Tại Hội nghị quán triệt chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất và phổ biến công tác bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động tiền tệ, ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 tổ chức mới đây, cơ quan này cho biết từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ diễn biến kém thuận lợi.
Thanh khoản hệ thống có thời điểm gặp khó khăn còn mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp và tiến trình phục hồi, phát triển kinh tế.
Trước tình hình đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Đáng chú ý, tại Thông báo số 117 của Ngân hàng Nhà nước về kết luận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tại cuộc họp ngày 9/4, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4 giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức lãi suất của kỳ báo cáo ngày 20/3-31/3; đồng thời giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng tiếp tục thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng và Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất, bảo đảm người dân và doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.
Các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố và mức lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng.
Cơ quan quản lý nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc sử dụng các cơ chế khiến lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cũng yêu cầu các ngân hàng tuân thủ quy định về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ; hạn chế tình trạng lợi dụng hoặc lách quy định để cho vay VND có tài sản bảo đảm bằng ngoại tệ rồi gửi ngược trở lại ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.
Đồng thời, các ngân hàng phải rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất và cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ, bảo đảm không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động và không tạo cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.
Theo yêu cầu của cơ quan quản lý, các ngân hàng cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với hoạt động huy động vốn. Các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận hoặc cộng thêm lãi suất phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm tuân thủ quy định.
Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cũng lưu ý các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động và rủi ro đạo đức, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định hoặc không đúng thẩm quyền.
Đặc biệt, các ngân hàng không để xảy ra tình trạng nhân viên lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức. Trong đó có việc hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết, yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ hoặc dụ dỗ khách hàng truy cập website giả mạo nhằm chiếm đoạt thông tin và tài sản.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc vi phạm pháp luật, các tổ chức tín dụng phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt cơ cấu kỳ hạn huy động và cho vay, đặc biệt với các khoản vốn trung và dài hạn, bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.
Các tổ chức tín dụng cũng được yêu cầu chủ động cân đối nguồn vốn, tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa tiếp tục hạ lãi suất huy động và cho vay. Dòng vốn tín dụng cần tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các ngành ưu tiên và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Song song với đó, các ngân hàng phải triển khai các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu, hạn chế tình trạng vốn bị ứ đọng, đồng thời tăng cường chất lượng thẩm định và giám sát sử dụng vốn vay để hạn chế phát sinh nợ xấu mới.
Ngày 23/6, Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) ban hành Nghị quyết thông qua việc miễn nhiệm vị trí Tổng giám đốc với ông Phạm Nhật Vượng. Người thay thế ông Vượng vào "ghế" CEO là ông Trịnh Văn Ngân, Phó tổng giám đốc phụ trách sản xuất VinFast toàn cầu.
Rời vị trí lãnh đạo tại VFTP, tỷ phú Phạm Nhật Vượng vẫn làm Tổng giám đốc VinFast toàn cầu.
Động thái trên diễn ra sau khi Đại hội đồng cổ đông của VinFast thông qua phương án chia tách VFTP vào ngày 16/6. Theo đó, VFTP chuyển một phần tài sản để thành lập pháp nhân mới mang tên Công ty cổ phần VinFast Việt Nam (VFVN). Quá trình chia tách sẽ không chấm dứt sự tồn tại của bất kỳ pháp nhân nào.
Sau khi hoàn tất chia tách, VFTP giảm vốn điều lệ từ hơn 90.000 tỷ đồng về còn 85.609 tỷ đồng. VinFast cũng thoái vốn khỏi VFTP theo kế hoạch đã công bố trước đó cho một nhóm nhà đầu tư do Công ty Tương Lai dẫn đầu.
VFTP sẽ sở hữu toàn bộ mảng sản xuất cùng hai nhà máy của VinFast tại Việt Nam, cổ phần tại Công ty TNHH VinEG Green Energy Solutions và các thỏa thuận hợp tác kinh doanh bất động sản. Công ty này cũng chịu trách nhiệm toàn bộ khoản nợ tài chính của VinFast, khoảng 182.000 tỷ đồng, tính đến ngày 31/3.
Theo chia sẻ của lãnh đạo Vingroup trước đó, VFTP tiếp tục sản xuất theo đơn đặt hàng từ VinFast, đảm bảo tiêu chuẩn hãng đặt ra. Ngoài ra, việc chia tách cũng sẽ giúp tình hình tài chính của hãng xe điện này cải thiện và có thể bắt đầu lãi từ năm 2027.
Sau cuộc họp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước hồi đầu tháng 4, nhiều ngân hàng đã đồng thuận giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất tại Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao và sẽ tiếp tục chịu áp lực từ xu hướng lãi suất toàn cầu.
Tại hội thảo về dòng vốn tín dụng vào thị trường bất động sản do Báo Đầu tư tổ chức sáng 12/5 tại TPHCM, TS Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV - cho biết các ngân hàng Trung ương trên thế giới hiện chưa có động thái mạnh tay giảm lãi suất. Ngay cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng được dự báo chỉ giảm lãi suất tối đa một lần trong năm nay.
Theo ông Lực, xu hướng lãi suất toàn cầu neo cao sẽ tác động trực tiếp đến tỷ giá và mặt bằng lãi suất tại Việt Nam. Trong quý I, lãi suất duy trì ở mức cao khiến thanh khoản thị trường bất động sản bị ảnh hưởng đáng kể, trong khi giá nhà vẫn neo ở vùng cao.
Hiện lãi suất vay mua nhà ưu đãi giai đoạn đầu phổ biến ở mức 8,5-10%/năm. Sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi tăng lên khoảng 12-14%/năm, tiệm cận mức đỉnh cuối năm 2022. Mức lãi suất này tạo áp lực tài chính lớn đối với người mua nhà, đặc biệt trong bối cảnh giá bất động sản đã tăng mạnh so với thu nhập thực tế.
Áp lực chi phí vốn cũng khiến nhiều chủ đầu tư thận trọng hơn trong triển khai dự án mới và gặp khó khăn về tài chính ở các dự án đang triển khai. Trong khi đó, người mua nhà có xu hướng giảm sử dụng đòn bẩy tài chính, khiến sức hấp thụ của thị trường chậm lại.
Tổ chức VIS Rating dự báo lãi suất vay mua nhà bình quân có thể tăng thêm 3-4 điểm phần trăm so với cùng kỳ do lãi suất huy động tăng nhẹ và tín dụng bất động sản tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ.
Bên cạnh câu chuyện tín dụng, TS Cấn Văn Lực cho rằng thị trường cần khai thông thêm nhiều nguồn vốn khác ngoài ngân hàng như cổ phiếu, trái phiếu, vốn FDI và cả việc chống lãng phí. Ông cho biết tỷ lệ tiết kiệm của người dân Việt Nam hiện tương đương 37% GDP, cao hơn tỷ lệ đầu tư khoảng 4 điểm phần trăm, cho thấy vẫn còn một lượng vốn lớn trong dân cần được khơi thông để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng bất động sản đến cuối năm 2025 đạt khoảng 4,74 triệu tỷ đồng, tăng hơn 36% so với năm trước và chiếm hơn 25% tổng dư nợ toàn hệ thống.
Từ đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng kiểm soát tăng trưởng tín dụng bất động sản không vượt quá mức tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế, dự kiến khoảng 15%.
Các chuyên gia dự báo những doanh nghiệp bất động sản lớn, có pháp lý minh bạch sẽ được ưu tiên tiếp cận vốn tín dụng. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ hoặc dự án chưa hoàn thiện pháp lý có thể gặp khó khăn trong vay vốn ngân hàng và phải tìm đến các kênh huy động khác như trái phiếu doanh nghiệp.
Dù thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn trong ngắn hạn, các chuyên gia vẫn đánh giá tích cực về triển vọng dài hạn nhờ khả năng điều phối dòng vốn và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vĩ mô.
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
