Vì vậy, bên cạnh việc ăn uống hợp lý, những việc làm ngay sau bữa ăn cũng rất quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Trong 15 phút đầu sau khi ăn, đường huyết bắt đầu tăng, hệ tiêu hóa hoạt động mạnh và các hormone chuyển hóa được kích hoạt.
Ông Abhay Inderjit Ahluwalia, Giám đốc Khoa Nội tiết, Bệnh viện Fortis Memorial Research Institute (Ấn Độ), cho biết duy trì những thói quen đơn giản sau khi ăn giúp cơ thể sử dụng đường hiệu quả hơn và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa về lâu dài.
Sau khi ăn, cơ thể không chỉ chịu tác động từ thực phẩm mà còn phụ thuộc vào mức độ vận động và tư thế.
Những thói quen tốt trong 15 phút đầu giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi và hạn chế đường huyết tăng quá cao.
Bạn nên đi bộ từ 10 đến 15 phút với tốc độ thoải mái, giữ tư thế ngồi hoặc đứng thay vì nằm ngay sau bữa ăn.
Cơ thể cũng cần được bổ sung nước với lượng vừa phải theo nhu cầu. Đồng thời, nên tránh tập thể dục cường độ cao và dành vài phút thư giãn trước khi quay lại công việc.
Đi bộ sau bữa ăn là thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt. Khi cơ bắp vận động nhẹ, chúng sẽ sử dụng glucose trong máu tốt hơn. Nhờ đó, đường huyết sau ăn không tăng quá nhanh.
Lợi ích này đặc biệt rõ ở người mắc tiểu đường, tiền tiểu đường, kháng insulin, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa. Người khỏe mạnh cũng có thể duy trì thói quen này để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Điều quan trọng là chỉ nên vận động nhẹ. Tập luyện quá sức ngay sau khi ăn có thể làm giảm lượng máu đến hệ tiêu hóa, gây đầy bụng, đau bụng hoặc buồn nôn.
Giữ tư thế ngồi hoặc đứng sau khi ăn giúp thức ăn di chuyển thuận lợi hơn trong đường tiêu hóa.
Thói quen này cũng làm giảm nguy cơ trào ngược dạ dày và cảm giác ợ nóng, nhất là ở người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản.
Uống đủ nước sau bữa ăn cũng giúp cơ thể duy trì quá trình tiêu hóa bình thường. Tuy nhiên, không cần uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, cơ thể cũng cần vài phút nghỉ ngơi trước khi quay lại công việc căng thẳng. Áp lực tinh thần ngay sau bữa ăn có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết ở những người nhạy cảm.
Thói quen này đặc biệt có ý nghĩa với người mắc tiểu đường loại 2, tiền tiểu đường, béo phì và hội chứng buồng trứng đa nang.
Đường huyết tăng cao sau bữa ăn trong nhiều năm có thể làm tổn thương mạch máu, tim, thận, mắt và thần kinh.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng những thói quen sau bữa ăn không thể thay thế chế độ ăn cân đối, ngủ đủ giấc, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên. Tuy nhiên, chỉ với vài phút sau mỗi bữa sáng, bữa trưa và bữa tối, bạn có thể hình thành một thói quen đơn giản để hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giúp tiêu hóa tốt hơn và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nếu dùng khoai lang để thay bún hoặc phở trong bữa sáng, cơ thể có thể nhận được những lợi ích sau:
Một trong những lợi ích dễ nhận thấy nhất của khoai lang là khả năng tạo cảm giác no tương đối lâu. Khoai lang chứa tinh bột phức tạp cùng với chất xơ, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn so với các món ăn được làm từ tinh bột trắng, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong khi đó, bún hoặc phở chứa tinh bột trắng dễ hấp thu. Sau khi ăn vài giờ, cảm giác đói có thể xuất hiện sớm hơn, đặc biệt nếu bữa ăn thiếu rau, protein hoặc chất béo lành mạnh. Nhờ khả năng duy trì cảm giác no lâu hơn, ăn khoai lang vào buổi sáng có thể giúp giảm cảm đói và ăn vặt giữa buổi.
Không phải tất cả các loại thực phẩm chứa tinh bột đều tác động giống nhau lên đường huyết. Khoai lang chứa chất xơ và tinh bột phức hợp nên tốc độ hấp thu đường glucose vào máu sẽ chậm hơn tinh bột trắng. Một trong những cách chế biến khoai có lợi nhất cho đường huyết là luộc.
Khoai lang là món giàu vi chất dinh dưỡng. Điểm nổi bật nhất là hàm lượng beta-carotene ở khoai ruột vàng cam. Khi vào cơ thể, beta-carotene được chuyển hóa thành vitamin A.
Vitamin A đóng vai trò quan trọng đối với thị lực, hệ miễn dịch, da và quá trình tăng trưởng tế bào. Thiếu vitamin A kéo dài có thể làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực và ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch.
Ngoài vitamin A, khoai lang còn chứa kali. Đây là khoáng chất tham gia vào quá trình điều hòa huyết áp, co cơ và dẫn truyền thần kinh. Chế độ ăn giàu kali thường được xem là có lợi cho sức khỏe tim mạch. Bên cạnh đó, khoai lang còn chứa vitamin C, mangan, vitamin B6 và nhiều khoáng chất khác giúp hỗ trợ các hoạt động chuyển hóa của cơ thể.
Khoai lang là nguồn cung cấp nhiều hợp chất chống ô xy hóa tự nhiên, đặc biệt là beta-carotene và anthocyanin. Hấp và luộc giữ lại nhiều beta-carotene hơn trong khoai lang so với nướng, chuyên gia dinh dưỡng Dawn Jackson Blatner tại Đại học DePaul (Mỹ) cho biết.
Trong khi đó, các giống khoai lang tím chứa nhiều anthocyanin. Đây là nhóm sắc tố thực vật đã được nghiên cứu về khả năng chống ô xy hóa và chống viêm, theo Eating Well.
Theo bác sĩ Ravikiran Muthuswamy, chuyên gia nội tiết tại Bệnh viện SIMS (Ấn Độ), khi dùng điện thoại thời gian dài, cơ thể ngồi 1 chỗ quá lâu, lượng calo tiêu hao giảm, độ nhạy insulin giảm theo, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Khi ngồi hàng giờ trước màn hình điện thoại, cơ thể gần như không vận động nên tiêu hao năng lượng ít hơn và sử dụng glucose kém hiệu quả. Nhiều người còn có thói quen ăn vặt trong lúc lướt điện thoại. Theo bác sĩ Muthuswamy, việc vừa dùng thiết bị điện tử vừa ăn dễ khiến đường huyết tăng khó kiểm soát và làm tăng nguy cơ tăng cân.
Ánh sáng xanh từ màn hình cũng là một yếu tố đáng lo. Khác với ánh sáng tự nhiên, ánh sáng xanh có thể làm giảm sản xuất melatonin - hormone giúp cơ thể buồn ngủ. Với người tiểu đường, ngủ kém có thể gây ảnh hưởng lớn đến chuyển hóa, theo Times of India (Ấn Độ).
“Việc nhìn màn hình vào ban đêm dễ làm rối loạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến melatonin. Trong khi đó, thiếu ngủ lại liên quan chặt chẽ với kháng insulin và mất cân bằng đường huyết”, bác sĩ Muthuswamy nói.
Theo bác sĩ nhãn khoa Srinivasa Naick tại Bệnh viện Mắt Dr Agarwal (Ấn Độ), ánh sáng xanh còn có thể làm tăng đường huyết lúc đói do ảnh hưởng đến hormone và giấc ngủ. Việc dùng màn hình nhiều giờ liền mỗi ngày còn làm tăng huyết áp do thay đổi nồng độ cortisol, đồng thời góp phần làm tăng cholesterol.
Các dấu hiệu cho thấy thời gian dùng điện thoại đang ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gồm:
Theo bác sĩ Muthuswamy, người bệnh nên đứng dậy vận động sau mỗi 30 - 45 phút, đi bộ hoặc kéo giãn cơ giữa các phiên làm việc và tránh nhìn màn hình trước giờ ngủ. Chỉ cần vài phút vận động ngắn cũng có thể giúp giảm tình trạng trì trệ chuyển hóa do ngồi lâu.
Ngoài ra, bác sĩ Naick khuyến nghị áp dụng quy tắc “10 - 10 - 10”: Đi bộ 10 phút sau bữa sáng, trưa và tối để hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Ông cũng nhấn mạnh nên tắt các thiết bị điện tử ít nhất 2 giờ trước khi ngủ để bảo vệ nhịp sinh học, cải thiện giấc ngủ và giúp ổn định đường huyết lúc đói.
Bác sĩ Muthuswamy nói thêm, việc kiểm soát thời gian dùng màn hình không có nghĩa là phải tránh công nghệ hoàn toàn, mà là nhằm hạn chế lối sống ít vận động - yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kiểm soát đường huyết, cân nặng, chất lượng giấc ngủ và các biến chứng lâu dài của bệnh tiểu đường.
Phát biểu tại lễ ra quân ngay sau đó, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh chiến dịch nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về nâng cao thể trạng nhân dân. Thành phố đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân, qua đó xây dựng một đô thị hiện đại nơi mọi người đều tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và sống khỏe mạnh.
Người dân có thể đến trạm y tế gần nhà để kiểm tra các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch và ung thư nhằm phát hiện sớm, giảm chi phí điều trị. Điểm mới của đợt này là mọi kết quả khám, xét nghiệm sẽ được lưu vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Nhờ đó, mỗi người có thể theo dõi tình trạng sức khỏe lâu dài, còn ngành y tế có "bức tranh sức khỏe" tổng thể để chăm sóc tốt hơn cho cộng đồng.
Chiến dịch ra đời trong bối cảnh hệ thống y tế TP HCM nhiều năm liên tục quá tải do tập trung chữa trị khi bệnh nhân đã phát bệnh. PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, xác định đây là bước chuyển chiến lược từ chữa bệnh thụ động sang phòng bệnh chủ động, với các đội y tế trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để rà soát nhóm nguy cơ cao.
"Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, giảm chi phí điều trị và giảm áp lực lên các bệnh viện tuyến trên - vấn đề mà thành phố chưa giải quyết được bằng cách mở rộng bệnh viện đơn thuần", đại diện ngành y tế cho hay.
Hôm 5/4, 58 bệnh viện và trung tâm y tế TP HCM đã triển khai tầm soát sức khỏe cộng đồng tại 64 phường, xã, ưu tiên khu vực xa trung tâm, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân. Trong gần 14.000 người dân tham gia, các bác sĩ phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. TP HCM cũng đang triển khai mô hình thí điểm bác sĩ mang túi y tế thông minh đến tận nhà người dân khám bệnh. Từ năm 2023, thành phố tiên phong cả nước khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người từ 60 tuổi.
