Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB hôm 19/4 dẫn các nguồn tin nội bộ cho biết nước này “hiện không có kế hoạch tham gia vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ”.
Hãng thông tấn Fars News và Tasnim trước đó cũng dẫn lời một số nguồn giấu tên nói rằng “không khí chung hiện nay không thể coi là tích cực”, đồng thời cho biết điều kiện tiên quyết để tiến hành đàm phán là Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển Iran.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đề cập đến lệnh phong tỏa cùng “những yêu cầu vô lý và phi thực tế” của Mỹ, cho rằng “không có triển vọng rõ ràng nào” để đàm phán hiệu quả trong hoàn cảnh này.
Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết phái đoàn Mỹ sẽ tới thủ đô Islamabad của Pakistan tối 20/4 để đàm phán. Hãng thông tấn AFP dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho hay phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, cũng có mặt Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, và đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff.
“Chúng tôi đang đưa ra thỏa thuận rất công bằng và hợp lý. Tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận, nếu không Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran. Chúng tôi sẽ không đóng vai người tốt nữa”, ông Trump cảnh báo.
Lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt đối với cảng biển Iran hiện là khúc mắc chính trong tiến trình đàm phán giữa hai nước.
Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn sau khi khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở Vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là “hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”, tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận nào, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Nghị quyết nhận được 50 phiếu ủng hộ và 47 phiếu chống tại Thượng viện Mỹ vào hôm 19/5, trong đó 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu tán thành theo phe Dân chủ, trong khi một thành viên đảng Dân chủ phản đối. Ba thượng nghị sĩ Cộng hòa không tham gia bỏ phiếu. Đây là cuộc bỏ phiếu "mở đường", đưa nghị quyết vào vòng tranh luận của Thượng viện để đưa ra kết luận trong vài tuần tới.
Nghị quyết yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump ngừng hành động quân sự chống lại Iran cho đến khi được quốc hội cho phép, viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh được thông qua năm 1973 nhằm hạn chế việc phát động các chiến dịch kéo dài khi chưa được giới lập pháp phê chuẩn.
Đây là lần đầu tiên một trong hai viện quốc hội Mỹ thúc đẩy nghị quyết hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump trong chiến dịch tập kích Iran. Các nghị sĩ Cộng hòa ở Thượng viện đã chặn 7 nỗ lực trước đó nhằm thúc đẩy các nghị quyết tương tự trong năm nay.
Dù vậy, nghị quyết này vẫn cần phải vượt qua cuộc bỏ phiếu cuối cùng tại Thượng viện, cũng như đối mặt với những trở ngại lớn tại Hạ viện hiện do phe Cộng hòa kiểm soát, nơi đã bác bỏ những nỗ lực tương tự. Nghị quyết này cũng gần như chắc chắn sẽ bị Tổng thống Trump phủ quyết nếu được lưỡng viện quốc hội thông qua.
Dù vậy, kết quả bỏ phiếu cho thấy mối lo ngại ngày càng gia tăng bên trong nội bộ đảng Cộng hòa khi xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài, theo hãng thông tấn AFP. Cuộc chiến đã gây áp lực lớn lên kho dự trữ vũ khí của Mỹ, làm dấy lên câu hỏi về năng lực sẵn sàng chiến đấu của quân đội cũng như khiến nước này tiêu tốn hơn 30 tỷ USD.
"Tổng thống giống như đứa trẻ đang chơi đùa với khẩu súng đã được nạp đạn", Chuck Schumer, lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, nói trước cuộc bỏ phiếu. "Nếu có thời điểm nào cần ủng hộ nghị quyết của chúng tôi về quyền lực chiến tranh nhằm rút binh sĩ khỏi xung đột với Iran thì đó chính là lúc này".
Tổng thống Trump ngày 18/5 cho biết đã hoãn kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 theo đề xuất của các nước vùng Vịnh, vì "một thỏa thuận rất có thể chấp nhận được đối với Mỹ, các nước Trung Đông và xa hơn nữa" sẽ được ký kết.
Hôm 19/5, ông đe dọa sẽ nối lại chiến dịch tập kích Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
Tehran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình từ Washington, song các điều kiện của Iran dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của nước này, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Hãng IRNA ngày 10.5 đưa tin Iran đã gửi phản hồi đề xuất của Mỹ về việc bắt đầu đàm phán hòa bình để chấm dứt xung đột, trong khi một tàu chở khí đốt của Qatar được phép đi qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.
Theo bản tin, phản hồi được gửi đến bên trung gian Pakistan, ở giai đoạn này tập trung vào việc chấm dứt xung đột, nhưng chưa có thông tin chi tiết nào được công bố ngay lập tức.
Sau khoảng 48 giờ tương đối yên tĩnh sau các cuộc đụng độ lẻ tẻ tuần trước, máy bay không người lái thù địch đã được phát hiện tại một số quốc gia vùng Vịnh vào ngày 10.5, nhấn mạnh mối đe dọa vẫn tồn tại trong khu vực bất chấp lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực một tháng.
Tuy nhiên tàu Al Kharaitiyat do QatarEnergy vận hành đã đi qua eo biển an toàn và đang hướng đến cảng Qasim của Pakistan, theo Reuters dẫn dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler.
Đây là tàu chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng đầu tiên của Qatar đi qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran vào ngày 28.2.
Các nguồn tin trước đó cho biết việc vận chuyển này giúp giảm áp lực đối với Pakistan sau làn sóng mất điện do việc ngừng nhập khẩu khí đốt thiết yếu. Việc vận chuyển đã được Iran chấp thuận để xây dựng lòng tin với Qatar và Pakistan, cả hai đều là các bên trung gian hòa giải trong cuộc chiến.
Theo đề xuất do Mỹ đưa ra, xung đột sẽ chính thức chấm dứt trước khi bắt đầu các cuộc đàm phán về các vấn đề căng thẳng hơn, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran.
Trước chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần tới, giới phân tích cho rằng áp lực ngày càng gia tăng nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, vốn đã gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và đe dọa ngày càng lớn đến nền kinh tế thế giới.
Theo Hãng tin AFP ngày 19-4, Cơ quan hàng không dân dụng Iran thông báo sẽ nối lại các chuyến bay quốc tế từ sân bay Mashhad kể từ ngày 20-4.
"Giấy phép khai thác các chuyến bay chở hành khách quốc tế tại sân bay Mashhad đã được cấp, bắt đầu từ ngày mai" - truyền hình nhà nước Iran dẫn thông báo cho biết.
Hãng thông tấn IRNA sau đó xác nhận hành khách đã có thể mua vé cho các chặng bay quốc tế đi và đến sân bay Mashhad qua hệ thống đặt vé chính thức.
Theo AFP, các sân bay trên toàn Iran đã phải đóng cửa kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát hôm 28-2.
Giới chức hàng không nước này cho biết sẽ triển khai kế hoạch mở cửa không phận theo từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến độ chuẩn bị kỹ thuật cũng như năng lực vận hành của cả khối quân sự và dân dụng.
Theo kế hoạch, Iran sẽ bắt đầu bằng các chuyến bay quá cảnh, sau đó nối lại hoạt động tại các sân bay ở khu vực phía đông, trong đó có Mashhad.
Hai sân bay lớn tại thủ đô Tehran - Imam Khomeini và Mehrabad - dự kiến sẽ được mở cửa trở lại trong giai đoạn ba, còn các sân bay phía tây sẽ là những điểm cuối cùng nối lại hoạt động.
Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Iran đang dần nới lỏng kiểm soát không phận và từng bước khôi phục kết nối quốc tế sau gần hai tháng gián đoạn vì xung đột.
