“Thành thật mà nói, trong cuộc cạnh tranh đó, việc lãnh thổ của ai lớn hơn không còn quá quan trọng nữa. Chúng tôi đã tiến vào lĩnh vực không chiến. Trên không trung, chúng tôi đã có khả năng cạnh tranh”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chia sẻ với báo Financial Times gần đây.
Tuy nhiên, ông Zelensky lưu ý, phòng thủ tên lửa vẫn là điểm yếu cốt lõi của Ukraine. Ông liên hệ lỗ hổng này với quyết định của Kiev vào những năm 1990 khi từ bỏ kho vũ khí hạt nhân của mình để đổi lấy các cam kết đảm bảo an ninh từ cả phương Tây và Nga.
“Nếu không có vũ khí hạt nhân, bạn không còn là một thành viên của câu lạc bộ mà những nước khác phải e sợ khi tấn công. Thay vào đó, bạn trở thành một phần của câu lạc bộ có thể bị tấn công”, ông nói.
Trong một cuộc gặp gỡ gần đây với các binh sĩ Ukraine, ông Zelensky tuyên bố Ukraine đã giành được thế chủ động và đang gia tăng các cuộc tập kích sang lãnh thổ Nga.
Cũng trong bài phát biểu đó, ông nói Nga đã mất quyền kiểm soát đối với biển Đen. Ông chỉ ra rằng việc Ukraine giành lại Zmiinyi (đảo Rắn) và các chiến dịch của Ukraine ở bán đảo Crimea đã chứng minh rằng cả biển Đen lẫn biển Azov đều không còn an toàn cho các lực lượng Nga nữa.
Ngoài ra, trong cuộc gặp với các quân nhân, một biểu đồ về Hạm đội Biển Đen của Nga đã xuất hiện trong một khung hình, hiển thị số lượng tàu thuyền Nga đã bị Ukraine phá hủy.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận một thực tế rằng Ukraine đang thiếu hụt trầm trọng tên lửa đánh chặn và đó là lý do tại sao Kiev gần như không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Nga.
“Lực lượng của chúng ta hôm nay đã thể hiện tốt trong việc đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa hành trình, nhưng thật không may là không đối phó được với tên lửa đạn đạo của Nga. Lý do nằm ở nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn không đầy đủ”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội ngày 6/7.
Ông Zelensky dự kiến sẽ hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump và các lãnh đạo châu Âu bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra trong tuần này tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông tiết lộ, chủ đề chính của các cuộc hội đàm này sẽ là kêu gọi các đồng minh, đối tác cung cấp thêm hệ thống phòng không Patriot cho Ukraine nhanh nhất có thể.
Hiện chưa rõ lập trường của ông Trump về vấn đề này, song trước đó ông tuyên bố xung đột Nga – Ukraine sẽ sớm kết thúc.
Người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Ukraine Kyrylo Budanov nhận định, giai đoạn khốc liệt của cuộc chiến có khả năng sẽ kết thúc trong năm nay. Ông lưu ý rằng các cuộc đàm phán đã dịch chuyển với một tốc độ thực sự đầy hứa hẹn vào mùa xuân trước khi cả hai bên bước vào chu kỳ leo thang hiện tại.
“Để thoát khỏi một cuộc leo thang, thông thường bạn phải leo thang đến mức tối đa”, ông nói.
Ông Budanov cho biết ông kỳ vọng cuộc leo thang hiện tại sẽ được tiếp nối bằng sự hạ nhiệt và quay trở lại đối thoại, với điều kiện cả hai bên đều duy trì sự quan tâm.
Chiều 6.5, hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố eo biển Hormuz có thể được mở trở lại nếu Mỹ chấm dứt đe dọa và các thủ tục mới được đặt ra.
IRGC không nêu rõ thủ tục mới là gì mà chỉ cảm ơn các chủ tàu đã tuân thủ quy định của Iran khi đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm dừng chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz do đạt được tiến bộ lớn hướng tới một "thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Iran.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sau đó, ông Trump nói xung đột có thể chấm dứt nếu Iran tôn trọng những điều đã được thống nhất.
"Nếu họ không đồng ý, việc ném bom sẽ bắt đầu và đáng buồn là nó sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước", ông Trump cảnh báo. Trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Post, nhà lãnh đạo cho rằng "còn quá sớm" để cân nhắc đàm phán trực tiếp với Iran.
Ông Trump không nói rõ điều đã được thống nhất và đề xuất mà Mỹ đưa ra. Trang Axios dẫn nguồn tin tiết lộ hai bên đang tiến gần đến một biên bản ghi nhớ dài một trang để chấm dứt xung đột. Biên bản được đề xuất gồm 14 điểm, trong đó quy định hai bên sẽ chính thức dừng chiến sự, sau đó sẽ thảo luận để khơi thông tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran và hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran.
Nguồn tin của Reuters cho hay nếu hai bên chấp nhận thỏa thuận sơ bộ, tiến trình đàm phán chi tiết kéo dài 30 ngày sẽ bắt đầu để tìm kiếm một thỏa thuận hoàn chỉnh.
Nhà Trắng chưa bình luận trong khi CNBC dẫn lời một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói rằng Tehran đang đánh giá đề xuất 14 điểm này.
Theo tờ New York Times ngày 9-5, dựa trên hình ảnh vệ tinh được công bố, vệt dầu nằm ngoài khơi bờ tây đảo Kharg đã lan rộng hơn 20 dặm vuông (khoảng 51km²) tính đến ngày 7-5. Tổ chức giám sát tràn dầu toàn cầu Orbital EOS ước tính có thể đã có hơn 3.000 thùng dầu rò rỉ ra biển.
Nguyên nhân vụ tràn dầu hiện chưa được xác định. Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng tình trạng căng thẳng kéo dài tại eo biển Hormuz và sức ép lên hệ thống dầu khí Iran là những yếu tố đáng chú ý.
Từ giữa tháng 4, Mỹ triển khai phong tỏa hàng hải quanh Iran sau khi xung đột khu vực leo thang. Trong khi đó các cuộc đàm phán về việc mở lại eo biển Hormuz vẫn bế tắc, khiến hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải chiến lược này bị hạn chế nghiêm trọng.
Theo giới phân tích, nhiều tàu chở dầu Iran hiện mắc kẹt ngoài khơi, khiến Tehran nhanh chóng thiếu không gian lưu trữ dầu thô. Một lượng lớn dầu đang được chứa trực tiếp trên các tàu, làm gia tăng nguy cơ rò rỉ hoặc tai nạn kỹ thuật.
Ông Dalga Khatinoglu, chuyên gia theo dõi lĩnh vực năng lượng Iran tại tổ chức dữ liệu độc lập Iran Open Data, cho rằng một khả năng khác là đường ống dẫn dầu dưới biển nối đảo Kharg với mỏ dầu Abuzar - nằm ở phía tây đảo - đã bị rò rỉ. Đường ống này đã cũ hàng chục năm và từng xảy ra nhiều sự cố trước đây, trong đó có một vụ vỡ đường ống vào năm 2024.
Một số chuyên gia khác cũng đặt giả thuyết dầu có thể đã bị xả ra biển do Iran thiếu chỗ chứa, dù hiện chưa có bằng chứng xác thực.
"Tổng thể mà nói, lệnh phong tỏa hải quân có thể đã đẩy hệ thống dầu khí Iran vào trạng thái nguy hiểm", giáo sư Nima Shokri thuộc Đại học Công nghệ Hamburg nhận định.
Ông cho biết việc đóng các giếng dầu không hề đơn giản vì có thể gây tắc nghẽn hoặc làm hư hại các mỏ dầu, khiến việc khôi phục sản xuất sau này trở nên khó khăn và tốn kém hơn.
Tính đến giữa ngày 7-5, vệt dầu được cho là đang trôi dần về phía nam, hướng tới vùng biển Saudi Arabia. Truyền thông nhà nước Iran chưa đưa tin về sự cố, trong khi Bộ Ngoại giao Iran chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Các chuyên gia cảnh báo vụ tràn dầu có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái nhạy cảm của vịnh Ba Tư, bao gồm rừng ngập mặn, rạn san hô, nguồn cá và các nhà máy khử mặn ven biển.
"Ngay cả một vụ tràn dầu còn trong tầm kiểm soát cũng có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng môi trường khu vực nếu việc ứng phó bị chậm trễ", chuyên gia môi trường Keyvan Hosseini từ Đại học Southampton cảnh báo.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB hôm 19/4 dẫn các nguồn tin nội bộ cho biết nước này "hiện không có kế hoạch tham gia vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ".
Hãng thông tấn Fars News và Tasnim trước đó cũng dẫn lời một số nguồn giấu tên nói rằng "không khí chung hiện nay không thể coi là tích cực", đồng thời cho biết điều kiện tiên quyết để tiến hành đàm phán là Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển Iran.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đề cập đến lệnh phong tỏa cùng "những yêu cầu vô lý và phi thực tế" của Mỹ, cho rằng "không có triển vọng rõ ràng nào" để đàm phán hiệu quả trong hoàn cảnh này.
Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết phái đoàn Mỹ sẽ tới thủ đô Islamabad của Pakistan tối 20/4 để đàm phán. Hãng thông tấn AFP dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho hay phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, cũng có mặt Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, và đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff.
"Chúng tôi đang đưa ra thỏa thuận rất công bằng và hợp lý. Tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận, nếu không Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran. Chúng tôi sẽ không đóng vai người tốt nữa", ông Trump cảnh báo.
Lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt đối với cảng biển Iran hiện là khúc mắc chính trong tiến trình đàm phán giữa hai nước.
Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn sau khi khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở Vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là "hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn", tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận nào, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
