Dường như mỗi bước chân, mỗi giây phút trong chuyến tác nghiệp đặc biệt này đều trong sự căng thẳng, hồi hộp lẫn ngỡ ngàng và những trải nghiệm nghề nghiệp vô giá.
Khi đó tôi đang là phóng viên thường trú của báo Tuổi Trẻ tại Huế. Cái "máu nghề" thôi thúc tôi phải lên đường vì cơ hội tiếp cận Triều Tiên là vô cùng hiếm hoi. Hành trình ấy là một dặm dài trung chuyển: từ Nội Bài chúng tôi bay sang Hong Kong; quá cảnh bảy tiếng ở Hong Kong rồi bay tiếp Bắc Kinh, sau đó mới mua vé tàu hỏa đi Đan Đông (Trung Quốc) - thành phố biên giới giáp với Triều Tiên.
Tại Đan Đông, chúng tôi được cấp một loại "visa rời" đặc biệt, thực chất là một tờ khai danh sách đoàn dán ảnh trưởng đoàn và các thành viên chứ không hề đóng dấu vào hộ chiếu.
Trước khi lên tàu liên vận vượt sông Áp Lục, "lão" Tôn - đại diện văn phòng tour tại Đan Đông - đã "quán triệt" bằng một giọng nghiêm nghị: "Sang đó khi ở khách sạn, tối không được ra ngoài một mình, nếu không sẽ bị xem là gián điệp, bị tóm và đưa đi thẩm vấn ngay". Lời dặn dò đó như một chỉ dấu cho sự bí ẩn sắp đón đợi phía bên kia cây cầu Hữu nghị Trung - Triều.
Bình Nhưỡng đón tôi bằng một vẻ đẹp quy củ và sạch sẽ đến ngỡ ngàng, với những đại lộ rộng thênh thang y như những bài học mẫu mực về quy hoạch đô thị. Kiến trúc đô thị từng khu vực được xây dựng dường như theo quy hoạch tổng thể rất bài bản và nghiêm túc; quá trình xây dựng dường như tuân thủ khá nghiêm ngặt ngôn ngữ đặc trưng.
Cho nên cảm giác vô cùng thú vị khi đi ngang những khu vực, những phân khu khác nhau quanh thủ đô soi bóng bên dòng sông Đại Đồng. Từ khu vực trung tâm kiến trúc mang tính cổ điển, biểu tượng như "đại lễ đường", "Khải Hoàn môn"; cạnh bên là dãy phố xá kiến trúc mang tính chuyển tiếp tương tự các chung cư xây dựng giai đoạn trước ở nước ta; kế tiếp là hàng dãy building quy củ, hiện đại...
Thật bất ngờ, trong lòng thủ đô Bình Nhưỡng tôi lại tìm thấy một "Việt Nam thu nhỏ" đầy ấm áp tại số 7 Munsu. Đó là Đại sứ quán Việt Nam, nơi có khuôn viên rộng 1,7ha xanh mướt những luống rau muống, rau cải do các cán bộ tự trồng để nguôi nỗi nhớ quê.
Tôi vẫn nhớ như in cảm giác gần gũi khi thấy những lon bia Sài Gòn, những gói mì ăn liền hay đôi dép nhựa "Made in Vietnam" nằm trên kệ siêu thị dành cho người nước ngoài hay tại khách sạn Koryo, nơi chúng tôi trú ngụ.
Hôm chúng tôi ghé thăm, các nhân viên sứ quán còn kể về sự thành công của Hội chợ từ thiện PIWA 2016 được tổ chức tại đây ba tháng trước đó. Nào là món nem rán và cà phê sữa Việt Nam đã "gây bão" với bạn bè quốc tế có mặt đại diện tại Bình Nhưỡng.
Thậm chí một thành viên trong đoàn du khách Hong Kong còn tự hào diện bộ áo dài trắng muốt có in hình phố cổ Hà Nội khi dạo bước trên phố phường Bình Nhưỡng. Những yếu tố Việt Nam như một liều thuốc trấn an, giúp tôi bớt đi cảm giác lạc lõng trong những ngày thâm nhập đất nước bí ẩn và lạ kỳ này.
Dù là một quốc gia còn nhiều khó khăn nhưng thực phẩm phục vụ du khách tại Triều Tiên lại là một trải nghiệm phong phú đến ngạc nhiên. Tại thành phố Khai Thành, chúng tôi được phục vụ những bữa ăn giàu bản sắc với hệ thống hàng chục bát đồng nhỏ xinh xắn đựng đủ loại món ăn từ cá nướng, thịt bò đến các loại kim chi lừng danh.
Cảm giác được thưởng thức rượu trắng Triều Tiên có vị tương tự Shochu trong không gian nhà hàng lãng mạn, nơi các cô tiếp viên xinh như mộng luôn tận tình phục vụ, là một trải nghiệm vô cùng khó tả.
Bất ngờ nhất có lẽ là được dự đêm cuối của lễ hội bia Taedonggang đầu tiên tổ chức bên bờ sông Đại Đồng ở thủ đô Bình Nhưỡng. Cảm giác vô cùng thú vị khi giữa một đất nước vốn khép kín, tôi được hòa mình vào dòng người bản địa say sưa khiêu vũ theo những bản nhạc trữ tình và thưởng thức bảy loại bia tươi từ Nhà máy Taedonggang danh tiếng.
Cô hướng dẫn viên Choe Un Mi, người luôn đồng hành sát sao với cả đoàn, đã vừa uống bia vừa tự hào chia sẻ: "Ở miền Nam họ mạnh về kinh tế nhưng ở miền Bắc chúng tôi mạnh về quân sự. Nếu hai miền mà thống nhất thì đất nước Triều Tiên sẽ là một cường quốc hùng mạnh trên thế giới".
Tôi cảm nhận mình là một trong số ít người trên thế giới được tận mắt chứng kiến sự giao thoa kỳ lạ này. Có những câu chuyện kỷ niệm nhớ đời mà giới ngoại giao vẫn truyền tai nhau tại khách sạn Koryo 44 tầng, từ chuyện khách vừa vấp ngã đã có nhân viên hỏi thăm ngay tức khắc đến sự quan tâm tỉ mỉ của các hướng dẫn viên.
Thú vị nhất là chiếc sim di động dành riêng cho người nước ngoài với đầu số 191250, cho phép gọi quốc tế thoải mái nhưng tuyệt nhiên không thể kết nối với người dân bản địa.
Thật quá xúc động khi được thăm những di sản văn hóa được UNESCO công nhận trên đất nước này như Văn miếu Sungkyunkwan hay chùa cổ Bohyeon nghìn năm tuổi. Những công trình bằng gỗ, lợp ngói âm dương nằm giữa rừng tùng cổ thụ vẫn giữ được nét kiến trúc từ thế kỷ 10, 11 khiến các chuyên gia kiến trúc cũng phải thốt lên: "Không thể tưởng tượng nổi!".
Giữa những công trình to lớn, tôi bắt gặp hình ảnh những người dân Triều Tiên hiền từ, chân chất với ánh mắt có chút lảng tránh nhưng rất thật thà và khắc khổ. Bà Nguyễn Thị Kim Oanh, phu nhân một vị cựu đại sứ, nhận xét đầy trìu mến: "Người dân Triều Tiên rất thân thiện, hiền từ, dễ gần... hầu hết đều từ tốn và khá là dễ thương".
Tôi thực sự bất ngờ khi được đi trên quốc lộ với sáu làn xe có dải phân cách, xuyên qua muôn trùng núi với hàng chục đôi hầm dày đặc từ thủ đô Bình Nhưỡng hướng về phía biên giới với Hàn Quốc. Nhìn lộ giới được chừa rất rộng hai bên khiến tôi liên tưởng ngay đến tư thế sẵn sàng có thể mở đường thành cả chục làn xe sau ngày thống nhất.
Đi cuối tuyến đường là làng đình chiến Bàn Môn Điếm ở vĩ tuyến 38, nơi nặng lòng nhất trong những ngày ở đây. Chứng kiến những dãy nhà xanh nằm chồng lên đường biên giới, không gian như nén chặt lại, tôi bất giác nghĩ đến đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải của nước Việt mình một thời chia cắt. Sự đau đáu về một ngày thống nhất đất nước hiện rõ trong ánh mắt của người dân nơi đây.
Kết thúc chuyến hành trình đặc biệt, điều đọng lại lớn nhất là loạt bài 11 kỳ mang tên "Triều Tiên - Đất nước lạ kỳ" tôi thực hiện cùng tác giả Đà Trang. Sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả báo Tuổi Trẻ chính là sự tưởng thưởng đặc biệt, một dấu ấn rất khó phai mờ trong đời làm báo của mình.
------------------------------------
Kỳ tới: Cái máy ảnh Digital tự hào của phóng viên Tuổi Trẻ
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
