khớp gối sớm.
Với người đã thoái hóa khớp gối ở mức độ trung bình hoặc nặng, tuyệt đối không nên leo lên xuống cầu thang nhiều lần trong ngày. Việc này không chỉ đẩy nhanh tốc độ thoái hóa mà còn làm tăng nguy cơ té ngã, gây chấn thương nguy hiểm.
Theo các tài liệu chuyên ngành chấn thương chỉnh hình và vật lý trị liệu, một bệnh nhân thoái hóa khớp gối chỉ nên đi bộ (bao gồm cả sinh hoạt cá nhân và tập luyện) khoảng 3.000-6.000 bước mỗi ngày, tương đương 2-4 km.
Tốt nhất, khi gặp vấn đề về khớp gối hoặc dự định bắt đầu một thói quen tập luyện mới, nên gặp bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá, thiết kế lộ trình vận động an toàn, phù hợp nhất với bản thân.
BS.CK2 Trần Chí KhôiKhoa Chi dưới, Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP HCM
Bác sĩ Sanjay Nagarkar, hiện làm việc tại bệnh viện Apollo Spectra (Ấn Độ) cho biết: Cả máy lạnh và máy quạt đều mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng cơ chế hoạt động khác nhau và đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, lựa chọn nào "lành" hơn còn phụ thuộc vào cách sử dụng, môi trường sống và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Máy lạnh làm mát bằng cách hạ cả nhiệt độ lẫn độ ẩm không khí. Điều này khiến nó đặc biệt hiệu quả trong thời tiết nắng nóng cực đoan, nhất là khi nhiệt độ vượt 40°C. Tuy nhiên, sự dễ chịu này đi kèm một số đánh đổi.
Độ ẩm thấp có thể làm khô da, mắt và cổ họng. Nhiều người thức dậy với cảm giác rát mũi, khó chịu. Tình trạng mất nước có thể diễn ra âm thầm do cơ thể ít đổ mồ hôi hơn nhưng vẫn tiếp tục thất thoát dịch.
Bên cạnh đó, bộ lọc của máy lạnh nếu không được vệ sinh thường xuyên có thể phát tán bụi và dị nguyên, lâu dài dễ gây vấn đề hô hấp, đặc biệt với người có cơ địa dị ứng. Ngoài ra, việc thay đổi nhiệt độ đột ngột từ phòng lạnh bước ra ngoài trời nắng gắt có thể khiến cơ thể bị “sốc nhiệt”, dẫn đến đau đầu, mệt mỏi.
Máy quạt giúp không khí lưu thông quanh cơ thể, giúp mồ hôi bay hơi nhanh hơn. Cách này hiệu quả khi trời nóng vừa phải, nhưng trong điều kiện quá nóng, đặc biệt khi nhiệt độ môi trường cao hơn thân nhiệt, quạt có thể gây hại nhiều hơn lợi.
Luồng khí nóng thổi liên tục có thể làm cơ thể tiếp xúc với nhiệt nhiều hơn thay vì giảm nhiệt. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ lưu ý rằng trong nhiệt độ quá cao, quạt không ngăn được bệnh liên quan đến nắng nóng, thậm chí có thể làm tình trạng mất nước nặng hơn
Tuy vậy, quạt vẫn hữu ích nếu kết hợp với điều kiện thông gió tốt (mở cửa sổ, tạo luồng gió đối lưu…) mà không gây quá tải cho cơ thể.
Không có câu trả lời tuyệt đối về việc nên dùng máy lạnh hay quạt vào mùa nóng. Cách tốt nhất là kết hợp linh hoạt: Dùng máy lạnh vào những giờ nóng đỉnh điểm, chuyển sang quạt khi nhiệt độ hạ bớt, nhưng phải đảm bảo phòng thông thoáng, theo Times of India (Ấn Độ).
Dưới đây là cách sử dụng cả máy lạnh và quạt vào mùa nóng để không ảnh hưởng xấu tới sức khỏe:
Trong Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, một trong những yêu cầu Bộ Chính trị đặt ra cho TP.HCM: "Nâng cao thể chất, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng sống; chủ động thích ứng với già hóa dân số". Vậy TP.HCM làm gì để thích ứng thực trạng này?
Theo báo cáo dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024 - 2074 do Cục Thống kê chủ trì, phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) thực hiện, năm 2024 Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này dự báo tăng lên 20,9 triệu người vào năm 2034; 27,5 triệu người vào năm 2044 và đạt tới 38,5 triệu người vào năm 2074.
Riêng tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết dù bước vào quá trình già hóa chậm hơn cả nước khoảng 6 năm nhưng tốc độ chuyển đổi rất nhanh.
Năm 2010, thành phố vẫn ở giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”. Đến năm 2017, TP.HCM chính thức bước vào giai đoạn già hóa khi tỉ lệ người cao tuổi vượt 10% với 889.178 người.
Năm 2025, nhóm này đã chiếm khoảng 11,6% dân số (hơn 1,57 triệu người, lớn nhất cả nước).
Dự kiến đến năm 2038, thành phố sẽ trở thành “dân số già” khi tỉ lệ người trên 60 tuổi vượt 20%, và khoảng giai đoạn 2048 - 2050 sẽ bước sang mức “dân số siêu già” với hơn 30% dân số trên 60 tuổi.
Theo Chi cục Dân số TP.HCM, TP.HCM hiện không còn được duy trì hình ảnh “thành phố trẻ”, mà hiện đang đối mặt với những thách thức về tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, với số người cao tuổi nhiều nhất cả nước là 1.572.988 người, tỉ lệ người cao tuổi chiếm 11,4% trên tổng dân số.
Nhìn từ các dự báo dân số trên có thể thấy TP.HCM đang bước vào "cuộc đua" thời gian, khi chỉ hơn hai thập niên tới có thể chuyển sang giai đoạn "siêu già". Như vậy thách thức không chỉ ở việc chăm sóc gần 1/3 dân số là người cao tuổi, mà còn ở bài toán làm sao để TP.HCM thích ứng khi nguồn lao động trẻ dần bị thu hẹp.
Ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết trước thực tế tuổi thọ người dân ngày càng tăng kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày một lớn, TP.HCM đã xây dựng Đề án phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi đến năm 2030.
Đề án đặt mục tiêu phát triển hơn 30 cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo mô hình công lập, tư nhân và hợp tác công - tư, đồng thời xây dựng mạng lưới 168 điểm chăm sóc cộng đồng tại các phường, xã.
Đây sẽ là khung pháp lý và định hướng dài hạn nhằm huy động nguồn lực xã hội, tăng cường phối hợp liên ngành, tổ chức triển khai đồng bộ và bền vững, qua đó nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi và góp phần giảm tải cho hệ thống y tế TP.HCM.
Ông Vĩnh Châu nhìn nhận già hóa dân số như một "dư địa phát triển mới", phát triển "kinh tế bạc". Đây là nơi người cao tuổi vừa là người thụ hưởng các dịch vụ, vừa là lực lượng lao động đóng góp vào sự phát triển chung mà đang được nhiều quốc gia xem là động lực tăng trưởng trong bối cảnh già hóa dân số.
Theo ThS Phạm Bình An - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, khi phát huy tốt lợi thế về kinh tế, y tế, công nghệ và tính năng động của một siêu đô thị, TP sẽ trở thành một trung tâm hiện đại về mô hình dưỡng lão, đồng thời biến người cao tuổi vừa là đối tượng được chăm sóc, vừa là chủ thể đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của TP.
Như vậy việc TP.HCM chủ động xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi ngay từ khi bước vào giai đoạn già hóa cho thấy TP không chỉ chuẩn bị ứng phó với "làn sóng" già hóa dân số, mà còn tìm cách chuyển hóa thách thức thành động lực phát triển.
