Giữa nhiều tác phẩm dự thi Cuộc thi “50 năm Thành phố trong tôi”, bài viết “Thành phố trong tôi là bóng lưng của mẹ” gây xúc động khi khắc họa hành trình hơn 20 năm của hai mẹ con từ những ngày trắng tay đến khi có một mái ấm giữa TPHCM.
Với cô Mai Thị Hương Giang (công tác tại Trường THPT Lý Thái Tổ) thành phố không chỉ mang đến cơ hội đổi đời mà còn dạy chị bài học về lòng nhân ái để tiếp tục truyền lại cho các thế hệ học trò.
“Tôi không viết để kể về sự nghèo khó của mình”
Trong ký ức của cô giáo Hương Giang, TPHCM không hiện lên bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rực rỡ ánh đèn. Thành phố được cô nhớ bằng bóng lưng gầy gò của người mẹ đẩy chiếc xe ve chai giữa đêm, căn phòng trọ chỉ vỏn vẹn 20 mét vuông và những phần cơm được người lạ san sẻ trong lúc hai mẹ con chật vật mưu sinh.
Theo nữ giáo viên, cha và anh trai chị qua đời trong một vụ tai nạn lao động khi chị còn nhỏ. Mẹ trở thành chỗ dựa duy nhất của gia đình rồi quyết định bán căn nhà ở quê để đưa con gái vào TPHCM học đại học với hy vọng thay đổi cuộc sống.
Những năm đầu ở thành phố, ban ngày mẹ làm thuê tại một quán cơm, tối lại đi nhặt ve chai. Hai mẹ con sống nhờ sự tằn tiện của mình và cả sự giúp đỡ âm thầm từ những người xa lạ.
“Tôi muốn viết một lời tri ân. Tri ân mẹ và cũng là tri ân mảnh đất đã âm thầm mở rộng vòng tay với biết bao người nhập cư nghèo như chúng tôi. Tôi tin rằng phía sau sự phát triển của một đô thị không chỉ là những công trình hiện đại mà còn là vô vàn câu chuyện đời bình dị đã được thành phố chở che”, cô chia sẻ.
Sau nhiều năm nỗ lực học tập và làm việc, Giang trở thành giáo viên, có công việc ổn định và mua được căn hộ nhỏ. Tuy nhiên, điều khiến cô nhớ nhất không phải sự đổi thay về vật chất mà là lòng tốt của những con người từng đồng hành cùng mẹ con mình.
“Tôi viết để kể về lòng tử tế mà mẹ con tôi đã nhận được từ những chủ quán cơm, những người hàng xóm, những người âm thầm dành dụm từng túi ve chai cho mẹ tôi. Chính những điều bình dị ấy đã làm nên vẻ đẹp của TPHCM trong lòng tôi”, nữ giáo viên nói.
Trước khi quyết định gửi bài dự thi, nữ giáo viên cho biết chị đã nhiều lần đắn đo vì những câu chuyện trong tác phẩm đều là ký ức rất riêng của gia đình.
Cô Giang tâm sự: “Có những ký ức tôi từng nghĩ chỉ nên giữ lại cho riêng mình. Nhưng rồi tôi nhận ra, nếu câu chuyện ấy chỉ dừng lại ở nỗi riêng thì sẽ rất lặng lẽ. Còn nếu được kể ra, biết đâu nó sẽ giúp ai đó hiểu hơn về giá trị của tình thân, của lòng biết ơn và của nghĩa tình thành phố”.
Gieo lòng biết ơn cho học trò
Trong toàn bộ bài viết, chi tiết khiến cô Giang xúc động nhất là đoạn kể về người mẹ mắc ung thư giai đoạn cuối nhưng vẫn quyết định ở lại TPHCM thay vì trở về quê.
Cô cho biết khi viết đến chi tiết ấy đã nhiều lần phải dừng lại. Trước đó, cô từng nghĩ khi có công việc ổn định sẽ đưa mẹ về quê, nơi có bố và anh trai yên nghỉ. Thế nhưng, mẹ lại lựa chọn ở lại mảnh đất đã cưu mang hai mẹ con suốt hơn 20 năm.
Theo cô Giang, quyết định của mẹ khiến cô nhận ra quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, mà còn là nơi dang tay đón mình trong những lúc khó khăn nhất. Đó cũng là chi tiết cô xem như “linh hồn” của bài dự thi.
Là giáo viên Ngữ văn, cô Giang cho biết điều mong mỏi nhất sau khi bài viết được lan tỏa là học sinh biết sống với lòng biết ơn.
“Tôi vẫn thường nói với học sinh rằng lịch sử của một thành phố không chỉ được viết bằng những cột mốc lớn hay những công trình đồ sộ, mà còn được viết bằng cuộc đời của những con người bình thường đã âm thầm lao động, hy sinh và yêu thương nhau”, cô chia sẻ.
Từ câu chuyện của chính mình, cô Giang mong học sinh hiểu rằng không ai có thể lựa chọn nơi mình sinh ra, nhưng ai cũng có thể lựa chọn cách sống. Dù ở hoàn cảnh nào, chỉ cần không từ bỏ việc học, không đánh mất lòng nhân ái và biết trân trọng những người đã giúp mình thì đều có thể trưởng thành.
Theo cô, điều học trò cần học từ văn chương trước hết là sự thấu cảm. “Văn chương trước hết là học cách làm người, học cách biết xúc động trước những điều bình dị và biết sống tử tế với những người xung quanh”, cô bày tỏ.
Khép lại cuộc trò chuyện, cô Giang gửi lời cảm ơn đến TPHCM nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Tôi mong thành phố sẽ luôn giữ được điều quý giá nhất của mình là nghĩa tình. Những tòa nhà sẽ còn cao hơn, những con đường sẽ còn rộng hơn, nhưng điều làm người ta nhớ và yêu thành phố chính là cách thành phố đối xử với những người yếu thế, những người nhập cư và những người lao động nghèo”, cô nói.
Với cô Giang, sau hơn 20 năm gắn bó, TPHCM không còn là nơi để đến mà đã trở thành nơi để thương, để biết ơn và để gọi bằng hai tiếng quê hương.
Theo đề nghị của Bộ GD-ĐT, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15.7 và áp dụng đối với đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi; thời điểm cấp học bổng được tính từ ngày 1.9.
Theo Nghị định 179, các chương trình đào tạo được hưởng chính sách học bổng bao gồm: đào tạo tài năng; đào tạo về vi mạch bán dẫn; nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Danh mục ngành được hưởng chính sách gồm nhiều lĩnh vực quan trọng như toán học, sinh học, thống kê, máy tính và công nghệ thông tin, kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật vật liệu, kỹ thuật mỏ, xây dựng và nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật khác phục vụ phát triển công nghệ và công nghiệp chiến lược của quốc gia.
Một trong những nội dung đáng chú ý là mức học bổng dành cho người học thuộc các ngành ưu tiên này. Đối với sinh viên đại học, mức học bổng từ 3,7 - 5 triệu đồng/tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo. Đối với học viên trình độ thạc sĩ, mức học bổng từ 5,5 - 7,4 triệu đồng/tháng.
Đối với nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ, mức học bổng cao nhất lên tới 8,4 triệu đồng/tháng đối với chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn và các ngành khoa học cơ bản.
Sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng trong một năm học; học viên cao học và nghiên cứu sinh được hưởng học bổng 12 tháng trong một năm học. Tổng thời gian hưởng học bổng tối đa là 5 năm đối với sinh viên đại học, 2 năm đối với học viên cao học và 3 năm đối với nghiên cứu sinh.
Việc xét duyệt và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu tuyển sinh, kết quả học tập và rèn luyện của người học do cơ sở đào tạo quản lý; không yêu cầu người học nộp hồ sơ và không làm phát sinh thủ tục hành chính.
Kinh phí thực hiện chính sách học bổng được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Nhà nước đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tài trợ, cấp học bổng cho người học trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và phù hợp với quy định của pháp luật.
Nghị định cũng quy định người học phải hoàn trả toàn bộ số tiền học bổng đã nhận trong trường hợp bị buộc thôi học, tự ý bỏ học hoặc sử dụng học bổng sai mục đích.
Hôm nay (23.6), Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM đã ký quyết định về công tác nhân sự, điều động ông Lê Văn Thăng, Hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế, đến công tác tại UBND TP.HCM để được tiếp nhận, bổ nhiệm chức vụ Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM từ ngày 1.7.
Đồng thời, Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM cũng ký quyết định về công tác nhân sự, điều động và bổ nhiệm tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), giữ chức vụ Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính sinh năm 1970 tại Hà Nội. Ông tốt nghiệp cử nhân hóa học và thạc sĩ hóa học tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM); thạc sĩ khoa học giáo dục tại ĐH Simon Fraser (Canada) và tiến sĩ hóa học tại ĐH Manchester (Vương quốc Anh).
Trước khi được bổ nhiệm giữ chức Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế, tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính có nhiều năm công tác trong lĩnh vực đào tạo, quản lý giáo dục ĐH và đảm nhiệm nhiều vị trí tại ĐH Quốc gia TP.HCM, như: giảng viên Khoa hóa Trường ĐH Tổng hợp TP.HCM (nay là Trường ĐH Khoa học tự nhiên), Phó trưởng bộ môn Hóa vô cơ, Phó trưởng ban và sau đó là Trưởng ban ĐH và sau ĐH, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục ĐH Quốc gia TP.HCM.
Bên cạnh đó, tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính hiện là đánh giá viên trưởng của Mạng lưới các ĐH Đông Nam Á (ASEAN University Network), kiểm định viên kiểm định chất lượng giáo dục.
Với các quyết định nhân sự trên của ĐH Quốc gia TP.HCM, Ban giám hiệu Trường ĐH Quốc tế từ ngày 1.7 có 3 phó hiệu trưởng: PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ, GS-TS Phạm Văn Hùng và tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính.
Ngày 28.5, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành quyết định phê duyệt Đề án xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp từ hạng 3 lên hạng 2 đối với viên chức giáo viên mầm non, phổ thông trong các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập năm 2026.
Theo kế hoạch, kỳ xét thăng hạng dự kiến triển khai từ tháng 5 đến tháng 12.2026.
Theo đề án, toàn tỉnh hiện có giáo viên hạng 1 chiếm 1,25%; hạng 2 chiếm 45,39%; hạng 3 chiếm 53,36%. Ở bậc mầm non, giáo viên hạng 1 chỉ chiếm 0,1%; hạng 2 đạt 45,04%; hạng 3 chiếm tới 54,86%. Tại tiểu học, giáo viên hạng 3 vẫn chiếm tỷ lệ cao với 57,65%.
Cấp THCS có cơ cấu tương đối ổn định hơn khi giáo viên hạng 1 đạt 4,15%; hạng 2 đạt 57,88%; hạng 3 chiếm 37,97%.
Đáng chú ý, cấp THPT được xác định là cấp học mất cân đối lớn nhất về cơ cấu chức danh nghề nghiệp. Giáo viên hạng 1 chỉ đạt 0,19%; hạng 2 khoảng 24%; trong khi hạng 3 chiếm trên 75%. Giáo dục thường xuyên cấp THPT cũng có tỷ lệ giáo viên hạng 3 trên 80%.
"Những con số này phản ánh thực trạng đội ngũ giáo viên giữa các cấp học chưa đồng đều, đồng thời cho thấy áp lực chuẩn hóa đội ngũ trong giai đoạn hiện nay", đề án nêu.
Đề án quy định việc xét thăng hạng phải căn cứ nhu cầu vị trí việc làm và cơ cấu chức danh nghề nghiệp của từng đơn vị sự nghiệp công lập đã được phê duyệt. Sau xét thăng hạng, tổng tỷ lệ giáo viên hạng 1 và hạng 2 tại mỗi cơ sở giáo dục không vượt quá 50%.
"Quy định này nhằm bảo đảm cân đối cơ cấu chức danh nghề nghiệp, tránh tình trạng mất cân đối giữa các hạng giáo viên hoặc chạy theo số lượng mà không gắn với nhu cầu thực tế của đơn vị", UBND tỉnh Phú Thọ lý giải.
Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là phân định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện giữa các cấp quản lý. Theo đó, Sở GD-ĐT Phú thọ và UBND các xã, phường thẩm định, tổng hợp chỉ tiêu; tổ chức kỳ xét thăng hạng đối với giáo viên thuộc thẩm quyền quản lý theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đề án cũng quy định cụ thể về hồ sơ, minh chứng và trách nhiệm quản lý hồ sơ. Các minh chứng phải phản ánh đúng năng lực, kết quả công tác của giáo viên; hồ sơ thiếu thành phần, không hợp lệ hoặc không đủ điều kiện sẽ không được tiếp nhận.
Theo đánh giá trong đề án, một số khó khăn hiện nay là hệ thống văn bản hướng dẫn có thời điểm chưa thống nhất; việc phân cấp trước hợp nhất giữa các địa phương còn khác nhau; một bộ phận giáo viên đủ điều kiện nhưng chưa được xét thăng hạng kịp thời.
Một số nơi tổ chức xét thường xuyên, trong khi nhiều địa bàn số lượng giáo viên được xét còn hạn chế, đặc biệt ở cấp THPT. Điều này dẫn tới mất cân đối cơ cấu chức danh nghề nghiệp giữa các cấp học.
"Đây cũng là những vấn đề tác động trực tiếp đến tâm lý, động lực công tác của đội ngũ giáo viên trong nhiều năm qua. Vì vậy, việc triển khai đồng bộ đề án lần này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những bất cập tồn tại trước đây", đề án nêu.
Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu rà soát đúng tiêu chuẩn; thẩm định kỹ hồ sơ và đẩy mạnh giám sát từ khâu tiếp nhận đến công bố kết quả nhằm hạn chế tiêu cực, bảo đảm quyền lợi chính đáng của giáo viên.
Cuối tháng 4 vừa qua, Báo Thanh Niên đã thông tin, hàng loạt giáo viên THPT của tỉnh Phú Thọ (cũ) phản ánh tới báo, bức xúc về việc 10 năm nay tỉnh này chưa một lần tổ chức thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp cho giáo viên THPT.
Đến thời điểm hết tháng 3.2026, tại tỉnh Phú Thọ (cũ), giáo viên tiểu học và THCS đã được rà soát, bổ nhiệm, chuyển xếp và thăng hạng theo quy định; trong khi đó gần như toàn bộ giáo viên THPT chưa được tổ chức xét thăng hạng, mặc dù nhiều giáo viên đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định dù sắp nghỉ hưu hoặc đã nghỉ hưu.
Sự chậm trễ quá lâu này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi, đồng lương cũng như ghi nhận cống hiến của nhà giáo trong quá trình công tác cũng như khi đã nghỉ hưu, khiến họ rất tâm tư, giảm động lực cống hiến.
