Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc đầu tuần trước tuyên bố nâng cao kỹ năng cho một triệu thanh niên, tập trung vào các lĩnh vực như AI, sản xuất tiên tiến, kinh tế tầm thấp và xe năng lượng mới (NEV). Cơ quan này còn thúc đẩy các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học (ĐH) để giúp kỹ năng của họ phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
Trước đó, một số thành phố Trung Quốc đã triển khai chính sách này. Chẳng hạn, Bắc Kinh sẽ mở 6 chương trình đào tạo toàn thời gian ở các trường nghề dành cho sinh viên tốt nghiệp trong năm nay. Khóa học sẽ kéo dài 2 năm, với 1 năm lý thuyết và 1 năm thực tập.
Dù giới chức khẳng định các chương trình này chủ yếu nhắm tới nhóm cử nhân thất nghiệp, chính sách vẫn gây ra làn sóng hoài nghi rộng rãi trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng khó khăn. Một số người dùng đặt câu hỏi về giá trị của bằng cấp học thuật – vốn từ lâu được xem là “tấm vé đổi đời” ở Trung Quốc – và cho rằng thà bỏ qua ĐH để học nghề ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Tôi đã đi từ trường nghề lên ĐH rồi học tiếp thạc sĩ, cuối cùng giờ lại được bảo quay về trường nghề”, một người dùng viết trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư của Trung Quốc.
Sau đại dịch Covid-19, thị trường việc làm tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở các công việc văn phòng. Theo dữ liệu chính thức, cứ 6 người trẻ từ 16-24 tuổi thì có hơn 1 người thất nghiệp vào tháng 3.2026. Con số này chưa bao gồm nhóm học sinh, sinh viên.
Nhiều sinh viên chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Trong khi đó một số khác đã chuyển sang làm việc trong nền kinh tế gig – với những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper, streamer hay những vị trí bán thời gian khác.
Tuy nhiên với kỷ lục 12,7 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp dự kiến gia nhập thị trường lao động vào mùa hè này, áp lực cạnh tranh được dự báo sẽ còn gia tăng hơn nữa trong thời gian tới.
Nhưng không phải ai cũng bi quan về xu hướng học nghề. Anh Melos Zhou, tốt nghiệp cử nhân kinh tế vào năm 2023, đang đăng ký học về robot công nghiệp ở một trường nghề tại Quảng Châu sau nhiều năm làm marketing.
“Việc học nghề sẽ đáng giá hơn nếu thực sự xuất phát từ yêu thích chứ không phải kỳ vọng tìm được việc ngay”, anh nói với tờ SCMP. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận bằng nghề hiện vẫn chưa được nhiều công ty lớn đánh giá cao, cũng như còn quá sớm để biết những chương trình mới này hiệu quả đến đâu.
Việc nhắm tới trường nghề không còn là hiện tượng mới ở Trung Quốc, khi nhiều học sinh vừa tốt nghiệp THPT và đạt điểm cao trong kỳ thi ĐH (gaokao) cũng chọn đây là điểm đến của mình. “Điểm thi chỉ là những con số, em nghĩ điều quan trọng là lựa chọn nào phù hợp với bản thân và có lợi cho tương lai”, He Xianyi, nữ sinh đạt 604/750 điểm gaokao đủ sức đăng ký vào các ĐH top nhưng lại chọn học ở một trường nghề, chia sẻ với tờ Hubei Daily.
Trước thực tế này, nhiều trường “ĐH nghề” – mô hình kết hợp đào tạo kỹ năng chuyên sâu nhưng vẫn giúp sinh viên nhận bằng cử nhân – chứng kiến mức điểm tuyển sinh tăng vọt ở năm học vừa qua, thậm chí cao hơn nhiều ĐH lớn tại Trung Quốc. Hiện Trung Quốc có cả thảy 87 ĐH nghề, số lượng tăng liên tục kể từ khi Quốc vụ viện Trung Quốc bắt đầu cho phép thí điểm đào tạo nghề ở bậc ĐH vào năm 2019, theo tờ China Daily.
Báo South China Morning Post ngày 16-5 đưa tin một trường tiểu học Trung Quốc đang đối mặt với làn sóng chỉ trích từ dư luận sau khi yêu cầu học sinh điền vào một bảng câu hỏi khảo sát khiếm nhã về công việc của cha mẹ mình.
Bảng khảo sát nói trên có tiêu đề "Danh sách quan sát nghề nghiệp của cha mẹ" được phổ biến hồi đầu tháng 5 cho học sinh Trường tiểu học Huatai ở thành phố Thiên Môn, tỉnh Hồ Bắc. Theo nhà trường, hoạt động này nhằm mục đích nâng cao lòng biết ơn của trẻ em đối với cha mẹ.
Bảng câu hỏi được chia thành 5 danh mục: môi trường làm việc, thời gian làm việc, nội dung công việc, thách thức trong công việc và thành tựu công việc.
Đáng chú ý, một số câu hỏi được cho là chi tiết quá mức bao gồm "Môi trường làm việc của bố mẹ bạn như thế nào? Có nóng không? Ồn ào không? Có mùi hôi không?", "Họ cần phải ngồi hoặc đứng bao nhiêu giờ mỗi ngày tại nơi làm việc?" và "Họ có cần phải làm thêm giờ không?".
Các câu hỏi khác bao gồm "Bố mẹ bạn làm công việc cụ thể nào?", "Phần khó khăn nhất trong công việc của họ là gì?", "Điều gì khiến họ hạnh phúc nhất trong công việc của họ?" và "Điều gì mang lại cho họ cảm giác thành tựu?".
Khi bảng khảo sát này lan truyền trên mạng xã hội, nhiều người đã chỉ trích nhà trường đang cố tình thu thập thông tin nghề nghiệp và hoàn cảnh gia đình của phụ huynh trá hình.
Một quan chức giấu tên của Trường tiểu học Huatai đã phủ nhận cáo buộc trên. Người này cho biết: "Chúng tôi đang hướng dẫn học sinh quan sát cận cảnh công việc của cha mẹ trong một ngày. Nhà trường hy vọng các em có thể trân trọng sự chăm chỉ, cống hiến của cha mẹ dành cho gia đình và học cách biết ơn".
Quan chức này nói thêm rằng bảng câu hỏi bắt buộc phải được phụ huynh kiểm tra lại trước khi nộp và phản hồi từ học sinh nhìn chung là tích cực vì nhiều em đã thực sự hiểu được sự vất vả của cha mẹ.
Trước những phản ứng gay gắt, cơ quan quản lý giáo dục thành phố cho biết họ đã tiến hành điều tra sự việc. Một quan chức chia sẻ: "Chúng tôi đã nhắc nhở nhà trường phải chu đáo và cân nhắc các tác động tiềm ẩn đối với công chúng khi triển khai các hoạt động trong tương lai".
Hồi năm 2022, Bộ Giáo dục Trung Quốc ban hành một thông tư nghiêm cấm các trường tiểu học và trung học cơ sở thu thập thông tin về nghề nghiệp cũng như thu nhập của phụ huynh.
Sau đây là gợi ý đáp án của các giáo viên trường THPT Vĩnh Viễn, để học sinh và phụ huynh tham khảo:
Câu 29. global
Câu 30. entertaining
Câu 31. patient
Câu 32. exhibition
Câu 33. illegally
Câu 34. explorers
Câu 35. break the habit
Câu 36. eating habits
Câu 37. Brenda wishes she had her own locker at school.
Câu 38. Lucie doesn’t mind helping her friends with exercises after class.
Câu 39. The shop has run out of roses.
Câu 40. Although the project was practical, nobody wanted to carry it out.
Kết thúc ngày thi đầu tiên với môn Văn và Tiếng Anh, sáng mai, thí sinh tiếp tục với môn Toán trong 120 phút. Buổi chiều, những em có nguyện vọng vào khối chuyên sẽ làm thêm bài môn chuyên tương ứng, dài 150 phút.
Điểm xét tuyển lớp 10 đại trà là tổng ba môn, cộng điểm ưu tiên, khuyến khích (nếu có). Với các lớp chuyên, công thức là tổng điểm ba môn nói trên theo hệ số 1, cộng điểm môn chuyên hệ số 2.
Theo báo cáo UK TNE in East Asia do Hội đồng Anh công bố tháng 5-2026, số sinh viên theo học các chương trình giáo dục xuyên quốc gia (TNE) của Anh tại Đông Á tiếp tục tăng trong năm học 2024-2025, đạt khoảng 212.600 người, bao gồm cả hình thức học từ xa.
Quy mô này tăng 5,6% so với năm trước và tăng 36% so với năm học 2019-2020. Trong giai đoạn 2014-2019, mức tăng chỉ là 3,3%.
Giáo dục xuyên quốc gia (TNE) của Anh là khái niệm chỉ các chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục Anh được triển khai ngoài lãnh thổ Anh, thông qua nhiều hình thức như học tại phân hiệu đặt ở nước ngoài, học chuyển tiếp, học từ xa...
Báo cáo cho thấy sau đại dịch COVID-19, nhu cầu học chương trình Anh ngay tại khu vực Đông Á tiếp tục mở rộng. Trong bức tranh này, Việt Nam là một trong những thị trường nổi bật.
Trong năm học 2024-2025, Việt Nam có 13.285 sinh viên theo học các chương trình TNE, đứng thứ 5 trong các quốc gia và vùng lãnh thổ tại Đông Á, sau Trung Quốc, Malaysia, Singapore và Hong Kong.
Báo cáo cho biết số sinh viên TNE tại Việt Nam đã tăng hơn gấp ba lần kể từ sau đại dịch, đưa Việt Nam trở thành một ngoại lệ đáng chú ý trong khu vực.
Riêng trong năm học 2024-2025, Việt Nam tăng thêm 785 sinh viên so với năm trước. Trong khi đó cùng giai đoạn, Hong Kong giảm gần 2.000 sinh viên, tương đương khoảng 10%.
Báo cáo nhận định Việt Nam có khả năng vượt Hong Kong để trở thành thị trường TNE của Anh lớn thứ 4 Đông Á trong vài năm tới.
Năm thị trường lớn nhất gồm Trung Quốc, Malaysia, Singapore, Hong Kong và Việt Nam hiện chiếm gần 95% tổng số sinh viên TNE của Anh toàn khu vực. Trong đó, Trung Quốc có 94.700 sinh viên, chiếm hơn 44% toàn Đông Á, Malaysia có 46.415 sinh viên, Singapore có 29.605 sinh viên, Hong Kong có 16.875 sinh viên.
Báo cáo cũng ghi nhận sự thay đổi trong mối liên hệ giữa giáo dục xuyên quốc gia và du học trực tiếp tại Anh. Từ năm học 2019-2020, số sinh viên đăng ký học TNE của Anh tại Đông Á tăng 36%, trong khi số sinh viên Đông Á đăng ký học tại Anh giảm 3,3%.
Năm học 2024-2025, lần đầu tiên số sinh viên đăng ký học TNE của Anh tại Đông Á gần bằng số sinh viên Đông Á đang học tại Anh.
Tại Việt Nam, báo cáo ghi nhận tỉ lệ giữa số sinh viên đăng ký học TNE của Anh trong nước và số sinh viên sang Anh học trực tiếp là 3,57. Nghĩa là cứ 1 sinh viên Việt Nam chọn sang Anh học thì có khoảng 3,57 sinh viên chọn học chương trình TNE của Anh tại Việt Nam.
Tại Malaysia và Singapore, tỉ lệ lần lượt là 3,97 và 3,93. Theo các chuyên gia, số liệu này cho thấy nhu cầu tiếp cận chương trình và bằng cấp Anh tại Việt Nam và một số nước trong khu vực đang mở rộng theo hướng học tại chỗ hoặc học chuyển tiếp...
Đặc biệt trong bối cảnh chi phí du học quốc tế, yêu cầu visa và điều kiện tài chính là những yếu tố được nhiều gia đình cân nhắc, các chương trình giáo dục xuyên quốc gia được đánh giá có thêm dư địa phát triển tại những thị trường như Việt Nam.
