Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc đầu tuần trước tuyên bố nâng cao kỹ năng cho một triệu thanh niên, tập trung vào các lĩnh vực như AI, sản xuất tiên tiến, kinh tế tầm thấp và xe năng lượng mới (NEV). Cơ quan này còn thúc đẩy các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học (ĐH) để giúp kỹ năng của họ phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
Trước đó, một số thành phố Trung Quốc đã triển khai chính sách này. Chẳng hạn, Bắc Kinh sẽ mở 6 chương trình đào tạo toàn thời gian ở các trường nghề dành cho sinh viên tốt nghiệp trong năm nay. Khóa học sẽ kéo dài 2 năm, với 1 năm lý thuyết và 1 năm thực tập.
Dù giới chức khẳng định các chương trình này chủ yếu nhắm tới nhóm cử nhân thất nghiệp, chính sách vẫn gây ra làn sóng hoài nghi rộng rãi trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng khó khăn. Một số người dùng đặt câu hỏi về giá trị của bằng cấp học thuật – vốn từ lâu được xem là “tấm vé đổi đời” ở Trung Quốc – và cho rằng thà bỏ qua ĐH để học nghề ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Tôi đã đi từ trường nghề lên ĐH rồi học tiếp thạc sĩ, cuối cùng giờ lại được bảo quay về trường nghề”, một người dùng viết trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư của Trung Quốc.
Sau đại dịch Covid-19, thị trường việc làm tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở các công việc văn phòng. Theo dữ liệu chính thức, cứ 6 người trẻ từ 16-24 tuổi thì có hơn 1 người thất nghiệp vào tháng 3.2026. Con số này chưa bao gồm nhóm học sinh, sinh viên.
Nhiều sinh viên chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Trong khi đó một số khác đã chuyển sang làm việc trong nền kinh tế gig – với những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper, streamer hay những vị trí bán thời gian khác.
Tuy nhiên với kỷ lục 12,7 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp dự kiến gia nhập thị trường lao động vào mùa hè này, áp lực cạnh tranh được dự báo sẽ còn gia tăng hơn nữa trong thời gian tới.
Nhưng không phải ai cũng bi quan về xu hướng học nghề. Anh Melos Zhou, tốt nghiệp cử nhân kinh tế vào năm 2023, đang đăng ký học về robot công nghiệp ở một trường nghề tại Quảng Châu sau nhiều năm làm marketing.
“Việc học nghề sẽ đáng giá hơn nếu thực sự xuất phát từ yêu thích chứ không phải kỳ vọng tìm được việc ngay”, anh nói với tờ SCMP. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận bằng nghề hiện vẫn chưa được nhiều công ty lớn đánh giá cao, cũng như còn quá sớm để biết những chương trình mới này hiệu quả đến đâu.
Việc nhắm tới trường nghề không còn là hiện tượng mới ở Trung Quốc, khi nhiều học sinh vừa tốt nghiệp THPT và đạt điểm cao trong kỳ thi ĐH (gaokao) cũng chọn đây là điểm đến của mình. “Điểm thi chỉ là những con số, em nghĩ điều quan trọng là lựa chọn nào phù hợp với bản thân và có lợi cho tương lai”, He Xianyi, nữ sinh đạt 604/750 điểm gaokao đủ sức đăng ký vào các ĐH top nhưng lại chọn học ở một trường nghề, chia sẻ với tờ Hubei Daily.
Trước thực tế này, nhiều trường “ĐH nghề” – mô hình kết hợp đào tạo kỹ năng chuyên sâu nhưng vẫn giúp sinh viên nhận bằng cử nhân – chứng kiến mức điểm tuyển sinh tăng vọt ở năm học vừa qua, thậm chí cao hơn nhiều ĐH lớn tại Trung Quốc. Hiện Trung Quốc có cả thảy 87 ĐH nghề, số lượng tăng liên tục kể từ khi Quốc vụ viện Trung Quốc bắt đầu cho phép thí điểm đào tạo nghề ở bậc ĐH vào năm 2019, theo tờ China Daily.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu sáng 26/6 chủ trì cuộc họp với các Bộ, ngành về triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo cách đây hai tuần.
Nói về việc đảm bảo an toàn trường học, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng không gian mạng đang trở thành nơi học sinh dành nhiều thời gian để học tập, giao tiếp và tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của mạng xã hội và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra nhiều thách thức trong công tác bảo vệ trẻ em.
"Chúng ta cần có các quy định để quản lý việc tiếp cận của trẻ em đối với mạng xã hội và các công cụ AI chưa được kiểm soát", Bộ trưởng nhấn mạnh. Ông cho rằng xây dựng trường học an toàn phải gồm giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và bảo vệ học sinh trong môi trường số.
Quan điểm của ông Sơn trong bối cảnh gần đây trên thế giới, nhiều quốc gia đã áp dụng lệnh cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội, như Australia, Indonesia, UAE, Malaysia, Anh. Độ tuổi giới hạn phổ biến mà các nước lựa chọn là 16. Nhiều quốc gia khác đang cân nhắc ban hành quy định tương tự, như Đức, Canada, Na Uy, Thổ Nhĩ Kỳ,...
Trước đề xuất nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội theo hướng có kiểm soát của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đồng tình.
Ông cũng đề nghị xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường; mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử trong và xung quanh trường học; đẩy mạnh triển khai mô hình trường học không ma túy. Đồng thời, các cơ quan cần tăng cường kiểm tra, xử lý các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm tại hàng quán trước cổng trường và trong trường; quan tâm nhiều hơn đến giáo dục thể chất và các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao trong trường học.
Tại buổi họp, Phó thủ tướng còn yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo số liệu thừa, thiếu giáo viên và đề xuất phương án giải quyết cho năm học mới; rà soát kỹ về giáo viên, phòng học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, an toàn trường học... để chuẩn bị khai giảng.
Cùng đó, Bộ nghiên cứu mẫu công khai, thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, phân biệt rõ khoản bắt buộc, khoản thu dịch vụ và đóng góp tự nguyện.
Đề cập việc giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cho rằng khâu hướng nghiệp hết sức quan trọng, định hình lộ trình cuộc đời của người học và cũng là một trong những giải pháp để giảm áp lực thi cử.
Theo ông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần rà soát tổng thể chương trình, nội dung dạy học, kiểm tra, đánh giá theo tinh thần cắt giảm tối đa những yêu cầu, thủ tục, hồ sơ không cần thiết; thậm chí nghiên cứu cắt giảm những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.
Phó thủ tướng cũng lưu ý Bộ đôn đốc các địa phương về tiến độ xây dựng các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới.
Lê Thị Hoài Thu là học sinh lớp 12A1, trường THPT Cẩm Bình. Theo dữ liệu điểm thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 1/7, nữ sinh đạt 10 điểm Toán và Hóa, 9,75 điểm Sinh học, là thủ khoa của Hà Tĩnh ở tổ hợp B00.
Thức dậy từ 5h, nữ sinh liên tục làm mới trang tra cứu, hồi hộp chờ xem điểm. Thu cho biết đã tự chấm và ước lượng mức điểm khoảng 29, song vẫn vờ òa khi thấy điểm hiện lên.
"Em phải xem đi xem lại mới dám tin. Khi biết mình là thủ khoa của tỉnh thì rất vui, muốn hét lên thật to nhưng không thể vì đang bị đau họng", Thu chia sẻ.
Nữ sinh kể gọi điện cho mẹ đầu tiên nhưng không liên lạc được. Vài chục phút sau, khi nhận được cuộc gọi hồi âm, em và mẹ gần như nghẹn lời. Ở đầu dây bên kia, mẹ em chỉ kịp nói: "Con làm rất tốt", rồi tiếp tục vào ca làm.
Gia đình Thu có hai chị em, kinh tế không dư dả. Trước đây bố mẹ em làm nông, khoảng một năm nay chuyển sang làm công nhân tại khu kinh tế Vũng Áng để có thêm thu nhập. Biết bố mẹ vất vả, chị em Thu luôn động viên nhau cố gắng học tập. Em chủ yếu học trên lớp và tự học tại nhà, ít tham gia các lớp luyện thi.
Suốt 12 năm, Thu là học sinh giỏi toàn diện. Năm lớp 11, nữ sinh từng tham gia chương trình Đường lên đỉnh Olympia. Dù không vượt qua được vòng thi tuần nhưng được gặp gỡ nhiều bạn học giỏi khiến em có thêm động lực để cố gắng.
Năm học vừa qua, Thu giành giải nhất cấp tỉnh môn Hóa. Nữ sinh nhìn nhận đây là kết quả của quá trình tích lũy kiến thức và rèn luyện bền bỉ nhiều năm. Em gây dựng được nền tảng vững chắc, có lợi thế rõ rệt khi xử lý các dạng bài khó.
Quá trình ôn luyện, Thu cũng không chọn cách học "dồn ép" mà duy trì nhịp ổn định mỗi ngày. Nữ sinh thường dậy từ 5h để ôn bài rồi đến trường. Buổi tối, em tự học từ 20h đến khoảng 23h.
Nữ sinh cho rằng điều quan trọng là hiểu bản chất thay vì học thuộc lòng, bởi như vậy thì có thể vận dụng giải nhiều dạng bài. Như với môn Hóa, ngoài học lý thuyết, Thu tìm hiểu các thí nghiệm để áp dụng.
Với môn Toán, Thu chịu khó luyện đề, hiểu lỗi sai để cố gắng không lặp lại. Cách học này giúp em dù không học thêm nhiều vẫn giữ được phong độ học tập.
Cô Trần Thị Hiến, giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1, đánh giá học trò có nền tảng kiến thức vững, tinh thần tự học cao và rất cầu thị.
"Thu không học theo kiểu chạy nước rút mà kiên trì, đào sâu kiến thức, chủ động trong học tập và sẵn sàng hỗ trợ bạn bè", cô Hiến nói.
Nói thêm, thầy Nguyễn Văn Quang, hiệu trưởng trường THPT Cẩm Bình, cho biết Thu giỏi toàn diện, giàu ý chí. Dù hoàn cảnh khó khăn, em luôn giữ tinh thần học tập nghiêm túc. Là học sinh tiêu biểu của trường, Thu vừa được kết nạp Đảng cách đây một tuần.
Nữ sinh dự định đăng ký xét tuyển vào trường Đại học Y Hà Nội, theo ngành Y khoa. Ước mơ trở thành bác sĩ của em bắt nguồn từ mong muốn tự tay chăm sóc người thân khi chứng kiến ông bà nội tuổi cao, thường xuyên đau ốm.
Ngoài ra, Thu còn được truyền cảm hứng khi xem một video về lễ chọn chuyên ngành bác sĩ nội trú của sinh viên Đại học Y Hà Nội. Nhìn khoảnh khắc ấy, em ngưỡng mộ và đặt mục tiêu thi đỗ vào trường.
Điểm chuẩn trúng tuyển vào lớp 10 THPT năm 2026-2027 tại tỉnh Thái Nguyên:
Dẫn đầu toàn tỉnh là Trường THPT Lương Ngọc Quyến với mức điểm chuẩn 25 điểm. Xếp sau là THPT Chu Văn An với 23,75 điểm và THPT Thái Nguyên với 22 điểm.
Nhóm trường có điểm chuẩn từ 20 điểm trở lên còn có THPT Gang Thép (21,5 điểm), THPT Dương Tự Minh (20,5 điểm) và THPT Lê Hồng Phong (20,25 điểm).
Trong khi đó, nhiều trường khu vực huyện đạt mức điểm chuẩn dao động từ 14 đến 18 điểm. Đáng chú ý, có nhiều trường có điểm chuẩn dưới 10 điểm. Thấp nhất là Trường THCS và THPT Yên Hân với 8 điểm.
Một số trường khác như THPT Võ Nhai, THCS và THPT Bình Trung lấy 8,5 điểm; THPT Bộc Bố lấy 8,75 điểm; THCS và THPT Nà Phặc, THCS và THPT Quảng Khê cùng lấy 9,5 điểm.
Mức chênh lệch giữa trường có điểm chuẩn cao nhất và thấp nhất lên tới 17 điểm.
Tại một số trường có điểm chuẩn thấp, thí sinh có tổng điểm xét tuyển từ 8 đến 10 điểm vẫn đủ điều kiện trúng tuyển. Trong khi đó, để giành suất vào các trường THPT tốp đầu của tỉnh, thí sinh phải đạt trung bình từ 8 điểm mỗi môn trở lên.
Tính đến ngày 18/6, cả nước có 20 tỉnh đã công bố điểm thi, bao gồm: Nghệ An, Hà Tĩnh, Lai Châu, Hưng Yên, Ninh Bình, Điện Biên, Quảng Trị, Đồng Tháp, Khánh Hoà, Đắk Lắk, Đà Nẵng, Đồng Nai, Lào Cai, Lạng Sơn, Huế, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ngãi, Thái Nguyên.
11 tỉnh đã công bố điểm chuẩn: Lai Châu, Hưng Yên, Ninh Bình, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Huế, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên.
