Giữa nhiều tác phẩm dự thi Cuộc thi “50 năm Thành phố trong tôi”, bài viết “Thành phố trong tôi là bóng lưng của mẹ” gây xúc động khi khắc họa hành trình hơn 20 năm của hai mẹ con từ những ngày trắng tay đến khi có một mái ấm giữa TPHCM.
Với cô Mai Thị Hương Giang (công tác tại Trường THPT Lý Thái Tổ) thành phố không chỉ mang đến cơ hội đổi đời mà còn dạy chị bài học về lòng nhân ái để tiếp tục truyền lại cho các thế hệ học trò.
“Tôi không viết để kể về sự nghèo khó của mình”
Trong ký ức của cô giáo Hương Giang, TPHCM không hiện lên bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rực rỡ ánh đèn. Thành phố được cô nhớ bằng bóng lưng gầy gò của người mẹ đẩy chiếc xe ve chai giữa đêm, căn phòng trọ chỉ vỏn vẹn 20 mét vuông và những phần cơm được người lạ san sẻ trong lúc hai mẹ con chật vật mưu sinh.
Theo nữ giáo viên, cha và anh trai chị qua đời trong một vụ tai nạn lao động khi chị còn nhỏ. Mẹ trở thành chỗ dựa duy nhất của gia đình rồi quyết định bán căn nhà ở quê để đưa con gái vào TPHCM học đại học với hy vọng thay đổi cuộc sống.
Những năm đầu ở thành phố, ban ngày mẹ làm thuê tại một quán cơm, tối lại đi nhặt ve chai. Hai mẹ con sống nhờ sự tằn tiện của mình và cả sự giúp đỡ âm thầm từ những người xa lạ.
“Tôi muốn viết một lời tri ân. Tri ân mẹ và cũng là tri ân mảnh đất đã âm thầm mở rộng vòng tay với biết bao người nhập cư nghèo như chúng tôi. Tôi tin rằng phía sau sự phát triển của một đô thị không chỉ là những công trình hiện đại mà còn là vô vàn câu chuyện đời bình dị đã được thành phố chở che”, cô chia sẻ.
Sau nhiều năm nỗ lực học tập và làm việc, Giang trở thành giáo viên, có công việc ổn định và mua được căn hộ nhỏ. Tuy nhiên, điều khiến cô nhớ nhất không phải sự đổi thay về vật chất mà là lòng tốt của những con người từng đồng hành cùng mẹ con mình.
“Tôi viết để kể về lòng tử tế mà mẹ con tôi đã nhận được từ những chủ quán cơm, những người hàng xóm, những người âm thầm dành dụm từng túi ve chai cho mẹ tôi. Chính những điều bình dị ấy đã làm nên vẻ đẹp của TPHCM trong lòng tôi”, nữ giáo viên nói.
Trước khi quyết định gửi bài dự thi, nữ giáo viên cho biết chị đã nhiều lần đắn đo vì những câu chuyện trong tác phẩm đều là ký ức rất riêng của gia đình.
Cô Giang tâm sự: “Có những ký ức tôi từng nghĩ chỉ nên giữ lại cho riêng mình. Nhưng rồi tôi nhận ra, nếu câu chuyện ấy chỉ dừng lại ở nỗi riêng thì sẽ rất lặng lẽ. Còn nếu được kể ra, biết đâu nó sẽ giúp ai đó hiểu hơn về giá trị của tình thân, của lòng biết ơn và của nghĩa tình thành phố”.
Gieo lòng biết ơn cho học trò
Trong toàn bộ bài viết, chi tiết khiến cô Giang xúc động nhất là đoạn kể về người mẹ mắc ung thư giai đoạn cuối nhưng vẫn quyết định ở lại TPHCM thay vì trở về quê.
Cô cho biết khi viết đến chi tiết ấy đã nhiều lần phải dừng lại. Trước đó, cô từng nghĩ khi có công việc ổn định sẽ đưa mẹ về quê, nơi có bố và anh trai yên nghỉ. Thế nhưng, mẹ lại lựa chọn ở lại mảnh đất đã cưu mang hai mẹ con suốt hơn 20 năm.
Theo cô Giang, quyết định của mẹ khiến cô nhận ra quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, mà còn là nơi dang tay đón mình trong những lúc khó khăn nhất. Đó cũng là chi tiết cô xem như “linh hồn” của bài dự thi.
Là giáo viên Ngữ văn, cô Giang cho biết điều mong mỏi nhất sau khi bài viết được lan tỏa là học sinh biết sống với lòng biết ơn.
“Tôi vẫn thường nói với học sinh rằng lịch sử của một thành phố không chỉ được viết bằng những cột mốc lớn hay những công trình đồ sộ, mà còn được viết bằng cuộc đời của những con người bình thường đã âm thầm lao động, hy sinh và yêu thương nhau”, cô chia sẻ.
Từ câu chuyện của chính mình, cô Giang mong học sinh hiểu rằng không ai có thể lựa chọn nơi mình sinh ra, nhưng ai cũng có thể lựa chọn cách sống. Dù ở hoàn cảnh nào, chỉ cần không từ bỏ việc học, không đánh mất lòng nhân ái và biết trân trọng những người đã giúp mình thì đều có thể trưởng thành.
Theo cô, điều học trò cần học từ văn chương trước hết là sự thấu cảm. “Văn chương trước hết là học cách làm người, học cách biết xúc động trước những điều bình dị và biết sống tử tế với những người xung quanh”, cô bày tỏ.
Khép lại cuộc trò chuyện, cô Giang gửi lời cảm ơn đến TPHCM nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Tôi mong thành phố sẽ luôn giữ được điều quý giá nhất của mình là nghĩa tình. Những tòa nhà sẽ còn cao hơn, những con đường sẽ còn rộng hơn, nhưng điều làm người ta nhớ và yêu thành phố chính là cách thành phố đối xử với những người yếu thế, những người nhập cư và những người lao động nghèo”, cô nói.
Với cô Giang, sau hơn 20 năm gắn bó, TPHCM không còn là nơi để đến mà đã trở thành nơi để thương, để biết ơn và để gọi bằng hai tiếng quê hương.
GS Huỳnh Văn Cương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, chiều 5/5 cho biết tính đến 17h - thời điểm chốt đăng ký thi tốt nghiệp THPT, hệ thống ghi nhận hơn 1,22 triệu thí sinh. Trong đó, học sinh lớp 12 là gần 1,16 triệu (chiếm 94,78%), còn lại là thí sinh tự do.
Tính từ năm 2020, khi kỳ thi đổi tên từ THPT quốc gia sang thi tốt nghiệp THPT, điểm thi dùng để xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, số thí sinh tự do năm nay đông nhất.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh, cũng là kỷ lục trước nay. Thí sinh làm 4 bài, bắt buộc có Toán và Ngữ văn. Ngoài ra, các em chọn hai trong số các môn: Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ và Ngoại ngữ.
Trong công thức tính điểm xét tốt nghiệp, điểm các môn thi chiếm 50%; còn lại là điểm học bạ lớp 10, 11, 12 (50%) và điểm ưu tiên nếu có. Hầu hết đại học sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển đầu vào.
Hôm qua, Bộ đã công bố danh sách 151 thí sinh được miễn thi toàn bộ môn ở kỳ thi này nhờ thuộc nhóm được triệu tập vào vòng chọn đội tuyển thi Olympic quốc tế và khu vực.
Ngoài ra, gần 8.000 thí sinh (chiếm 0,65%) được miễn thi ngoại ngữ nhờ có chứng chỉ ngoại ngữ tương đương IELTS 4.0 trở lên.
Trong chuỗi talkshow, sinh viên đã có dịp gặp gỡ ông Lý Tấn Đạt - MC, biên tập viên Ban VOV Giao thông quốc gia (Đài Tiếng nói Việt Nam) - với chủ đề “Khi thông điệp hòa cùng cảm xúc” và chuyên gia Phạm Sông Thu với chủ đề “Chạm” truyền thông.
Qua những câu chuyện nghề của khách mời, sinh viên có cơ hội đối chiếu với bản thân để hiểu rõ hơn về đặc thù công việc, cũng như tự trả lời câu hỏi liệu mình có phù hợp với ngành nghề này hay không.
Đây cũng là không gian để sinh viên tập đặt câu hỏi, mạnh dạn bày tỏ những điều còn băn khoăn, tò mò về nghề. Từ những phần trao đổi trực tiếp với diễn giả, các bạn được rèn luyện khả năng phản xạ, biết cách khai thác thông tin và dẫn dắt cuộc trò chuyện.
Chia sẻ với sinh viên, ông Phạm Sông Thu cho biết bản thân đã có 15 năm làm việc trong lĩnh vực báo chí - truyền thông.
Theo ông Thu, người trẻ muốn đi đường dài với nghề cần xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc, học hỏi từ những người đi trước, đồng thời luôn giữ đạo đức nghề nghiệp và sự tận tâm trong công việc.
Từ kinh nghiệm cá nhân, ông Phạm Sông Thu khuyến khích sinh viên duy trì ba thói quen quan trọng gồm đọc sách, rèn luyện kỹ năng mỗi ngày và học tốt tiếng Anh để tiếp cận tri thức toàn cầu. Đồng thời người trẻ cần không ngừng học hỏi công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo ông, AI đang hỗ trợ rất hiệu quả cho công việc báo chí - truyền thông nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên việc phụ thuộc hoàn toàn vào AI có thể khiến người làm nghề đánh mất khả năng sáng tạo và dấu ấn cá nhân.
“Hãy làm bạn với công nghệ để công việc tốt hơn, hiệu quả hơn”, ông nhắn nhủ.
Ở một góc nhìn khác, ông Lý Tấn Đạt mang đến cho sinh viên nhiều chia sẻ về kỹ năng giao tiếp và truyền tải thông điệp.
Theo ông, sự khác biệt lớn nhất giữa “nói hay” và “giao tiếp có giá trị” nằm ở nội dung. Người nói có thể diễn đạt lưu loát, cảm xúc, nhưng nếu thiếu thông tin trọng tâm thì người nghe vẫn khó ghi nhớ thông điệp.
“Trong hoạt động báo chí và truyền thông, điều quan trọng không chỉ là cách nói, mà còn là giá trị thông tin mang đến cho công chúng. Người làm nghề cần hiểu khán giả đang quan tâm điều gì để xây dựng nội dung phù hợp”, ông Đạt nói.
Sau buổi giao lưu, nhiều sinh viên bày tỏ đã có nhiều nền tảng trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, đặc biệt là kỹ năng phỏng vấn.
Bạn Võ Ngọc Bảo Thy - sinh viên năm hai, khoa truyền thông sáng tạo - khoe học được rất nhiều điều bổ ích. Đặc biệt là những kỹ năng thực tế trong ngành truyền thông mà diễn giả đã chia sẻ, giúp bạn hiểu rõ hơn về lĩnh vực truyền thông, công việc làm báo.
Tương tự, bạn Nguyễn Thị Mỹ Tài - sinh viên năm hai khoa truyền thông sáng tạo - nói qua buổi talkshow, bạn học được rất nhiều kiến thức và kỹ năng bổ ích, đặc biệt là kỹ năng phỏng vấn, cách đặt câu hỏi và cách giao tiếp trong môi trường truyền thông.
“Trong buổi giao lưu, các diễn giả đã mang đến rất nhiều câu chuyện thực tế, những kinh nghiệm nghề nghiệp và cả những kỹ năng mà trong sách vở khó có thể học được. Những chia sẻ của các diễn giả giúp em có thêm cảm hứng và hiểu rõ hơn về công việc trong ngành truyền thông”, Mỹ Tài nói.
Sinh viên đặt câu hỏi cho diễn giả về truyền thông báo chí trong giai đoạn bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) - Ảnh: NHẬT HUY
Trường THPT Ngô Sĩ Liên vốn là trường THPT công lập không chuyên luôn có mức điểm chuẩn vào lớp 10 cao nhất, năm nay gây xôn xao dư luận khi có mức điểm chuẩn là 9,38 điểm của 3 môn thi (toán, văn, tiếng Anh), thấp nhất trong tất cả các trường trên địa bàn.
Đây là ngôi trường nhiều năm qua và năm ngoái có điểm chuẩn cao nhất tại tỉnh Bắc Giang (cũ) với 23,825 điểm, tức thí sinh phải đạt trung bình gần 8 điểm/môn mới đỗ vào. Tuy nhiên, năm nay, thí sinh chỉ cần đạt trung bình khoảng 3,1 điểm/môn đã trúng tuyển.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhìn vào danh sách học sinh trúng tuyển của trường thì chỉ có 1 học sinh có mức điểm trúng tuyển nguyện vọng 1 là 9,38 điểm. Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Trường THPT Ngô Sĩ Liên cho rằng, điểm chuẩn thấp chỉ là hiện tượng cơ học, không phản ánh học lực chung của toàn bộ học sinh trúng tuyển.
Theo phân tích của vị này, về nguyên tắc xét từ cao xuống thấp, điểm chuẩn phải hạ sâu để lấy đủ chỉ tiêu. Đây là hiệu ứng kỹ thuật tuyển sinh, hoàn toàn không phải do chất lượng giáo dục đi xuống.
Thực tế theo thống kê, điểm trung bình của thí sinh đỗ vào lớp 10 (năm học 2026 - 2027) của Trường THPT Ngô Sĩ Liên đạt tới 24,31 điểm, nghĩa là thí sinh phải đạt trung bình mỗi môn hơn 8 điểm.
Bên cạnh đó, có tới 406 học sinh đạt tổng điểm từ 23,8 trở lên (bằng và vượt mức điểm chuẩn của năm ngoái), chiếm tỷ lệ áp đảo 72,4%. Do vậy, nhà trường khẳng định chất lượng đầu vào của trường vẫn giữ ổn định.
Cụ thể, điểm trung bình, trung vị của gần 560 học sinh lên tới hơn 24. Tỷ lệ học sinh đạt trên 24 điểm chiếm gần 70%. Chỉ 7 học sinh có điểm dưới 15, trong đó duy nhất em có điểm 9,38.
Chia sẻ với PV Thanh Niên, một lãnh đạo sở GD-ĐT tỉnh Bắc Ninh cũng giải thích nhiều nguyên nhân khiến điểm chuẩn của Trường THPT Ngô Sĩ Liên ở mức như nêu trên. Ví dụ, tâm lý của thí sinh dù học lực tốt nhưng có thể vẫn chọn nguyện vọng an toàn vì thấy mức điểm chuẩn của trường nhiều năm qua luôn đứng ở mức cao nhất.
Cạnh đó, năm nay, Trường THPT Ngô Sĩ Liên được tăng chỉ tiêu thêm 1 lớp, trong khi giảm 50 hồ sơ so với năm 2025. Nhiều em chọn nguyện vọng 1 vào trường này cũng đăng ký dự thi và đỗ vào các trường THPT chuyên trên địa bàn tỉnh và các em đã chọn trường chuyên để nhập học.
Lãnh đạo sở và trường cùng quan điểm cho rằng điểm chuẩn dù tụt xuống mức hơn 9 điểm 3 môn nhưng không đại diện cho năng lực của tất cả học sinh cũng như chất lượng đào tạo của trường.
Trường THPT Ngô Sĩ Liên thành lập năm 1946, điểm chuẩn tuyển sinh vào lớp 10 cũng như chất lượng giáo dục luôn thuộc top đầu bậc THPT toàn tỉnh.
Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, điểm trung bình môn toàn trường đạt 7,22, thuộc nhóm cao nhất của tỉnh Bắc Giang cũ và top 10 tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập. Tỷ lệ đỗ đại học hàng năm đạt trên 99%.
Thời điểm này đã có gần 20 tỉnh, thành trên cả nước công bố điểm thi vào lớp 10, nhiều địa phương trong số đó đã công bố điểm chuẩn.
Dù quy chế của Bộ GD-ĐT yêu cầu công bố điểm thi và điểm chuẩn vào lớp 10 phải thực hiện đồng thời nhưng nhiều tỉnh, thành vẫn để học sinh và phụ huynh biết điểm chuẩn sau điểm thi.
