Theo Hãng tin Reuters ngày 3-4, cuộc tuần hành có lộ trình đi qua Đại sứ quán Mỹ ở Cuba. Người tham gia di chuyển bằng xe đạp và xe ba bánh chạy điện – những phương tiện ngày càng phổ biến do tình trạng thiếu nhiên liệu kéo dài.
Cờ và biểu ngữ được giương cao, kêu gọi Mỹ chấm dứt lệnh cấm vận thương mại có từ năm 1962, cũng như các lệnh trừng phạt mới mà Tổng thống Donald Trump áp lên Cuba.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel được cho là đã xuất hiện tại sự kiện, đón chào đám đông trước khi đoàn diễu hành tiến dọc đại lộ ven biển Malecon.
Dù không phát biểu, sự hiện diện của ông được xem là thông điệp ủng hộ tinh thần đoàn kết và phản kháng trước sức ép bên ngoài.
Các cuộc tuần hành diễn ra trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép lên Havana, bao gồm lệnh phong tỏa dầu mỏ bằng cách đe dọa áp thuế lên bất kỳ quốc gia nào bán dầu cho Cuba, được áp đặt vào cuối tháng 1.
Chính sách này khiến tình trạng thiếu nhiên liệu thêm trầm trọng, kéo theo mất điện thường xuyên, phân phối xăng dầu theo định mức, giá nhiên liệu tăng cao và du lịch suy giảm.
“Tôi tin rằng giữa hai chính phủ có thể diễn ra tiến trình đối thoại thực chất, nhưng luật pháp quốc tế và quyền tự chủ của chúng tôi phải được tôn trọng” – Sheila Ibatao, sinh viên luật tại Havana tham gia cuộc tuần hành, cho biết.
“Chúng tôi có rất nhiều điều cần bảo vệ” – Daniel Martinez, sinh viên 18 tuổi cổ vũ đoàn người gần Đại sứ quán Mỹ, chia sẻ với Hãng tin AFP. “Càng đoàn kết, chúng tôi càng mạnh mẽ hơn”.
Đáng chú ý, cuộc tuần hành lần này có quy mô nhỏ hơn các sự kiện trước, phần nào phản ánh những hạn chế do khủng hoảng năng lượng gây ra khi việc di chuyển và giao thông công cộng tại Cuba bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Gần đây, chính quyền ông Trump phát đi một số tín hiệu nới lỏng khi cho phép tàu chở dầu mang cờ Nga cập cảng Cuba, vận chuyển khoảng 730.000 thùng dầu thô với lý do viện trợ nhân đạo.
Nga cũng cho biết đang chuẩn bị gửi thêm một tàu dầu khác – động thái được kỳ vọng sẽ giúp kinh tế Cuba có thêm dư địa phục hồi trong thời gian tới.
"Tổng thống chế độ mới của Iran, người ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Mỹ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/4.
Ông Trump không nói rõ "tổng thống chế độ mới của Iran" là ai, hay người này có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không. Tại Iran, Tổng thống Pezeshkian không phải là người quyền lực nhất và nhiều khả năng không thể đưa ra quyết định cuối cùng về việc có xin ngừng bắn với Mỹ hay không. Quyền lực này thuộc về Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Trump cũng đe dọa thêm rằng trước khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, Mỹ vẫn sẽ tấn công Iran tới lúc nước này "biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá".
Hiện Iran chưa lên tiếng về thông tin này. Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trước đó gửi thông điệp tới thủ lĩnh Hezbollah, nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong "cuộc chiến chống lại" Israel và Mỹ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng điều đó không đồng nghĩa là Tehran đang đàm phán với Washington.
"Tuyên bố của Mỹ về việc họ đang đàm phán với bất cứ bên nào ở Iran đều không đúng sự thật. Mọi thông điệp đều được chuyển qua Bộ Ngoại giao hoặc được chúng tôi tiếp nhận, cũng như một số liên lạc giữa các cơ quan an ninh", Ngoại trưởng Iran cho hay.
Ông Araghchi nói rằng Iran chỉ chấp nhận thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực, thay vì một lệnh ngừng bắn đơn thuần. Ông nói Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ, sau nhiều bài học quá khứ, khi Washington đơn phương rút khỏi các thỏa thuận đã đàm phán xong.
Tổng thống Iran Pezeshkian cũng nhận định Mỹ không ưu tiên ngoại giao, bởi Washington từng phát động chiến dịch tấn công vào Tehran giữa lúc các vòng đối thoại đang diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng chấm dứt chiến sự, với điều kiện các bên có biện pháp bảo đảm Mỹ sẽ không dùng đến biện pháp quân sự thêm lần nào nữa.
Nhà Trắng thông báo rằng ông Trump sẽ phát biểu giờ vàng để "cập nhật thông tin quan trọng" về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (9h ngày 2/4 giờ Hà Nội). Tổng thống Mỹ gần đây phát tín hiệu rằng ông đang tìm cách đạt thỏa thuận với Iran.
"Nếu mọi người muốn biết sự thật, toàn bộ mọi thứ bắt đầu từ Greenland. Chúng tôi muốn có Greenland, nhưng họ không muốn giao hòn đảo đó cho chúng tôi. Thế là tôi nói 'tạm biệt'", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 6/4.
Đảo Greenland là lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO. Ông Trump từ lâu đã bày tỏ tham vọng sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ, động thái vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ liên minh.
Lãnh đạo Mỹ tiếp tục công kích NATO "chỉ là con hổ giấy", nhấn mạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin "không e ngại" liên minh này. Ông cũng lặp lại chỉ trích các đồng minh NATO vì không hỗ trợ Mỹ trong xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.
"Chúng tôi đã tìm đến NATO. Tôi không yêu cầu quá quyết liệt, chỉ nói rằng 'nếu các ngài muốn giúp thì thật tốt', nhưng họ nói 'không, không, chúng tôi sẽ không hỗ trợ'", Tổng thống Trump nói, song không nêu rõ đó là câu trả lời từ ai.
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích các đối tác truyền thống ngoài NATO như Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia vì không giúp Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Ông ca ngợi những quốc gia vùng Vịnh như Arab Saudi, Kuwait, Bahrain, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất vì đã ủng hộ Mỹ.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến tới Washington trong tuần này và sẽ hội đàm với Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Chuyến thăm diễn ra giữa thời điểm căng thẳng giữa Mỹ và NATO liên tục gia tăng trong thời gian qua, khi Tổng thống Mỹ liên tục chỉ trích bằng những lời lẽ nặng nề và dọa rút Mỹ khỏi liên minh.
Hôm 20/3, ông Trump cho rằng NATO "hèn nhát" khi không muốn giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz và tuyên bố Washington "sẽ ghi nhớ" việc này. Các đồng minh của Mỹ trong NATO trước đó tỏ ra miễn cưỡng trong việc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch mà Iran đã gần như đã phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2.
Đến ngày 1/4, lãnh đạo Mỹ nói NATO "chỉ là hổ giấy". Ngoài không tham gia hỗ trợ Washington để mở lại eo biển Hormuz, một số quốc gia thành viên NATO như Pháp, Italy và Tây Ban Nha còn cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của họ để tấn công Iran.
"Có những người ủng hộ khai thông eo biển Hormuz bằng vũ lực thông qua chiến dịch quân sự. Mỹ đôi khi bày tỏ quan điểm này", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 2/4 cho biết khi đang thăm Hàn Quốc.
Ông khẳng định Pháp coi đây là giải pháp "phi thực tế" và không bao giờ lựa chọn phương án này. Theo Tổng thống Macron, phương án trên tốn rất nhiều thời gian và sẽ khiến những người đi qua eo biển đối mặt với nguy cơ bị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công từ trên bờ.
Lãnh đạo Pháp cho rằng eo biển Hormuz chỉ có thể mở cửa trở lại nếu có sự phối hợp từ Iran. "Do đó, điều đầu tiên và quan trọng nhất là phải có lệnh ngừng bắn và nối lại đối thoại", ông cho hay.
Tổng thống Macron chỉ trích người đồng cấp Mỹ Donald Trump thường xuyên đưa ra tuyên bố không nhất quán về xung đột tại Trung Đông. "Cần phải nghiêm túc. Khi muốn nghiêm túc thì sẽ không hàng ngày nói ngược lại với những gì mình từng phát biểu hôm trước. Có lẽ cũng không nên ngày nào cũng phát biểu", ông bình luận.
Khi được hỏi về những chỉ trích của ông Trump dành cho đồng minh NATO, ông Macron cho biết "không muốn liên tục bình luận về chiến dịch mà Mỹ tự quyết định cùng với Israel".
"Họ có thể phàn nàn về việc không được hỗ trợ, nhưng đó không phải chiến dịch của chúng tôi. Chúng tôi muốn hòa bình càng sớm càng tốt", ông nói.
Tổng thống Trump hôm 20/3 cho rằng NATO "hèn nhát" khi không muốn giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz. Ông sau đó gọi NATO là "hổ giấy" và khẳng định đang nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến ở Trung Đông.
Tổng thống Pháp hôm 2/4 nhận định chiến dịch của Mỹ - Israel không phải là giải pháp lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran. Các nước phương Tây nhiều năm qua cáo buộc Iran tìm cách phát triển vũ khí nguyên tử, trong khi Iran khẳng định chương trình hạt nhân nước này có mục đích hòa bình.
"Nếu không có khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về ngoại giao và kỹ thuật, tình hình có thể một lần nữa xấu đi sau vài tháng hoặc vài năm", ông Macron nói.
Sau khi bị Mỹ - Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết "tàu không thù địch" có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
Tổng thống Trump hôm 1/4 kêu gọi các quốc gia nhận dầu thông qua eo biển Hormuz phải "chịu trách nhiệm về tuyến đường đó".
