Theo kênh Al Jazeera, rạng sáng 9-7, Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích nhằm vào Iran, với lý do đáp trả các vụ Tehran tấn công tàu thương mại trên eo biển Hormuz.
Phát biểu với báo giới tại Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Trump tuyên bố biên bản ghi nhớ (MoU) giữa Washington và Tehran đã “chấm dứt”.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhận định các cuộc không kích của Mỹ “hoàn toàn cần thiết”.
“Iran về cơ bản đang vi phạm lệnh ngừng bắn… Tôi cho rằng điều hết sức quan trọng là Mỹ phải có phản ứng mạnh mẽ”, ông Rutte nói.
Trong tuyên bố chung sau hội nghị, NATO kêu gọi Iran tôn trọng quyền tự do hàng hải trên eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Tại hội nghị, Tổng thống Trump đã dành phần lớn thời gian tiếp xúc báo giới để chỉ trích các đồng minh mà ông cho là không hỗ trợ Washington trong cuộc chiến với Iran.
“Tôi rất thất vọng với NATO”, ông Trump nói trước phiên họp ngày 9-7.
Ông cũng đặc biệt công kích Tây Ban Nha, gọi nước này là “một trường hợp vô vọng”.
“Chúng tôi không muốn tiếp tục làm ăn với Tây Ban Nha nữa”, Tổng thống Mỹ tuyên bố và yêu cầu Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent “cắt đứt” quan hệ thương mại với Madrid.
Theo ông Trump, Madrid “đã hành xử rất tệ” khi không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ Tây Ban Nha để tiến hành các hoạt động nhằm vào Iran.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng chỉ trích Anh vì Thủ tướng Keir Starmer nhiều lần khẳng định London sẽ không bị cuốn vào cuộc chiến.
Trước sức ép từ Tổng thống Trump, các nhà lãnh đạo NATO nhất trí tăng chi tiêu quốc phòng và phát triển năng lực công nghiệp quốc phòng của liên minh.
Theo tuyên bố chung, các cam kết mới bao gồm hơn 50 tỉ USD dành cho mua sắm quốc phòng, tập trung vào năng lực tấn công chính xác tầm xa, hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp, các hệ thống không người lái, công nghệ tiên tiến và năng lực tình báo.
NATO cũng đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng điện toán đám mây tác chiến xuyên Đại Tây Dương có khả năng tương tác và ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến.
Phát biểu bế mạc hội nghị, ông Trump cho biết một số quốc gia đang “đạt được những tiến bộ lớn”, đồng thời cho rằng nhiều đồng minh “đã thực sự đáp lại lời kêu gọi”.
Trong tuyên bố chung, NATO cũng cam kết cung cấp 80 tỉ USD cho thiết bị quân sự, viện trợ và huấn luyện dành cho Kiev, đồng thời khẳng định sẽ duy trì hỗ trợ trong năm 2027.
NATO nhấn mạnh các đồng minh “đoàn kết trong sự ủng hộ kiên định đối với Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ”.
Hội nghị cũng chứng kiến bầu không khí tích cực giữa Tổng thống Zelensky và ông Trump. Tổng thống Mỹ cho biết Washington đồng ý cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot theo giấy phép.
Sau cuộc gặp, ông Zelensky cũng tiết lộ đã ký các thỏa thuận song phương về máy bay không người lái (drone) với một số quốc gia và đang xúc tiến thêm nhiều thỏa thuận khác.
Trong suốt hai ngày diễn ra hội nghị, ông Trump cũng nhiều lần nhắc lại quan điểm Mỹ nên kiểm soát Greenland, cho rằng hòn đảo này “không quan trọng với Đan Mạch”.
Đáp lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định Greenland không phải để bán. “Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ từng tấc lãnh thổ của NATO, bao gồm cả lãnh thổ của chính mình”, bà nói.
Liên minh châu Âu (EU) cũng nhấn mạnh mọi quyết định về tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland và Đan Mạch.
Tuy nhiên Tổng thư ký NATO Mark Rutte lại cho rằng ông Trump “có lý” khi cảnh báo Trung Quốc và Nga đang gia tăng ảnh hưởng tại Bắc Cực. Vì vậy theo ông, các nước NATO cần phối hợp để ngăn chặn xu hướng này.
Khảo sát được Reuters/Ipsos công bố ngày 21-4, cho thấy không chỉ mức tín nhiệm suy giảm, mà hình ảnh cá nhân của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang bị đặt dấu hỏi ngay trong nội bộ nước Mỹ.
Cuộc thăm dò kéo dài sáu ngày, kết thúc vào ngày 20-4, ghi nhận chỉ 36% người Mỹ ủng hộ cách ông Trump điều hành đất nước, không thay đổi so với tháng trước và thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 47% ngay sau khi ông nhậm chức hồi tháng 1-2025.
Một trong những điểm đáng chú ý của khảo sát lần này là sự gia tăng hoài nghi trong dư luận Mỹ về tính khí và sự minh mẫn của vị Tổng thống. Chỉ 26% người được hỏi cho rằng ông Trump là người "điềm tĩnh", trong khi đa số còn lại tỏ ra nghi ngờ hoặc không đồng tình với nhận định này.
Ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa, quan điểm cũng bị chia rẽ: 53% cử tri đảng này đánh giá ông Trump điềm tĩnh, nhưng 46% cho rằng ngược lại. Trong khi đó chỉ 7% cử tri Đảng Dân chủ có cùng nhận định tích cực.
Đáng chú ý, có tới 51% người Mỹ cho rằng sự minh mẫn của ông Trump đã tệ hơn trong vòng một năm qua. Tỉ lệ này bao gồm cả 14% cử tri Cộng hòa, 54% cử tri độc lập và tới 85% cử tri Dân chủ, cho thấy mối quan ngại lan rộng trên nhiều nhóm chính trị.
Những lo ngại này phần nào xuất phát từ loạt phát ngôn gây tranh cãi gần đây của ông Trump. Tổng thống Mỹ từng đăng tải trên mạng xã hội lời đe dọa "xóa sổ nền văn minh Iran", đồng thời công kích Giáo hoàng Leo là "yếu đuối" sau khi Giáo hoàng chỉ trích cuộc chiến của Mỹ nhằm vào Iran.
Ông cũng nhiều lần đe dọa sẽ phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng trọng yếu của Tehran, bao gồm cầu và nhà máy điện, với những lời lẽ bị đánh giá là gay gắt và thiếu kiềm chế.
Không chỉ vậy, trước đó ông Trump còn khiến các đồng minh lo ngại khi đề cập khả năng sử dụng vũ lực với Đan Mạch - thành viên NATO, liên quan đến tham vọng của Mỹ muốn sáp nhập Greenland, làm dấy lên nghi vấn về việc Mỹ đã thay đổi cách tiếp cận chính sách đối ngoại của nước này.
Song song với những tranh cãi về phong cách lãnh đạo, tác động kinh tế từ cuộc chiến Iran cũng đang bào mòn mức độ ủng hộ của ông Trump. Xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 đã đẩy giá xăng tại Mỹ tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của người dân.
Theo khảo sát, chỉ 26% người Mỹ hài lòng với cách Tổng thống xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt - ngang mức thấp nhất của ông từ trước đến nay. Đây được xem là chỉ dấu quan trọng, khi kinh tế thường là yếu tố then chốt chi phối hành vi cử tri tại Mỹ.
Về chính sách đối ngoại, dư luận xứ cờ hoa cũng tỏ ra chia rẽ. Khoảng 36% người được hỏi ủng hộ các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, gần như không thay đổi so với trước đó.
Tuy nhiên chỉ 26% cho rằng hành động quân sự này là "đáng với chi phí bỏ ra", và chỉ 25% tin rằng các đòn tấn công sẽ giúp nước Mỹ an toàn hơn.
Khảo sát cũng cho thấy người Mỹ có xu hướng đánh giá tích cực Giáo hoàng Leo hơn so với ông Trump. Khoảng 60% người được hỏi bày tỏ thiện cảm với Giáo hoàng, cao hơn đáng kể mức 36% dành cho Tổng thống Mỹ.
Trong khi đó chỉ 16% người Mỹ ủng hộ việc rút khỏi NATO - ý tưởng mà ông Trump từng nhiều lần đề cập, cho thấy phần lớn cử tri vẫn muốn duy trì vai trò của Mỹ trong liên minh quân sự quan trọng này.
Cuộc khảo sát được tiến hành với 4.557 người trưởng thành trên toàn nước Mỹ, sai số khoảng 2 điểm phần trăm, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran dự kiến hết hạn vào tối 22-4 giờ địa phương.
Người phát ngôn quân đội Iran, Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, ngày 16/7 tuyên bố eo biển Hormuz là "lằn ranh đỏ" đối với Iran và Tehran vẫn duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ đối với khu vực này.
"Người Mỹ nghĩ rằng bằng cách tấn công một số căn cứ của chúng tôi ở bờ biển phía nam đất nước, họ có thể giành quyền kiểm soát eo biển chiến lược này. Tuy nhiên, Iran có khả năng thực hiện quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz từ mọi điểm trên lãnh thổ của mình, và vấn đề này không bao giờ phụ thuộc vào các bờ biển và hải đảo", ông Akraminia nói.
Trước đó, quân đội Iran khi đề cập đến eo biển đã tuyên bố: "Chúng tôi chắc chắn sẽ kháng cự đến cùng và sẽ vô hiệu hóa các can thiệp của Mỹ trong khu vực".
Người phát ngôn quân sự của Iran cho biết cách duy nhất để mở cửa lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tuân thủ bản ghi nhớ hiểu biết 14 điểm mà hai bên đã ký kết vào tháng 6, và thực hiện "các quy định của Iran" liên quan đến việc lưu thông tàu thuyền qua eo biển này.
Mỹ đã phát động đêm tấn công thứ năm liên tiếp và tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran từ đầu tuần. Washington cho biết hành động này nhằm mở cửa lại eo biển Hormuz, sau khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh với Iran sụp đổ.
Ba quan chức Mỹ cho biết, các cuộc tấn công cũng đang nhắm vào các năng lực quân sự của Iran mà Mỹ muốn phá hủy trước khi thực hiện các hoạt động phức tạp hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu tuần cảnh báo sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu đường của Iran vào tuần tới trừ khi Tehran quay lại bàn đàm phán.
Ông Akraminia nhấn mạnh, nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa, các lực lượng vũ trang của Iran sẽ tấn công "tất cả cơ sở hạ tầng còn lại" trên khắp khu vực, và phản ứng này sẽ nghiêm trọng hơn, có phạm vi rộng hơn và mang tính hủy diệt lớn hơn so với các cuộc tấn công trước đây.
Nhà đàm phán hàng đầu, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf nói rằng: "Chúng tôi đang ở trong một cuộc chiến thiết yếu và sinh tồn với Mỹ".
Giới chức Iran cho biết họ đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Jordan, đồng thời cảnh báo các nước láng giềng rằng việc cho phép Mỹ phát động các cuộc tấn công chống lại Iran từ lãnh thổ của họ chắc chắn sẽ bị đáp trả.
"Các nước láng giềng của chúng tôi nên biết rằng việc cung cấp căn cứ cho người Mỹ và cho phép họ nã pháo vào đất Iran là không thể chấp nhận được và chắc chắn sẽ bị đáp trả", quân đội Iran tuyên bố.
Rạng sáng nay tại Trung Đông, còi báo động đã vang lên ở Bahrain, giới chức Kuwait cho biết họ đang ứng phó với "các mối đe dọa từ máy bay không người lái thù địch".
Quân đội Iran xác nhận đã nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Al Azraq ở Jordan bằng tên lửa đạn đạo, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố đã phá hủy trung tâm liên lạc vệ tinh và radar cảnh báo sớm tại căn cứ không quân Ali Al Salem, cũng như một bến cảng quân sự của Mỹ ở khu vực Al Shuaiba của Kuwait.
Bộ Quốc phòng Bahrain cho hay, các hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn một số cuộc tấn công đường không của Iran nhắm vào vương quốc này.
Sự leo thang mới nhất cùng những lời đe dọa của Iran nhằm cắt đứt thêm các hoạt động xuất khẩu năng lượng trong khu vực và có thể tấn công cơ sở hạ tầng khu vực đang dấy lên lo ngại về sự quay trở lại của một cuộc chiến toàn diện trong khu vực.
Các nhà phân tích cho biết Iran đã phát tín hiệu có thể sử dụng các đồng minh Houthi của mình ở Yemen để đóng cửa cửa ngõ Bab el-Mandeb dẫn vào biển Đỏ, mở ra một mặt trận mới chống lại Washington và đặt huyết mạch năng lượng quan trọng thứ hai trên thế giới vào tình thế nguy hiểm.
Hôm qua, hãng thông tấn Tasnim dẫn lời người phát ngôn quân đội Iran Mohammad Akraminia cảnh báo các tàu từ những nước tuân theo lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran từ nay sẽ gặp khó khăn khi đi qua eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh: "Nếu kẻ thù lại tấn công Iran, họ sẽ bị bất ngờ trước những vũ khí mới, phương thức tác chiến mới và chiến trường mới". Tuyên bố được đưa ra khi Iran vẫn khẳng định nước này đang kiểm soát eo biển chiến lược và chuẩn bị phương án hợp thức hóa bằng cách thông qua một dự luật với điều khoản cấm tàu thuyền của "các nước thù địch", theo Reuters.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đe dọa tấn công các lợi ích của Mỹ tại Trung Đông nếu tàu dầu và tàu thương mại của Iran bị gây hấn. IRGC cảnh báo rằng "tên lửa và máy bay không người lái đã khóa mục tiêu vào kẻ thù" và "đang chờ lệnh khai hỏa". Một ngày trước đó, Mỹ tấn công 2 tàu dầu Iran tại vịnh Oman với cáo buộc những tàu này tìm cách thoát sự phong tỏa của hải quân Mỹ.
Bên cạnh đó, tình hình chiến sự trong tuần qua bất ngờ leo thang khi Washington tấn công các cơ sở quân sự tại Iran để đáp trả đợt tấn công nhắm vào nhóm tàu chiến Mỹ. Tehran cáo buộc Washington là bên gây hấn trước khi tấn công tàu Iran, buộc nước này phải đáp trả. Sáng qua, Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở hàng đã thông báo bị trúng đạn ngoài khơi Qatar nhưng chưa rõ bên nào tấn công, theo AP. Bất chấp những căng thẳng nêu trên, các quan chức Nhà Trắng khẳng định thỏa thuận ngừng bắn vẫn đang duy trì hiệu lực.
Trong khi đó, tình hình đàm phán vẫn chưa có dấu hiệu tiến triển rõ ràng. Tối qua, truyền thông nhà nước Iran đưa tin nước này đã gửi phản hồi về đề xuất của Mỹ thông qua trung gian Pakistan, nhằm chấm dứt xung đột trong khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể chưa được công bố và sự đồng thuận của hai bên về các điều khoản chưa được làm rõ.
Với việc Tổng thống Trump chuẩn bị thăm Trung Quốc vào ngày 14.5, cả Washington lẫn Bắc Kinh đều có động lực để tìm cách khép lại cuộc xung đột tại Trung Đông càng sớm càng tốt nhằm tránh thiệt hại kinh tế toàn cầu. Hôm 7.5, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, một trong những bên trung gian và là chủ nhà của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran từ đầu xung đột, cho biết các nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp tục và Islamabad đang liên lạc ngày đêm với các bên nhằm kéo dài ngừng bắn, hướng tới đạt một thỏa thuận hòa bình.
Ngoại trưởng Rubio hôm 9.5 đã gặp Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman al-Thani tại Florida để thảo luận về ngăn chặn các mối đe dọa, thúc đẩy ổn định và an ninh trên khắp Trung Đông. Cùng ngày, một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar di chuyển từ vùng Vịnh về hướng eo biển Hormuz để đến Pakistan. Reuters cho rằng đó có thể là tàu LNG đầu tiên của Qatar đi qua eo biển kể từ khi xung đột nổ ra và việc Iran để tàu đi qua là nhằm xây dựng lòng tin với Qatar và Pakistan.
