Ngày 6-7, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang đã phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (28 tuổi), giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang, để điều tra liên quan kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Động thái này diễn ra sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Công an kiểm tra Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang, do xuất hiện dấu hiệu bất thường trong kết quả môn toán.
Theo thống kê, tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán, trong đó hơn 140 bài thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 của toàn tỉnh.
Qua rà soát hồ sơ coi thi, chấm thi, dữ liệu quét bài thi và đối chiếu kết quả học tập của thí sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết chưa phát hiện bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi. Tuy nhiên kết quả phân tích bước đầu cho thấy điểm thi môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có dấu hiệu bất thường, cần tiếp tục làm rõ, đặc biệt đối với công tác coi thi.
Hiện vụ việc đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang tiếp tục điều tra.
Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP Hà Nội), cho biết cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ hành vi vi phạm xảy ra ở khâu nào của kỳ thi, từ coi thi, chấm thi, vào điểm, quản lý điểm thi và động cơ của hành vi vi phạm là do vụ lợi hay động cơ cá nhân. Đồng thời đánh giá hậu quả của hành vi vi phạm để xem xét xử lý theo quy định.
“Bất kỳ khâu nào có tiêu cực thì cũng ảnh hưởng đến kết quả bài thi. Trường hợp cơ quan điều tra xác định có hành vi làm lộ đề thi khi chưa hết thời gian làm bài theo quy định, người vi phạm còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước theo Điều 337 Bộ luật Hình sự. Khi đó kết quả thi sẽ bị hủy bỏ và thí sinh sẽ phải đối mặt với việc bị xử lý hình sự.
Trong trường hợp chưa đủ cơ sở để xử lý về tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước nhưng có căn cứ xác định kết quả làm bài là không đúng với lực học của thí sinh, có sự quay cóp, chép bài của nhau hoặc có hành vi gian lận trong thi cử dẫn đến kết quả thi không đúng với năng lực của thí sinh thì các bài này cũng sẽ bị hủy bỏ do vi phạm quy chế thi”, luật sư Cường thông tin.
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho rằng nếu kết quả điều tra xác định có gian lận thì tất cả bài thi liên quan đều cần bị hủy để bảo đảm công bằng và giữ nghiêm kỷ cương của kỳ thi.
Theo ông, gian lận thi cử không chỉ là hành vi của người hỗ trợ mà còn cần có sự tiếp nhận của thí sinh. Vì vậy cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, thay vì chỉ xem xét một phía.
Ông cũng cho rằng trường chuyên là nơi đào tạo học sinh có năng lực, được Nhà nước đầu tư lớn nên càng phải đề cao tính trung thực và sự minh bạch trong thi cử.
Từ vụ việc tại Tuyên Quang, ông Vinh kiến nghị các địa phương tiếp tục rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, từ bảo quản đề, coi thi, làm phách, chấm thi đến đối chiếu dữ liệu và trách nhiệm của từng cấp quản lý.
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, thí sinh sẽ bị hủy kết quả nếu để người khác thi thay hoặc làm bài thay; sửa chữa, thêm bớt bài thi sau khi nộp; dùng bài của người khác để nộp hoặc có các hành vi gian lận khác theo quy định.
Đối với các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, cơ quan quản lý giáo dục sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
Hai thủ khoa môn văn của Đà Nẵng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là Bùi Phương Nhi, học sinh lớp 12 chuyên văn, Trường THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Hồ Hà Ánh Nga, học sinh lớp 12/5, Trường THPT Nguyễn Văn Cừ.
Chia sẻ về đề thi năm nay, câu nghị luận xã hội trong đề văn yêu cầu thí sinh bày tỏ suy nghĩ về việc 'Làm thế nào để có các Steve Jobs Việt Nam? nhiều người cho rằng sẽ thiếu công bằng nếu học sinh không biết đến nhân vật này.
Ánh Nga cho biết: "Tôi biết rất ít về nhân vật này nên không tập trung khai thác về ông mà đi sâu vào trả lời câu hỏi làm thế nào để có nhiều người trẻ tài giỏi, nắm bắt công nghệ, từ đó góp phần phát triển đất nước. Đó mới là ý đồ của người ra đề. Ngay cả khi không biết về Steve Jobs thì dữ liệu đề cũng nói rõ những người phát minh công nghệ, vẫn đủ để hiểu vấn đề cần bàn luận".
Với Phương Nhi, phần nghị luận xã hội nhắc đến Steve Jobs là "gã khổng lồ công nghệ", đòi hỏi thí sinh không chỉ có kỹ năng làm văn mà còn phải có vốn hiểu biết xã hội.
"Để giải quyết những câu nghị luận liên quan đến công nghệ trong thời đại số,các bạn cần có kiến thức xã hội rộng và hiểu biết về những gương mặt tiên phong trong lĩnh vực này", Nhi nói.
Ở phần nghị luận văn học, theo Phương Nhi, hình ảnh "những chiếc lá" trong bài thơ mang tính biểu tượng, chứa nhiều tầng ý nghĩa nên người làm bài cần có cảm nhận tinh tế, biết đào sâu thông điệp thay vì chỉ phân tích trên bề mặt.
Để có được 9,5 điểm, Ánh Nga đã theo đuổi môn văn nhiều năm, trải qua nhiều lần dự thi học sinh giỏi từ THCS đến THPT.
Nữ sinh cho rằng kết quả đến từ sự nỗ lực bền bỉ của bản thân, sự đồng hành của cô giáo và gia đình. Nga cũng nhận định khoảng cách từ 9,5 đến điểm 10 nằm ở sự sáng tạo và tư duy đột phá, là điều bản thân còn phải tiếp tục học hỏi.
Cô Nguyễn Thị Ngọc, giáo viên ngữ văn Trường THPT Nguyễn Văn Cừ, phụ trách bồi dưỡng và dạy môn văn Ánh Nga, cho rằng điểm số của Nga phản ánh đúng năng lực sau nhiều năm kiên trì bồi dưỡng.
"Nga có tình yêu với môn văn, tư duy tốt và chữ viết rất đẹp. Điều quan trọng nữa là em luôn bám sát chương trình ngữ văn lớp 12, luyện nhiều đề, rèn kỹ năng và phương pháp làm bài", cô Ngọc nói.
Đặc biệt, dù không phải trường chuyên, Trường THPT Nguyễn Văn Cừ nhiều năm liên tục có học sinh đạt thủ khoa môn ngữ văn.
Cô Nguyễn Thị Trúc Đào, giáo viên ngữ văn, chủ nhiệm lớp chuyên văn Trường THPT chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm, đánh giá Phương Nhi có niềm say mê với văn chương và có tố chất học văn.
"Nhi luôn trình bày bài rất rõ ràng, chữ viết đẹp, đây là những yếu tố góp phần tạo nên bài thi chất lượng. Cạnh đó, Phương Nhi học chuyên nên được trang bị nền tảng kiến thức, kỹ năng làm văn tốt, có thể linh hoạt xử lý các yêu cầu của đề", cô Đào nói.
Trước đó, năm 2017, học sinh của cô Đào cũng từng có bạn đạt điểm 10 môn ngữ văn trong kỳ thi THPT quốc gia.
Tại buổi làm với Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về tình hình thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục, sáng 26.6, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã nêu nhiều "điểm nghẽn" của giáo dục cần được nhìn đúng bản chất và giải quyết từ gốc để các chủ trương đổi mới thực sự đi vào cuộc sống.
Về vấn đề đội ngũ giáo viên, ở góc độ tổng thể, ngành giáo dục đang thiếu giáo viên; đồng thời vẫn tồn tại tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Dù vậy, nếu chỉ nhìn vào số lượng biên chế còn thiếu thì chưa phản ánh đầy đủ bản chất của vấn đề. "Không phải là không có người dạy, mà giáo viên đang quá tải", Bộ trưởng GD-ĐT nhấn mạnh.
Theo ông Minh Sơn, hiện Việt Nam đạt tỷ lệ khoảng 22 - 23 học sinh/giáo viên, trong khi ở nhiều quốc gia phát triển, con số này chỉ khoảng 15 - 16 hoặc thấp hơn. Khi một giáo viên phải phụ trách quá nhiều học sinh, việc quan tâm đến từng em, đổi mới phương pháp dạy học hay tổ chức các hoạt động trải nghiệm sẽ bị hạn chế.
Giải pháp cho "điểm nghẽn" này, theo Bộ trưởng Sơn, việc sắp xếp mạng lưới trường học sẽ giúp ngành giáo dục có thêm khoảng 55.000 biên chế giáo viên do giảm số biên chế cán bộ quản lý, nhân viên trường học.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu điều chỉnh định mức giáo viên phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, về lâu dài, vẫn phải bảo đảm đủ giáo viên theo định mức, bởi đây là chỉ số đánh giá chất lượng giáo dục của một quốc gia.
Về sắp xếp mạng lưới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, việc này liên quan đến nhiều vấn đề cần được tính toán đồng bộ như học sinh có phải đi học xa hơn hay không; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được bố trí như thế nào…
Một trong những nội dung được Bộ trưởng đặc biệt quan tâm là giáo viên hợp đồng. Theo ông, nhiều giáo viên đã đứng lớp hàng chục năm nhưng vẫn chưa được tuyển dụng vào viên chức, trong khi vẫn thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn như giáo viên trong biên chế.
"Bản thân tôi rất trăn trở về vấn đề này. Tại sao giữa giáo viên hợp đồng và giáo viên là viên chức lại còn có sự bất bình đẳng? Làm thế nào để những giáo viên đã cống hiến nhiều năm có cơ hội được tuyển dụng?", Bộ trưởng GD-ĐT chia sẻ. Theo ông, đây là vấn đề cần tiếp tục được các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tháo gỡ để bảo đảm công bằng cho đội ngũ giáo viên đã nhiều năm cống hiến.
Trao đổi về vấn đề giảm áp lực học tập và thi cử, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng điều cần làm trước tiên là nhìn đúng nguyên nhân: áp lực không nằm ở hình thức thi hay phương thức tuyển sinh, mà bắt nguồn từ sự mất cân đối "cung - cầu" (giữa nhu cầu học tập của người dân với năng lực đáp ứng của hệ thống giáo dục).
Dẫn chứng từ giáo dục đại học, ông Minh Sơn cho biết trước đây việc vào đại học rất căng thẳng, nhưng khi quy mô đào tạo được mở rộng, chỉ tiêu đáp ứng nhu cầu người học thì áp lực tuyển sinh đã giảm đáng kể. "Không giải quyết được thiếu trường, thiếu lớp, thiếu chỉ tiêu thì không thể giải quyết được áp lực thi cử", Bộ trưởng nhấn mạnh và cho rằng giải pháp căn cơ vẫn là bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên.
Cũng đề cập đến vấn đề tuyển sinh, Bộ trưởng cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận. Theo ông, khi gọi là "tuyển sinh" thì mặc nhiên sẽ có "tuyển", có "chọn". Nếu xác định học tập là quyền của mỗi học sinh thì cần nhìn nhận lại từ góc độ bảo đảm cơ hội học tập cho người học, thay vì chỉ tiếp cận dưới góc độ tuyển chọn.
Người đứng đầu ngành giáo dục cũng cho rằng cần tiếp tục rà soát chương trình giáo dục phổ thông trên tinh thần khoa học và thực tiễn. Theo ông, chương trình hiện nay không phải quá nặng như nhiều người vẫn nghĩ, thậm chí một số chỉ số còn thấp hơn chuẩn của nhiều nước phát triển. Điều cần đổi mới nhiều hơn là phương pháp dạy học, tăng cơ hội thực hành, trải nghiệm để học sinh phát triển năng lực thay vì chỉ tiếp thu kiến thức.
Ở những nơi có điều kiện, Bộ GD-ĐT sẽ khuyến khích thí điểm mô hình học tập cá thể hóa, tạo điều kiện để học sinh được học phù hợp hơn với năng lực và sở trường của mình, qua đó vừa nâng cao chất lượng giáo dục, vừa góp phần giảm áp lực học tập.
Cùng với việc mở rộng năng lực đáp ứng của hệ thống giáo dục, Bộ GD-ĐT cũng đang nghiên cứu phát triển ứng dụng gia sư AI để hỗ trợ học sinh tự học. Theo Bộ trưởng, đây sẽ là công cụ giúp người học được hỗ trợ cá nhân hóa ngay tại nhà, góp phần giảm nhu cầu học thêm và giảm áp lực học tập trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, TP.HCM, nhận định đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026 đảm bảo cấu trúc, đảm bảo học sinh bậc THPT đã được học, ôn tập trong các thời gian ở trường, lớp.
Theo thầy Lý Tuấn Thiện, đề phân hóa rất cao, các câu phân hóa trải đều từ phần đọc hiểu (4 điểm) tới phần viết (6 điểm). Trong đó, ở phần đọc hiểu, từ câu số 3 trở đi cũng đã có sự phân hóa rõ, thí sinh phải dành nhiều thời gian suy nghĩ để có được câu trả lời đúng.
Hai trang đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026. Trong đó, câu 2 điểm 'Nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: 'Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?, đang gây tranh luận
ẢNH: THÚY HẰNG
Ở phần viết cũng vậy, theo thầy Lý Tuấn Thiện, cách đặt ra vấn đề ở câu viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ là một cách ra đề đầy đổi mới, sáng tạo. Tại câu hỏi này, có một thuật ngữ mà thí sinh phải chú ý nhất, đó là "Steve Jobs Việt Nam". Yêu cầu này cũng sẽ không dễ viết, thí sinh phải dành nhiều thời gian để suy nghĩ và trả lời.
Theo thầy Thiện, thí sinh cần định nghĩa được thuật ngữ "Steve Jobs Việt Nam" là gì, sau đó viết được những giải pháp mấu chốt, cụ thể để có những con người giúp đất nước phát triển về khoa học kỹ thuật, công nghệ. Đặc biệt, trong dòng chảy phát triển khoa học, công nghệ tới đâu, mỗi con người cũng không quên gìn giữ văn hóa, bản sắc Việt Nam.
Một điểm mà thầy Lý Tuấn Thiện rất tâm đắc ở đề thi văn tốt nghiệp THPT 2026, đó là ngữ liệu phần đọc hiểu trung lập, gắn được với những dữ kiện đã từng xảy ra trong lịch sử.
Đề thi như hiện tại đang mở ra cho thế hệ sau thấy rõ ràng rằng, học văn không chỉ dừng lại ở câu chuyện cảm xúc. Học văn gần gũi với cuộc đời hơn. Mỗi thí sinh trong thời đại mới cần phải trau dồi kiến thức liên môn, có kiến thức nền về lịch sử, khoa học kỹ thuật, công nghệ...
Đáng chú ý, thầy Lý Tuấn Thiện cho rằng nhìn ban đầu có vẻ thấy bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi không liên quan gì đến phần I đọc hiểu văn bản, nhưng nếu phân tích sâu, có thể sẽ thấy liên quan. Trong bài thơ Những chiếc lá, có thể thấy cách đứa trẻ nhận ra giá trị của những chiếc lá, sử dụng chiếc lá trong những hoàn cảnh khác nhau, ở mỗi hoàn cảnh, chiếc lá lại tạo ra những giá trị khác nhau. Và ở phần đọc hiểu, chúng ta thấy với một sự kiện - như sự xuất hiện của máy in, ở mỗi quốc gia, với mỗi góc nhìn, cách làm, lại có thể tạo ra những giá trị khác nhau, hoặc giúp vùng đất đó phát triển thịnh vượng nếu biết khai thác hết lợi thế, hoặc bỏ lỡ chuyến tàu cách mạng khoa học kỹ thuật...
Theo thầy Thiện, để đạt được điểm giỏi của đề thi văn tốt nghiệp THPT năm nay, thí sinh phải đầu tư rất nhiều, học hỏi rất nhiều, cập nhật kiến thức, thông tin rất nhiều. Song, chính vì điều này, cho chúng ta thấy rằng mỗi đề thi văn mang lại giá trị giáo dục cho chính người học chứ không đơn thuần chỉ là đề thi để thí sinh hoàn thành rồi lấy điểm. Đọc xong một đề thi văn, làm xong một đề thi văn, mỗi chúng ta đều nhận ra những bài học rất lớn về cách nhìn nhận cuộc sống đa chiều, đa dạng.
