Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) – tổ chức thường được ví như “ngân hàng của các ngân hàng Trung ương”, đại diện cho 63 quốc gia nắm giữ 95% GDP thế giới – vừa đưa ra nhận định cứng rắn trong báo cáo thường niên mới nhất.
Theo BIS, cơn sốt đầu tư vào AI đang đẩy định giá cổ phiếu lên mức khó có thể duy trì. Nếu kỳ vọng tăng trưởng không trở thành hiện thực, thị trường chứng khoán đối mặt với nguy cơ điều chỉnh mạnh, kéo theo hệ lụy khó lường cho kinh tế toàn cầu.
Sự lo ngại này không đơn thuần là nỗi sợ nhất thời. Theo phân tích của BIS, cấu trúc tài trợ cho AI hiện nay chứa đựng sự thiếu minh bạch đáng báo động. Nhiều thương vụ đầu tư mang tính “vòng tròn”: các tập đoàn điện toán đám mây lớn rót vốn vào các phòng thí nghiệm AI, đổi lại là những hợp đồng dài hạn mua chip hoặc hạ tầng từ chính mình.
Mối quan hệ tài chính khép kín này khiến nhà đầu tư bên ngoài khó lòng đánh giá đúng mức độ rủi ro thực sự đằng sau những con số lợi nhuận hào nhoáng.
Rủi ro từ “đòn bẩy” và tâm lý lạc quan thái quá
Tại Diễn đàn Ngân hàng Trung ương thường niên ở Sintra (Bồ Đào Nha), các chuyên gia đã cùng nhìn nhận về tác động của AI. Ông Torsten Slok, Kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, đưa ra một kịch bản khiến giới tài chính phải suy ngẫm: “Nếu AI thành công vượt kỳ vọng, nó sẽ ảnh hưởng đến ổn định tài chính. Nếu AI không đạt kỳ vọng, nó cũng sẽ ảnh hưởng đến ổn định tài chính”.
Theo dữ liệu từ Reuters và Wall Street Journal, sự tập trung dòng vốn đang ở mức đáng ngại. Hiện nay, 10 doanh nghiệp công nghệ lớn nhất trong chỉ số S&P 500 – vốn là những cái tên hưởng lợi từ AI – tổng giá trị vốn hóa. Song song đó, các doanh nghiệp liên quan đến AI cũng chiếm gần một nửa lượng trái phiếu đạt chuẩn đầu tư được phát hành trong năm nay.
Ông Tobias Adrian, lãnh đạo cao cấp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhấn mạnh mối đe dọa từ việc sử dụng đòn bẩy tài chính ở cả hai phía là doanh nghiệp vay vốn và nhà đầu tư đổ tiền vào. Nếu lĩnh vực AI gặp cú sốc, rủi ro có thể lan rộng sang toàn bộ thị trường tín dụng doanh nghiệp. Kịch bản tồi tệ nhất là sự đóng băng thanh khoản, tái hiện những bất ổn từng xảy ra vào năm 2008 hoặc thời điểm đại dịch năm 2020.
Thách thức trong quản trị và “hộp đen” thuật toán
Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất tại hội nghị là năng lực giám sát. Với việc AI dần thay thế con người trong các quy trình ra quyết định, ông Tobias Adrian cho rằng việc giám sát tín dụng do AI thực hiện gần như là một “hộp đen”. Các cơ quan quản lý hiện thiếu khả năng giải thích tường tận cách AI đưa ra quyết định, khiến việc kiểm soát rủi ro trở nên vô cùng phức tạp.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cảnh báo về sự biến tướng của thuật toán trong giao dịch tài chính. Ông Itay Goldstein, Giáo sư tại Đại học Pennsylvania, lo ngại rằng các hệ thống AI có khả năng phối hợp để thao túng giá tài sản trên quy mô lớn. Điều này có thể khiến thị trường tăng nóng rất nhanh, rồi cũng lao dốc với tốc độ tương tự.
Rủi ro an ninh mạng cũng là một chủ đề nóng. Bà Sarah Breeden, Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh, cho rằng AI đang giúp các đối tượng xấu tìm ra lỗ hổng bảo mật nhanh chóng hơn. Bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một cơ chế dự phòng, thậm chí là “bảo hiểm an ninh mạng”, để đảm bảo rằng nếu một đơn vị bị tấn công, sự gián đoạn sẽ không làm tê liệt toàn bộ hệ thống tài chính quốc tế.
Nhìn lại quá khứ, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Tiff Macklem đã nhắc lại bong bóng dot-com cuối những năm 1990. Ông cho rằng AI có thể đi theo con đường tương tự: công nghệ chắc chắn tạo ra giá trị dài hạn, nhưng thị trường có xu hướng kỳ vọng quá đà và tạo ra giai đoạn định giá không tưởng trước khi điều chỉnh mạnh.
Dù vậy, các nhà hoạch định chính sách không phủ nhận vai trò của AI. Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh lạc quan khẳng định: “Chúng ta mới chỉ ở hiệp đầu tiên hoặc hiệp thứ hai của cuộc cách mạng này”. Theo ông, AI có tiềm năng mang lại sự thịnh vượng lớn hơn cho mỗi quốc gia.
Sự thận trọng của các ngân hàng Trung ương không nhằm ngăn cản sự đổi mới, mà là để đảm bảo rằng sự phát triển đó không làm rạn nứt nền móng tài chính toàn cầu. Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, thông điệp gửi đi rất rõ ràng rằng thành công của AI không nên được đánh đổi bằng sự ổn định của nền kinh tế.
Giới đầu tư, vì thế, đang đứng trước bài kiểm tra về khả năng phân định giữa tiềm năng thực sự và những rủi ro tiềm ẩn trong làn sóng đầu tư kỷ nguyên số.
Tại Hội nghị quán triệt chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất và phổ biến công tác bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động tiền tệ, ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 tổ chức mới đây, cơ quan này cho biết từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ diễn biến kém thuận lợi.
Thanh khoản hệ thống có thời điểm gặp khó khăn còn mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp và tiến trình phục hồi, phát triển kinh tế.
Trước tình hình đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Đáng chú ý, tại Thông báo số 117 của Ngân hàng Nhà nước về kết luận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tại cuộc họp ngày 9/4, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4 giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức lãi suất của kỳ báo cáo ngày 20/3-31/3; đồng thời giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng tiếp tục thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng và Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất, bảo đảm người dân và doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.
Các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố và mức lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng.
Cơ quan quản lý nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc sử dụng các cơ chế khiến lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cũng yêu cầu các ngân hàng tuân thủ quy định về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ; hạn chế tình trạng lợi dụng hoặc lách quy định để cho vay VND có tài sản bảo đảm bằng ngoại tệ rồi gửi ngược trở lại ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.
Đồng thời, các ngân hàng phải rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất và cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ, bảo đảm không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động và không tạo cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.
Theo yêu cầu của cơ quan quản lý, các ngân hàng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với hoạt động huy động vốn. Các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận hoặc cộng thêm lãi suất phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm tuân thủ quy định.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cũng lưu ý các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động và rủi ro đạo đức, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định hoặc không đúng thẩm quyền.
Đặc biệt, các ngân hàng không để xảy ra tình trạng nhân viên lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức. Trong đó có việc hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết, yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ hoặc dụ dỗ khách hàng truy cập website giả mạo nhằm chiếm đoạt thông tin và tài sản.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc vi phạm pháp luật, các tổ chức tín dụng phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt cơ cấu kỳ hạn huy động và cho vay, đặc biệt với các khoản vốn trung và dài hạn, bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.
Các tổ chức tín dụng cũng được yêu cầu chủ động cân đối nguồn vốn, tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa tiếp tục hạ lãi suất huy động và cho vay. Dòng vốn tín dụng cần tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các ngành ưu tiên và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Song song với đó, các ngân hàng phải triển khai các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu, hạn chế tình trạng vốn bị ứ đọng, đồng thời tăng cường chất lượng thẩm định và giám sát sử dụng vốn vay để hạn chế phát sinh nợ xấu mới.
Theo số liệu từ Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), công suất tiêu thụ điện cao nhất trong ngày đạt 51.691 MW vào lúc 15h55. Trong đó, miền Bắc đạt 24.717 MW. Đây là mức cao nhất từ đầu năm 2026 và tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.
Tổng lượng điện tiêu thụ trong ngày trên toàn quốc đạt khoảng 1,078 tỷ kWh, tăng khoảng 70 triệu kWh so với ngày 31/3 và cao hơn 15,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, miền Bắc tiêu thụ 501 triệu kWh (46,6%), miền Trung 106 triệu kWh (9,9%) và miền Nam 467 triệu kWh (43,5%).
Nguyên nhân nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh do nắng nóng gay gắt diện rộng, với nền nhiệt độ phổ biến 37-40°C. Trong ngày, nhiều nơi trên 40°C như Phù Yên (Sơn La) 40,2°C, Mai Châu (Phú Thọ) 40,2°C, Tĩnh Gia (Thanh Hóa) 40,3°C, Tây Hiếu (Nghệ An) 41,9°C, Hà Tĩnh 40,8°C.
Về cơ cấu nguồn cung điện, các nhà máy nhiệt điện than vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 626,6 triệu kWh, tương đương 58,1% tổng sản lượng. Tiếp theo là thủy điện 187,5 triệu kWh (17,4%), điện khí 102,9 triệu kWh (9,6%), điện mặt trời 56,9 triệu kWh (5,3%), điện gió 38,3 triệu kWh (3,6%) và một số nguồn khác.
Đơn vị vận hành hệ thống điện cho biết hệ thống vẫn hoạt động an toàn và ổn định, các nhà máy điện được huy động tối đa để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong đợt nắng nóng.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, những ngày tới nắng nóng tiếp tục diễn ra trên diện rộng. Khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng có thể xuất hiện nắng nóng gay gắt, có nơi trên 40°C. Thời tiết cực đoan kéo dài được dự báo sẽ khiến nhu cầu sử dụng điện tiếp tục tăng, có thể gây quá tải cục bộ ở một số khu vực.
Trước tình hình này, ngành điện khuyến nghị người dân, doanh nghiệp sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.
Ngày 23-6, nguồn tin của Tuổi Trẻ Online cho biết Bộ Tài chính vừa có công văn gửi UBND tỉnh Lâm Đồng về việc xếp lịch mở thưởng cho Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông.
Theo đó, căn cứ ý kiến của UBND TP Cần Thơ và Đồng Nai không thống nhất với việc xếp lịch mở thưởng của Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông, Bộ Tài chính đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các công ty xổ số kiến thiết do UBND tỉnh làm cơ quan đại diện chủ sở hữu tiếp tục kinh doanh trên địa bàn và lịch mở thưởng như hiện nay.
Sau khi đề án sắp xếp, hợp nhất các doanh nghiệp kinh doanh xổ số được cấp có thẩm quyền phê duyệt, Bộ Tài chính sẽ thực hiện sắp xếp lại lịch mở thưởng cho các công ty xổ số kiến thiết thuộc khu vực miền Nam, trong đó có Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông.
Trước đó Bộ Tài chính có công văn gửi Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Nam về việc xếp lịch mở thưởng của Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông.
Bộ Tài chính dự kiến chuyển hoạt động kinh doanh của Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông từ khu vực miền Trung vào khu vực miền Nam từ 1-7.
Bộ Tài chính đồng thời có công văn gửi UBND TP Cần Thơ và Đồng Nai lấy ý kiến về lịch quay số mở thưởng của Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông vào ngày thứ Tư hằng tuần cùng với các Công ty Xổ số kiến thiết Đồng Nai, Cần Thơ và Sóc Trăng.
Tuy nhiên UBND TP Cần Thơ sau đó có ý kiến đề nghị chuyển lịch quay số mở thưởng từ thứ Tư sang thứ Ba.
Nếu theo lịch dự kiến đưa thêm Công ty Xổ số kiến thiết Đắk Nông vào sẽ nâng 4 công ty mở thưởng trong ngày thứ Tư thì TP Cần Thơ sẽ có 2 ngày quay số mở thưởng có 4 công ty xổ số tham gia.
Việc này ảnh hưởng rất lớn đối với khả năng tiêu thụ và hiệu quả kinh doanh, rất khó đảm bảo việc hoàn thành dự toán thu ngân sách được giao và gây ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách của địa phương.
Hiện khu vực miền Nam có 21 công ty xổ số kiến thiết đang hoạt động.
